ΣτΕ 2718/2017 [Νόμιμη απαλλοτρίωση υπέρ ΟΤΑ για την εγκατάσταση μονάδας επεξεργασίας λυμάτων]
Περίληψη
-Προκειμένου να θεωρηθεί ότι έχει λάβει νόμιμη υπόσταση η πράξη κηρύξεως αναγκαστικής απαλλοτριώσεως, πρέπει να μνημονεύονται τόσο στο ίδιο κείμενο της πράξεως, όσο και στο δημοσιευόμενο κείμενο, ως συστατικά στοιχεία αυτής, η απαλλοτριούμενη έκταση κατά θέση και εμβαδόν, οι φερόμενοι ως ιδιοκτήτες αυτής, το πρόσωπο υπέρ του οποίου κηρύσσεται η απαλλοτρίωση και ο σκοπός της δημοσίας ωφελείας, ο οποίος επιδιώκεται με αυτήν. Περαιτέρω, το κτηματολογικό διάγραμμα, ο κτηματολογικός πίνακας και η μελέτη του έργου αποτελούν ουσιώδεις τύπους της διαδικασίας κηρύξεως το>ν απαλλοτριώσεων υπέρ των Ο.Τ.Α., τα δε ανωτέρω έγγραφα πρέπει να συντάσσονται πριν από τη συνεδρίαση του οικείου δημοτικού συμβουλίου, στην οποία αποφασίζεται η κήρυξη της απαλλοτριώσεως, στην οποία αυτά αφορούν, προκειμένου το αρμόδιο συμβούλιο να αποφασίζει εν όψει της πραγματικής καταστάσεως που υπάρχει και όπως αυτή απεικονίζεται στα ανωτέρω έγγραφα. Εξ άλλου, στο σώμα της αποφάσεως του δημοτικού συμβουλίου πρέπει να γίνεται μνεία του κτηματολογικου διαγράμματος, του κτηματολογικού πίνακα και της μελέτης με όλα τα προσδιοριστικά τους στοιχεία.
-Η εγκατάσταση και λειτουργία μονάδας επεξεργασίας λυμάτων οικισμού, όπως η επίδικη αποτελεί προδήλως σκοπό δημόσιας ωφέλειας για τον οποίο επιτρέπεται αναγκαστική απαλλοτρίωση σύμφωνα με τις διατάξεις του ΔΚΚ, ο δε αντίθετος λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Εξ άλλου, εφ’ όσον για τη χωροθέτηση του ένδικου έργου έχει ήδη εκδοθεί πράξη προέγκρισης χωροθέτησης και έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, δεν ήταν αναγκαία η εξέταση και αναζήτηση εναλλακτικών περιοχών για την επιλογή της προς απαλλοτρίωση έκτασης. Συνεπώς ο αντίθετος λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμoς.
Πρόεδρος: Χρ. Ράμμος
Εισηγητής: Θ. Αραβάνης
Δικηγόροι: Αν. Θεοδωράκης, Μ. Χαϊνταρλής, Θ. Στριλάκος, Παν. Αθανασούλης
Βασικές Σκέψεις
1. Επειδή, με την απόφαση 576/12.2.2001 του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας (Γ.Γ.Π.) Στερεάς Ελλάδας, η οποία εκδόθηκε κατόπιν της από Μαΐου 2000 σχετικής μελέτης, προεγκρίθηκε η χωροθέτηση του έργου εγκατάστασης αποχέτευσης, επεξεργασίας και διάθεσης ακαθάρτων του Δήμου Μαρμαρίου σε γήπεδο 9.974,53 τ.μ. στη θέση «Πεταλιοί» της περιφέρειας του ως άνω Δήμου, η πράξη δε αυτή τροποποιήθηκε με την 865/22.3.2002 όμοια απόφαση, που εκδόθηκε μετά την από Φεβρουαρίου 2002 τροποποιητική μελέτη. Με την απόφαση Φ9/οικ. 3162/28.2.2002 του Νομάρχη Εύβοιας (Β΄ 482) καθορίσθηκε ως τελικός αποδέκτης των επεξεργασμένων λυμάτων – βοθρολυμάτων της μονάδας η θαλάσσια περιοχή στη θέση “Στενό – Ξερό” απέναντι από την νήσο των Πεταλιών, με την δε 1949/15.5.2002 απόφαση (ορθή επανάληψη 27.5.2002) του Γ.Γ.Π. Στερεάς Ελλάδας, η οποία εκδόθηκε κατόπιν της από Μαρτίου 2002 μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (μ.π.ε.), εγκρίθηκαν περιβαλλοντικοί όροι για το ανωτέρω έργο. Στη συνέχεια, με την 1686/27.5.2002 απόφαση του Διευθυντή Δασών του Νομού Εύβοιας εγκρίθηκε η επέμβαση στην εν λόγω έκταση, η οποία κατά τη Διοίκηση είναι δημόσια δασική, προς το σκοπό εγκαταστάσεως αποχέτευσης και διάθεσης ακαθάρτων του Δήμου Μαρμαρίου, τέθηκαν δε σχετικοί όροι, αντίστοιχοι με τους τεθέντες με την 1949/15.5.2002 α.ε.π.