ΣτΕ 1050/2026 [Νόμιμη ίδρυση μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας στο πλαίσιο ΠΑΣΜ εντός ΠΑΥ]
Περίληψη
– Όπως έκρινε το ΔΕΕ σύμφωνα με τα άρθρα 9 και 11 της οδηγίας 2011/92/ΕΕ, δεν μπορεί να αντιταχθεί “σε μέλη του ενδιαφερομένου κοινού προθεσμία για την άσκηση ενδίκου βοηθήματος της οποίας αφετηρία συνιστά η δημοσιοποίηση της εγκρίσεως έργου δια της αναρτήσεως στο διαδίκτυο, όταν τα μέλη αυτά … δεν είχαν προηγουμένως τη δυνατότητα να ενημερωθούν επαρκώς για τη διαδικασία αδειοδοτήσεως σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 2, της οδηγίας”. Αν έχει τηρηθεί η επιβαλλόμενη διαδικασία αποστολής της μ.π.ε. προς γνωμοδότηση σε συγκεκριμένο ΟΤΑ, η προθεσμία για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως εκ μέρους του κατά της απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων αρχίζει την επομένη της ανάρτησής της στον προβλεπόμενο ειδικό διαδικτυακό τόπο, αν αυτή πραγματοποιηθεί εντός της μηνιαίας προθεσμίας από την έκδοσή της, κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 19α του ν. 4014/2011, εκτός αν επακολουθήσει ανάρτησή της στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ, οπότε η προθεσμία αρχίζει από την επομένη του τελευταίου αυτού γεγονότος. Στην περίπτωση α.ε.π.ο. για την οποία ο νόμος προβλέπει την τήρηση ειδικών διατυπώσεων δημοσιότητας και, συγκεκριμένα, την ανάρτησή της στον ειδικό ιστότοπο του Υπουργείου Περιβάλλοντος, με την ανάρτησή της α.ε.π.ο., τεκμαίρεται μεν η πλήρης γνώση για κάθε ενδιαφερόμενο προκειμένου να ασκήσει είτε αίτηση ακυρώσεως είτε οποιοδήποτε άλλο ένδικο βοήθημα, τούτο, όμως, ισχύει υπό την προϋπόθεση ότι η προηγηθείσα διαδικασία δημοσιοποίησης του αδειοδοτούμενου έργου έλαβε χώρα κατά τρόπο ώστε να παρέχεται στο ενδιαφερόμενο κοινό πραγματική δυνατότητα ενημέρωσης και συμμετοχής στη διαδικασία της διαβούλευσης. Αφετηρία της προθεσμίας για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως του αιτούντος Δήμου κατά της απόφασης έγκρισης περιβαλλοντικών όρων αποτελεί η ανάρτησή της στο διαδικτυακό τόπο «aepo.ypeka.gr», η οποία έγινε την ίδια μέρα με την ανάρτησή της στη Διαύγεια, ήτοι την 1.2.2023, αδιαφόρως αν η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε ή όχι προς τον αιτούντα Δήμο, αφού τέτοια υποχρέωση δεν επιβάλλεται από την οδηγία 2014/52/ΕΕ, τον νόμο ή γενική αρχή του δικαίου, απορριπτομένου ως αβασίμου του σχετικού ισχυρισμού που προβάλλεται με το υπόμνημα των αιτούντων. Ως εκ τούτου, η προθεσμία για την άσκηση αιτήσεως ακυρώσεως κατά της προσβαλλόμενης α.ε.π.ο. εκκίνησε, όσον αφορά τον πρώτο αιτούντα Δήμο Δελφών, στις 2.2.2023, ήτοι την επομένη από τη δημοσίευση της πράξης στη Διαύγεια και τον διαδικτυακό τόπο «aepo.ypeka.gr», και συμπληρώθηκε στις 3.4.2023, ημέρα Δευτέρα, διότι η 60η ημέρα ήταν εξαιρετέα (Κυριακή). Συνεπώς, η κρινόμενη αίτηση ακυρώσεως η οποία ασκήθηκε από τον αιτούντα Δήμο στις 2.6.2023, καθ’ ο μέρος στρέφεται κατά της από 7647/1.2.2023 α.ε.π.ο. από τον πρώτο αιτούντα Δήμο είναι απαράδεκτη ως εκπρόθεσμη και πρέπει να απορριφθεί.