ο. Κατ’ επίκληση της ανωτέρω πράξεως του Διευθυντή Δασών εκδόθηκε το 5/2844/30.10.2003 πρωτόκολλο του Δασάρχη Αλιβερίου περί διοικητικής αποβολής του αιτούντος από την επίδικη έκταση, το οποίο ακυρώθηκε κατόπιν της από 21.11.2003 ανακοπής αυτού με την απόφαση 13/2004 του Ειρηνοδικείου Καρύστου, η απόφαση όμως αυτή εξαφανίσθηκε κατόπιν εφέσεως του Δημοσίου με την απόφαση 80/2006 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας η οποία περαιτέρω απέρριψε την ανακοπή. Εν συνεχεία, η ισχύς της πράξεως εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων, η οποία έληξε στις 31.6.2007, ανανεώθηκε με την 24793/7511/07/26.3.2008 απόφαση του Γ.Γ.Π. μέχρι τις 21.3.2018. Ακολούθως, με την 79/3.7.2009 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μαρμαρίου κηρύχθηκε αναγκαστική απαλλοτρίωση του ακινήτου, στο οποίο έχει χωροθετηθεί η ένδικη εγκατάσταση, προς το σκοπό ολοκληρώσεως του έργου του βιολογικού καθαρισμού, προσφυγή δε του αιτούντος, φερομένου ως ιδιοκτήτη του απαλλοτριωθέντος ακινήτου, κατά της προηγούμενης αποφάσεως, απερρίφθη με την 77105/12034/3.9.2009 απόφαση του Γ.Γ.Π. Στερεάς Ελλάδας. Με την κρινόμενη αίτηση, για την άσκηση της οποίας έχει καταβληθεί το νόμιμο παράβολο (1091603/2009 έντυπο παραβόλου), ο αιτών ζητεί την ακύρωση α) της 1949/15.5.2002 αποφάσεως (ορθή επανάληψη 27.5.2002) του Γ.Γ.Π. Στερεάς Ελλάδας περί εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων, β) της 24793/7511/07/26.3.2008 αποφάσεως του αυτού οργάνου περί ανανεώσεως της ισχύος των περιβαλλοντικών όρων, γ) της 79/3.7.2009 αποφάσεως του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Μαρμαρίου περί κηρύξεως αναγκαστικής απαλλοτριώσεως της επίδικης εκτάσεως και δ) της αποφάσεως 77105/12034/3.9.2009 του Γ.Γ.Π. Στερεάς Ελλάδας περί απορρίψεως προσφυγής του αιτούντος κατά της αποφάσεως απαλλοτριώσεως.
2. Επειδή, η υπόθεση εισάγεται ενώπιον του παρόντος Τμήματος κατόπιν διαγραφής από το πινάκιο και την δικάσιμο της 30.11.2011 του ΣΤ΄ Τμήματος, στο οποίο είχε εισαχθεί αρχικά.
3. Επειδή, η πρώτη και η δεύτερη προσβαλλόμενες πράξεις υπάγονται στην αρμοδιότητα του Ε΄ Τμήματος, ενώ η τρίτη και η τέταρτη στην αρμοδιότητα του ΣΤ΄ Τμήματος (ΣΕ 1081/2012 7μ., 3644/2012). Εφ’ όσον δε χρονικώς προγενέστερη είναι η απόφαση εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων, αρμόδιο για την εκδίκαση του συνόλου της υποθέσεως κατ’ άρθρο 14 παράγρ. 7 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), όπως ισχύει, είναι το παρόν Ε΄ Τμήμα (ΣΕ 4317/2013 κ.ά.). Εξ άλλου οι προσβαλλόμενες πράξεις είναι συναφείς διότι εκδόθηκαν μεν κατά διαφορετικές νομοθεσίες, πλην αποβλέπουν στην υλοποίηση του αυτού έργου.
4. Επειδή, σύμφωνα με τα άρθρα 1 παρ. 12 περ. 4 και 283 παράγρ. 1 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), νομίμως συνεχίζει τη δίκη ως καθ’ ου διάδικος ο Δήμος Καρύστου, στον οποίο συγχωνεύθηκε ο Δήμος Μαρμαρίου.
5. Επειδή, ο αιτών, φερόμενος κατά τα προσκομισθέντα στοιχεία ως κύριος του επίδικου ακινήτου, με έννομο συμφέρον ασκεί την κρινόμενη αίτηση.
6. Επειδή, όπως έχει κριθεί, η δημοσίευση των πράξεων εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων δεν επιβάλλεται από το νόμο, αλλά προβλέπεται διαδικασία δημοσιοποίησής τους σύμφωνα με τις διατάξεις της κ.υ.α. 75308/5512/1990 (Β΄ 691) και ήδη της κ.υ.α. 37111/2021/2003 (Β΄ 1391), η τήρηση ή μη της οποίας δεν επηρεάζει τη νομιμότητά τους. Εξετάζεται όμως αν, από τα στοιχεία του φακέλου σε συνδυασμό με την πάροδο ικανού χρόνου από την τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας έως την κατάθεση της αιτήσεως ακυρώσεως, το εύλογο ενδιαφέρον των αιτούντων και τις εκάστοτε ιδιαίτερες περιστάσεις, συνάγεται ή τεκμαίρεται πλήρης γνώση της προσβαλλόμενης πράξεως από τους αιτούντες σε χρόνο που καθιστά εκπρόθεσμη την ασκηθείσα αίτηση ακυρώσεως (ΣΕ 673/2010, 2173/2002 Ολομ., 2484/2013, 4150/2011 κ.ά.).
7. Επειδή, στην προκείμενη περίπτωση, με το έγγραφο 1057/29.3.2002 του Διευθυντή περιβάλλοντος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας η από Μαρτίου 2002 μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (μ.π.ε.) του έργου διαβιβάσθηκε στο Νομαρχιακό Συμβούλιο της Ν.Α. Ευβοίας προκειμένου να τηρηθεί η διαδικασία δημοσιότητας, ανακοίνωση δε του Προέδρου του Νομαρχιακού Συμβουλίου περί παραλαβής της Μ.Π.Ε. με πρόσκληση προς κάθε ενδιαφερόμενο να λάβει γνώση και να διατυπώσει τις απόψεις του δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα «Ευβοϊκός Χρόνος» στις 6.4.2002 (βλ. και το 94/4.4.2002 έγγραφο της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ευβοίας), ενώ η προσβαλλόμενη απόφαση Ε.Π.Ο. αναρτήθηκε στο κατάστημα της Ν. Α. Ευβοίας στις 3.6.2002 (βλ. από 3.6.2002 σχετικό αποδεικτικό τοιχοκόλλησης). Εξ άλλου, το 5/2844/ 30.10.2003 Πρωτόκολλο Διοικητικής Αποβολής του αιτούντος από την επίδικη έκταση αναφέρει σαφώς ότι αυτή προορίζεται για την εγκατάσταση του συστήματος αποχέτευσης και ακαθάρτων του Δήμου Μαρμαρίου, μνημονεύει δε ρητώς την εγκριτική της επεμβάσεως απόφαση 1686/ 27.5.2002 του Διευθυντή Δασών, στο προοίμιο της οποίας αναφέρεται κατ’ αριθμό και περιεχόμενο η προσβαλλόμενη απόφαση 1949/15.5.2002 περί εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων. Κατά του πρωτοκόλλου αυτού ο αιτών άσκησε την από 27.11.2003 ανακοπή ενώπιον του Ειρηνοδικείου Καρύστου, η οποία τελικώς απερρίφθη με την απόφαση 80/2006 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδας, κατά τα ήδη εκτεθέντα. Με τα δεδομένα αυτά, εφ’ όσον α) τηρήθηκαν οι ανωτέρω διατυπώσεις δημοσιότητας πριν και μετά την έκδοση της προσβαλλομένης, β) ο αιτών ειδοποιήθηκε με το πρωτόκολλο διοικητικής αποβολής ότι η επίδικη έκταση προορίζεται ως χώρος εγκατάστασης βιολογικού καθαρισμού καθώς επίσης και, δια παραπομπής σε προηγούμενο έγγραφο, για την έκδοση της προσβαλλόμενης πράξεως και γ) από την έκδοση της Ε.Π.Ο. (27.5.2002) μέχρι την κατάθεση της κρινόμενης αιτήσεως (30.10.2009) παρήλθε χρονικό διάστημα άνω των επτά ετών και πέντε μηνών, συνάγεται πλήρης γνώση της προσβαλλόμενης Α.Ε.Π.Ο. από τον αιτούντα σε χρόνο πολύ πριν τις εξήντα ημέρες από την κατάθεση της αιτήσεως, ήτοι τουλάχιστον από την κατάθεση της από 27.11.2003 ανακοπής, εν όψει και του εύλογου ενδιαφέροντός του για την τύχη του ακινήτου του (πρβλ. ΣΕ 4317/2013). Συνεπώς η κρινόμενη αίτηση, κατά το μέρος που στρέφεται κατά της πρώτης προσβαλλόμενης πράξεως είναι απορριπτέα ως εκπρόθεσμη, όλοι δε οι λόγοι ακυρώσεως με τους οποίους προβάλλονται πλημμέλειες της πράξεως αυτής και της προηγηθείσας διαδικασίας είναι απορριπτέοι ως απαράδεκτοι.
8. Επειδή, η ανακοίνωση του Προέδρου του Νομαρχιακού Συμβουλίου της Ν.Α. Ευβοίας περί εκδόσεως της δεύτερης προσβαλλόμενης αποφάσεως 24793/7511/07/26.3.2008 περί ανανεώσεως ισχύος της α.ε.π.ο. δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα «Ευβοϊκός Τύπος» στις 3.7.2008. Ελλείψει όμως άλλων στοιχείων από τα οποία να συνάγεται γνώση της πράξεως αυτής από τον αιτούντα, μόνη η πάροδος του διαστήματος από την ανωτέρω ημερομηνία μέχρι την άσκηση της κρινόμενης αιτήσεως (30.10.2009) δεν θεμελιώνει πλήρη γνώση της πράξεως αυτής και συνεπώς η κρινόμενη αίτηση πρέπει να θεωρηθεί ότι ασκείται εμπροθέσμως κατά της πράξεως αυτής, λαμβανομένης υπ’ όψη και της αναστολής των δικονομικών προθεσμιών κατά το διάστημα των δικαστικών διακοπών από 1.7 έως 15.9.2009. Τέλος, η 79/3.7.2009 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Μαρμαρίου περί κηρύξεως αναγκαστικής απαλλοτριώσεως δημοσιεύθηκε στην τοπική εφημερίδα «Ευβοϊκός Τύπος» στις 24.7.2009 και κοινοποιήθηκε στον αιτούντα στις 5.8.2009, κατ’ αυτής δε ο αιτών κατέθεσε την από 3.8.2009 προσφυγή ενώπιον του Γ.Γ.Π. η οποία διέκοψε την προθεσμία της αιτήσεως ακυρώσεως για τριάντα ημέρες, η δε απορριπτική της προσφυγής απόφαση 77105/12034/3.9.2009 του Γ.Γ.Π. Στερεάς Ελλάδας εκδόθηκε εντός της τριακονθήμερης προθεσμίας. Με τα δεδομένα αυτά, η κρινόμενη αίτηση, κατατεθείσα στις 30.10.2009, ασκείται εμπροθέσμως ως προς αμφότερες τις εν λόγω αποφάσεις.
9. Επειδή, όπως έχει κριθεί (ΣΕ 4357, 4358/2011 7μ.), η απλή ανανέωση της εγκρίσεως των περιβαλλοντικών όρων είναι επιτρεπτή πριν από τη λήξη ισχύος αυτών ή εντός ευλόγου χρόνου από τη λήξη τους, άλλως απαιτείται να τηρηθεί εξ αρχής η διαδικασία εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων. Στην προκειμένη περίπτωση, ο Δήμος Μαρμαρίου υπέβαλε την 5676/5.12.2007 αίτηση για ανανέωση των περιβαλλοντικών όρων του έργου, στην οποία αναφέρεται ότι «Δεν έχουν επέλθει μεταβολές: Ι στο φυσικό και ανθρωπογενές περιβάλλον της περιοχής του έργου ή της δραστηριότητας ΙΙ. Στο καθεστώς προστασίας της περιοχής του έργου ή της δραστηριότητας ΙΙΙ. Στις χωροταξικές κατευθύνσεις της περιοχής του έργου ή της δραστηριότητας, στο διάστημα που έχει παρέλθει από την έκδοση της Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων», επισυνάπτεται δε και Υπεύθυνη Δήλωση του φορέα του έργου ότι δεν έχουν επέλθει, μετά την έκδοση του ν. 3212/2003 (Α΄ 308), αλλαγές ή τροποποιήσεις μέσω κανονιστικών διατάξεων στις θεσμοθετημένες χρήσεις γης της περιοχής του έργου ή της δραστηριότητας. Ακολούθως εκδόθηκε η δεύτερη προσβαλλόμενη απόφαση 24793/7511/07/26.3.2008 περί ανανέωσης ισχύος των περιβαλλοντικών όρων, στην οποία αναφέρεται ότι «από την εξέταση των υποβληθέντων στοιχείων προκύπτει ότι δεν έχουν επέλθει ουσιώδεις αλλαγές στην υφιστάμενη Ε.Ε.Λ. και επομένως δεν απαιτείται η υποβολή και δημοσιοποίηση νέας Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (Μ.Π.Ε.) …». Με τα δεδομένα αυτά, τα οποία δεν αμφισβητούνται ειδικότερα με την αίτηση ακυρώσεως, η απλή ανανέωση της ισχύος των περιβαλλοντικών όρων εχώρησε νομίμως εντός ευλόγου χρόνου από τη λήξη τους, ήτοι μετά την πάροδο εννέα μηνών. Συνεπώς, ο λόγος με τον οποίο προβάλλεται ότι η πράξη ανανέωσης των περιβαλλοντικών όρων εκδόθηκε παρανόμως μετά τη λήξη ισχύος της Ε.Π.Ο. (31.6.2007), χωρίς να προηγηθεί νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων και θέση νέων περιβαλλοντικών όρων, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.
10. Επειδή, στο άρθρο 212 του Δημοτικού και Κοινοτικού Κώδικα [ν. 3463/2006 (Α΄ 114)] ορίζονται τα εξής: «1. Η κήρυξη της απαλλοτρίωσης … που βρίσκεται μέσα στη διοικητική περιφέρεια Δήμου ή Κοινότητας, γίνεται με απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται με την απόλυτη πλειοψηφία του συνόλου των μελών του. 2. Η απόφαση αυτή του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου πρέπει να περιέχει επί ποινή ακυρότητας σαφή προσδιορισμό του ακινήτου που απαλλοτριώνεται … και της δημόσιας ωφέλειας, για την οποία γίνεται η απαλλοτρίωση ή η σύσταση δουλείας. 3. … Για την κήρυξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης δασικής έκτασης απαιτείται επιπλέον και γνώμη της αρμόδιας δασικής υπηρεσίας. … Η τήρηση των διατυπώσεων αυτής της παραγράφου παραλείπεται, αν τα σχετικά ζητήματα έχουν ήδη αρμοδίως εξετασθεί στο πλαίσιο τήρησης των διαδικασιών του εδαφίου δ΄ της παραγράφου 5 του παρόντος. 4. Για την κήρυξη αναγκαστικής απαλλοτρίωσης απαιτείται, σε κάθε περίπτωση, ανακοίνωση της υπηρεσίας που προτείνει την απαλλοτρίωση, στην οποία να αναφέρεται ο σκοπός της απαλλοτρίωσης και να προσδιορίζεται η απαλλοτριωτέα έκταση ή η ευρύτερη περιοχή στην οποία βρίσκεται αυτή. Με την ανακοίνωση καλούνται οι ενδιαφερόμενοι να προβούν σε προσφορά ή υπόδειξη κατάλληλων για το σκοπό της απαλλοτρίωσης ακινήτων. Παράλληλα γίνεται τοιχοκόλληση της ανακοίνωσης στο κατάστημα του Δήμου ή της Κοινότητας στην περιφέρεια των οποίων βρίσκονται τα απαλλοτριωτέα ακίνητα. Για την τοιχοκόλληση συντάσσεται πρακτικό από όργανο του Δήμου ή της Κοινότητας, το οποίο υποβάλλεται στην υπηρεσία που εξέδωσε την ανακοίνωση. Η δημοσιοποίηση της ανακοίνωσης και η τοιχοκόλληση γίνονται έναν τουλάχιστον μήνα πριν τη δημοσίευση της απόφασης κήρυξης της απαλλοτρίωσης και η σχετική δαπάνη βαρύνει τον υπόχρεο για την καταβολή της αποζημίωσης. 5. Για να εκδοθεί η απόφαση που κηρύσσει την απαλλοτρίωση … απαιτούνται: α) κτηματολογικό διάγραμμα που απεικονίζει την απαλλοτριωτέα έκταση …, καθώς και τις επί μέρους ιδιοκτησίες που περιλαμβάνονται σε αυτήν, β) κτηματολογικός πίνακας, στον οποίο εμφαίνονται οι εικαζόμενοι ιδιοκτήτες των ακινήτων, το εμβαδόν κάθε ακινήτου και τα κύρια προσδιοριστικά στοιχεία των κατασκευών που βρίσκονται σε αυτό και των λοιπών συστατικών του, καθώς και ο χαρακτηρισμός της έκτασης, γ) μελέτη ή προμελέτη ή προκαταρκτική μελέτη του έργου που τυχόν πρόκειται να εκτελεστεί,
δ) τήρηση των διαδικασιών για τη χωροθέτηση του έργου, που προβλέπονται σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση από τους νόμους 1650/1986 (ΦΕΚ 160 Α΄) και 3010/2002 (ΦΕΚ 91 Α΄) και τις υπ’ αριθμ. 69269/5387/25.10.1990 (ΦΕΚ 678 Β΄) και Η.Π. 15393/2332/5.8.2002 (ΦΕΚ 1022 Β΄) κοινές αποφάσεις, όπως κάθε φορά ισχύουν, εφόσον το έργο για το οποίο θα κηρυχθεί απαλλοτρίωση περιλαμβάνεται μεταξύ των αναφερόμενων στις διατάξεις αυτές, ε) βεβαίωση του αρμόδιου οργάνου για την έκδοση της πράξης, το ύψος της δαπάνης και τον τρόπο κάλυψής της, με μνεία του αντίστοιχου φορέα και κωδικού αριθμού εξόδου του οικείου προϋπολογισμού, από την εγγεγραμμένη πίστωση των οποίων πρόκειται να καλυφθεί η εν λόγω δαπάνη. Σε περίπτωση που δεν έχει εγγραφεί σχετική πίστωση στον προϋπολογισμό του οικείου Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης ή η εγγεγραμμένη έχει εξαντληθεί ή είναι ανεπαρκής, αναγράφεται η σχετική απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου περί μεταφοράς πιστώσεως ή η πηγή από την οποία θα καλυφθεί η σχετική δαπάνη. Η βεβαίωση αυτή μνημονεύεται υποχρεωτικά στο προοίμιο της πράξης κήρυξης της απαλλοτρίωσης, στ) εφαρμογή των σχετικών διατάξεων για το Εθνικό Κτηματολόγιο. 6. … 7. Η απόφαση του δημοτικού ή κοινοτικού συμβουλίου, με την οποία κηρύσσεται η απαλλοτρίωση … δημοσιεύεται, εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών από την έκδοσή της, σε μία ημερήσια εφημερίδα του νομού και κοινοποιείται στον καθ’ ου η απαλλοτρίωση …, εφόσον είναι γνωστός, με δημοτικό, κοινοτικό ή δημόσιο όργανο, που συντάσσει αποδεικτικό κοινοποίησης. Αν ο καθ` ου είναι άγνωστος, η κοινοποίηση γίνεται κατά τις διατάξεις του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας. 8. Ο καθ’ ου έχει δικαίωμα προσφυγής σύμφωνα με το άρθρο 150 εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα ημερών από την κοινοποίηση της απόφασης της προηγούμενης παραγράφου. 9. Αν κριθεί, ότι νόμιμα εκδόθηκε η απόφαση της παραγράφου 1, δημοσιεύεται το πλήρες κείμενο αυτής, με φροντίδα του Δήμου ή της Κοινότητας μια φορά σε μία ημερήσια εφημερίδα που εκδίδεται στο νομό. Αν δεν εκδίδεται τέτοια εφημερίδα, η δημοσίευση γίνεται σε δύο εβδομαδιαίες ή δεκαπενθήμερες εφημερίδες. Με τη δημοσίευση ή τις δημοσιεύσεις αυτές ολοκληρώνεται η διαδικασία κήρυξης της απαλλοτρίωσης …. 10. Αν ακυρωθεί η απόφαση απαλλοτρίωσης …, τηρούνται οι δημοσιεύσεις της προηγούμενης παραγράφου [όπως οι παρ. 8, 9 και 10 αναδιατυπώθηκαν με την παρ. 4 του άρθρου 22 του ν. 3536/2007 (Α΄ 42)]. 11. … 12. Οι διατάξεις που κάθε φορά ισχύουν για τις αναγκαστικές απαλλοτριώσεις του Δημοσίου εφαρμόζονται και στις απαλλοτριώσεις … υπέρ Δήμων και Κοινοτήτων, εφόσον δεν είναι αντίθετες με τις διατάξεις του παρόντος».
11. Επειδή, από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι, προκειμένου να θεωρηθεί ότι έχει λάβει νόμιμη υπόσταση η πράξη κηρύξεως αναγκαστικής απαλλοτριώσεως, πρέπει να μνημονεύονται τόσο στο ίδιο το κείμενο της πράξεως, όσο και στο δημοσιευόμενο κατά τα ανωτέρω κείμενο, ως συστατικά στοιχεία αυτής, η απαλλοτριούμενη έκταση κατά θέση και εμβαδόν, οι φερόμενοι ως ιδιοκτήτες αυτής, το πρόσωπο υπέρ του οποίου κηρύσσεται η απαλλοτρίωση και ο σκοπός της δημοσίας ωφελείας, ο οποίος επιδιώκεται με αυτήν (ΣΕ 2213/2009, 2088/1998 κ.ά.). Περαιτέρω, το κτηματολογικό διάγραμμα, ο κτηματολογικός πίνακας και η μελέτη του έργου αποτελούν ουσιώδεις τύπους της διαδικασίας κηρύξεως των απαλλοτριώσεων υπέρ των Ο.Τ.Α., τα δε ανωτέρω έγγραφα πρέπει να συντάσσονται πριν από τη συνεδρίαση του οικείου δημοτικού συμβουλίου, στην οποία αποφασίζεται η κήρυξη της απαλλοτριώσεως, στην οποία αυτά αφορούν, προκειμένου το αρμόδιο συμβούλιο να αποφασίζει εν όψει της πραγματικής καταστάσεως που υπάρχει και όπως αυτή απεικονίζεται στα ανωτέρω έγγραφα. Εξ άλλου, στο σώμα της αποφάσεως του δημοτικού συμβουλίου πρέπει να γίνεται μνεία του κτηματολογικού διαγράμματος, του κτηματολογικού πίνακα και της μελέτης με όλα τα προσδιοριστικά τους στοιχεία (ΣΕ 2213/2009,
βλ. ΣΕ 3471/2010, 1765/2006, 1996/2000, 1163/1999, 3382/1994 κ.ά.).
12. Επειδή, εν προκειμένω, στην 79/3.7.2009 απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου του καθ’ ου Δήμου αναφέρονται τα εξής: «Ο Πρόεδρος … εξέθεσε τα εξής: … ο Δήμος μας στερείται βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων και η όλη κατάσταση αντιμετωπίζεται με απορροφητικούς και μερικώς στεγανούς βόθρους. Η γειτνίαση των σπιτιών και καταστημάτων με τη θάλασσα, η διαρκώς αυξανόμενη τουριστική κίνηση στην περιοχή του Δήμου μας και η διαρκώς αναπτυσσόμενη οικοδομική δραστηριότητα επέβαλλαν τη λήψη δραστικών μέτρων προς αντιμετώπιση του προβλήματος των λυμάτων, ώστε αφενός να σταματήσει η μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα και εξ αυτού η ρύπανση και η μόλυνση των παραλιών του Δήμου μας, αφετέρου να συμμορφωθεί ο Δήμος μας με τις σύγχρονες αντιλήψεις για την προστασία του περιβάλλοντος οι οποίες αποτελούν και επιταγές της εθνικής και ευρωπαϊκής νομοθεσίας. Όπως σας είναι ήδη γνωστό ο Δήμος μας επέδειξε έγκαιρα ευαισθησία στο ζήτημα της προστασίας του περιβάλλοντος και της αποφυγής μόλυνσης της θάλασσας από οικιακά ή επαγγελματικά απόβλητα και κατόπιν ενεργειών μας με την υπ’ αριθμ. 3402 ΠΕ/25-01-02 απόφαση του Δασαρχείου Αλιβερίου παραχωρήθηκε στον Δήμο μας δωρεάν έκταση 9974,53 τ.μ. που βρίσκεται στη θέση ΠΕΡΑΜΑ στην κτηματική περιφέρεια του Δημοτικού Διαμερίσματος του Δήμου Μαρμαρίου, νότια του οικισμού του Μαρμαρίου προς την περιοχή Ακρωτηρίου Ρόζος (Στενό – Ξερό). Αφού εκδόθηκαν οι σχετικές εγκρίσεις για τις επεμβάσεις στην ανωτέρω έκταση, η οποία χαρακτηριζόταν δασική από τη Δ/νση Δασών Ν. Ευβοίας, η απόφαση προέγκρισης και χωροθέτησης του έργου, η έγκριση των περιβαλλοντικών όρων και εκπονήθηκε η οριστική μελέτη του έργου, προκηρύχθηκε διαγωνισμός και αναδείχθηκε ανάδοχος του έργου η Κοιν/ξία ΑΝΩΔΟΜΗ ΑΤΕΒΕ – ΜΥΒΑ Α.Ε., η οποία και υπέγραψε την 5657/12-12-2008 σύμβαση με το Δήμα μας και άρχισε η κατασκευή του όλου έργου. Και ενώ τα πράγματα πήγαιναν κατ’ ευχήν ο δημότης του Δήμα μας κος Βουλής Δημήτριος του Αντωνίου κατέθεσε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Χαλκίδος την από
24-01-07 αγωγή του, η οποία στρεφόταν κατά του Ελληνικού Δημοσίου, αμφισβητώντας την κυριότητα του Δημοσίου επί της έκτασης η οποία είχε παραχωρηθεί δωρεάν στο Δήμο μας για την κατασκευή των εγκαταστάσεων του Βιολογικού Καθαρισμού. Επί της αγωγής αυτής … εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 140/2008 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χαλκίδος, η οποία αναγνώρισε τον κ. Βουλή ως αποκλειστικό κύριο της έκτασης 9974,53 τ.μ. Κατά της απόφασης αυτής άσκησε έφεση το Ελληνικό Δημόσιο αλλά η αντιδικία, μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης, προβλέπεται να κρατήσει αρκετά χρόνια ακόμη. Η εκκρεμότητα που έχει δημιουργηθεί επιβάλλεται να αντιμετωπισθεί άμεσα, ώστε και το έργο που άρχισε να ολοκληρωθεί το ταχύτερο δυνατό και να μην επιβαρυνθεί ο Δήμος με έξοδα από ενδεχόμενες αγωγές του αναδόχου. … Η μόνο ασφαλής διέξοδος στο πρόβλημα είναι η κήρυξη της απαλλοτρίωσης της ίδιας έκτασης για προφανείς λόγους δημόσιας ωφέλειας, προκειμένου να εκτελεσθεί το έργο της αποχέτευσης ακαθάρτων λυμάτων, το οποίο στοχεύει στην εξυγίανση και προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Η επιλογή του προαναφερόμενου χώρου, ως χώρου υποδοχής των εγκαταστάσεων του βιολογικού καθαρισμού, επιβάλλεται από τους ακόλουθους λόγους: 1. Η έγκριση της χωροθέτησης του έργου ήδη υπάρχει και αφορά την απαλλοτριούμενη έκταση. 2. Όλες οι μελέτες (μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και οριστική μελέτη του έργου) καθώς και οι σχετικές εγκρίσεις αναφέρονται στην έκταση αυτή. 3. Τα τεύχη δημοπράτησης του έργου, ο προϋπολογισμός του, ο σχετικός διαγωνισμός για την ανάδειξη αναδόχου και η ανάδειξη αυτού αφορούν την απαλλοτριούμενη έκταση., 4. …, 5. … (…) Προτείνω λοιπόν να αποφασίσουμε την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης της προαναφερόμενης έκτασης για λόγους δημοσίας ωφέλειας, συνιστάμενους στην κατασκευή των εγκαταστάσεων του βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων του Δήμου, ο οποίος θα συμβάλει στην προστασία του περιβάλλοντος και θα συμβάλει τα μέγιστα στην τουριστική ανάπτυξη του Δήμου … Το Δημοτικού Συμβούλιο του Δήμου Μαρμαρίου … αφού έλαβε υπόψη: … 6. Την οριστική μελέτη του έργου, τα τεύχη δημοπράτησης, τις μελέτες προέγκρισης χωροθέτησης και περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και τις λοιπές αδειοδοτήσεις του έργου … Αποφασίζει Την κήρυξη της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, υπέρ και με δαπάνες του Δήμου Μαρμαρίου … για δημόσια ωφέλεια και συγκεκριμένα για την κατασκευή της εγκατάστασης επεξεργασίας λυμάτων του έργου: Αποχέτευση και Βιολογικός Καθαρισμός Δήμου Μαρμαρίου …». Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι το δημοτικό συμβούλιο αποφάσισε την επίδικη απαλλοτρίωση έχοντας πλήρη γνώση της υφιστάμενης πραγματικής καταστάσεως, βάσει των μνημονευομένων στην απόφαση κτηματολογικού διαγράμματος, κτηματολογικού πίνακα και μελέτης του έργου, από τα οποία προκύπτει χωρίς καμία αμφιβολία η ταυτότητα του φερόμενου ως ανήκοντος στον αιτούντα ακινήτου, επιπλέον δε στην απόφαση αναφέρεται ότι έχει ήδη αναδειχθεί ο ανάδοχος του έργου και έχει υπογραφεί η σχετική σύμβαση εκτελέσεως αυτού. Εν όψει τούτων και δεδομένου ότι, κατά τα εκτιθέμενα σε προηγούμενη σκέψη, ο αιτών είχε πλήρη γνώση των πράξεων προεγκρίσεως χωροθετήσεως και εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων του έργου κατόπιν της υποβολής των αντίστοιχων μελετών, από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτουν τα στοιχεία που απαιτούνται για τη νόμιμη υπόστασή της σύμφωνα με τις εφαρμοστέες διατάξεις, ο δε λόγος ακυρώσεως με τον οποίο, χωρίς να αμφισβητείται η πραγματική βάση των στοιχείων αυτών, προβάλλονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.
13. Επειδή, ο ΔΚΚ, όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο, ορίζει στο άρθρο 75 ότι «Ι … Οι αρμοδιότητες των Δήμων και Κοινοτήτων αφορούν, κυρίως, τους τομείς: α) … β) Περιβάλλοντος, στον οποίο περιλαμβάνεται, ιδίως: 4. …. η κατασκευή, συντήρηση και διαχείριση συστημάτων αποχέτευσης και βιολογικού καθαρισμού …», στο δε άρθρο 211 ότι
«1. Επιτρέπεται να απαλλοτριωθούν αναγκαστικά υπέρ των Δήμων και Κοινοτήτων, για λόγους δημόσιας ωφέλειας, αστικά ή αγροτικά ακίνητα ή να συσταθεί δουλεία εις βάρος τους: α) …, … ε) για την εκτέλεση έργων σχετικών με την … την αποχέτευση όμβριων ή ακάθαρτων υδάτων και κάθε είδους τεχνικών έργων, που έχουν σκοπό την εξυγίανση ή τον εξωραϊσμό, …. ια) για την κατασκευή κάθε δημοτικού ή κοινοτικού κτιριακού έργου και κάθε άλλου έργου που ο σκοπός του βρίσκεται μέσα στις αρμοδιότητες των Οργανισμών της Τοπικής Αυτοδιοίκησης». Εξ άλλου, η μονάδα επεξεργασίας λυμάτων οικισμού είναι θεμελιώδες έργο υποδομής και βασικό έργο εξυγιάνσεως και συνεπώς με την εγκατάσταση και λειτουργία της όχι μόνο δεν αναιρούνται, αλλά ειδικώς εξυπηρετούνται οι θαλπόμενοι από τα άρθρα 21 και 24 του Συντάγματος σκοποί προστασίας της δημοσίας υγείας, του περιβάλλοντος και της βιώσιμης ανάπτυξης (ΣΕ 2547/2005 7μ. σκ. 12, 4542/2011 7μ. σκ. 10 κ.ά.). Συνεπώς η εγκατάσταση και λειτουργία μονάδας όπως η επίδικη αποτελεί προδήλως σκοπό δημόσιας ωφέλειας για τον οποίο επιτρέπεται αναγκαστική απαλλοτρίωση σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις του ΔΚΚ, ο δε αντίθετος λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Εξ άλλου, εφ’ όσον για τη χωροθέτηση του ένδικου έργου έχει ήδη εκδοθεί πράξη προέγκρισης χωροθέτησης και έγκρισης περιβαλλοντικών όρων, δεν ήταν αναγκαία η εξέταση και αναζήτηση εναλλακτικών περιοχών για την επιλογή της προς απαλλοτρίωση εκτάσεως (ΣΕ 1443/2000 κ.ά.). Συνεπώς ο αντίθετος λόγος είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.
14. Επειδή, ο αιτών προβάλλει ότι η προσβαλλόμενη πράξη αναγκαστική απαλλοτριώσεως εκδόθηκε κατά κατάχρηση εξουσίας, διότι σκοπός του αιτούντος Δήμου ήταν να επιλύσει δι’ άλλου τρόπου την μεταξύ τους διαφορά ως προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς του ακινήτου. Ο λόγος αυτός είναι απορριπτέος, διότι ο σκοπός για τον οποίο επιβλήθηκε η επίδικη απαλλοτρίωση προκύπτει από την πράξη απαλλοτριώσεως και την προηγηθείσα πράξη εγκρίσεως περιβαλλοντικών όρων, τα δε προβαλλόμενα περί καταχρήσεως εξουσίας είναι απορριπτέα ως αναπόδεικτα.