Τo ζήτημα της περιβαλλοντικής αδειοδότησης της επίδικης μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας κατέστη γνωστό στο επίπεδο του Οργανισμού Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπου η επίμαχη μονάδα υδατοκαλλιέργειας πρόκειται να εγκατασταθεί, το ενδιαφερόμενο κοινό πληροφορήθηκε επαρκώς την έναρξη της διαδικασίας διαβούλευσης με την ανάρτηση της πρόσκλησης συμμετοχής σε αυτήν στο διαδίκτυο, με τη δημοσίευση της σχετικής πρόσκλησης στον τοπικό τύπο και με την ανάρτηση του θέματος των συνεδριάσεων του Τοπικού Συμβουλίου της Κοινότητας … και του Δημοτικού Συμβουλίου του αιτούντος Δήμου. Συνεπώς, οι τηρηθείσες διαδικασίες και ενέργειες ενημέρωσης υπήρξαν πρόσφοροι τρόποι ενημέρωσης του ενδιαφερομένου κοινού, προς το οποίο παρεσχέθη επαρκής δυνατότητα να πληροφορηθεί το σχεδιαζόμενο έργο, κατά τρόπον ώστε να δυνηθεί να συμμετάσχει στη διαδικασία λήψης της προσβαλλόμενης α.ε.π.ο., όπως απαιτεί η οδηγία 2011/92/ΕΕ. Δόθηκε η πραγματική δυνατότητα στο ενδιαφερόμενο κοινό να λάβει γνώση των εν λόγω πληροφοριών, απευθυνόμενο στην Περιφέρεια, στον Δήμο ή στην αρμόδια περιβαλλοντική αρχή και να εκφράσει τις απόψεις του, οι οποίες άλλωστε μπορούσαν, κατά την ισχύουσα νομοθεσία, να αποσταλούν και ταχυδρομικώς ή ηλεκτρονικώς, κατά τρόπον ώστε να διευκολύνεται ακόμη περισσότερο η συμμετοχή του κοινού στη διαβούλευση. Αφού η διαβούλευση διεξήχθη εν προκειμένω κατά τον προσήκοντα τρόπο, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών ενημέρωσης που προηγήθηκαν αυτής, αφετηρία της προθεσμίας για την άσκηση αίτησης ακύρωσης κατά της προσβαλλόμενης α.ε.π.ο. αποτελεί και για τα αιτούντα φυσικά πρόσωπα η ανάρτηση αυτής στο διαδικτυακό τόπο «aepo.ypeka.gr», μέσω της οποίας όφειλαν να είχαν λάβει γνώση του περιεχομένου της.
Προβάλλεται ότι η δεύτερη προσβαλλόμενη πράξη εκδόθηκε κατά παράβαση του Ειδικού Πλαισίου για τις Υδατοκαλλιέργειες διότι αναφέρεται η ύπαρξη μίας υφιστάμενης πλωτής μονάδας 40 στρεμμάτων, ενώ υφίσταται και έτερη μονάδα 77 στρεμμάτων εντός την ίδιας Περιοχής Άτυπης Συγκέντρωσης Μονάδων (ΠΑΣΜ), επομένως, το άθροισμά τους ξεπερνά το όριο των 100 στρεμμάτων. Επιπροσθέτως, προβάλλεται ότι στην ένδικη περιοχή δεν έχει θεσμοθετηθεί Π.Ο.Α.Υ. παρά τις προβλέψεις των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου 12 παρ. 3 του Ειδικού Πλαισίου. Όπως προκύπτει από τις διατάξεις των άρθρων 3 και 5 παρ. 1 περ. 1 υποπερ. Β και περ. II διατάξεις του Ειδικού Πλαισίου για τις υδατοκαλλιέργειες, σε περιοχή ΠΑΥ Β, όπως η ένδικη περιοχή του Κόλπου της Αντίκυρας (ΠΑΥ Β.5, σύμφωνα με τον Πίνακα 1 του Παραρτήματος του Ειδικού Πλαισίου), η οποία δεν είναι κορεσμένη αλλά έχει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, κατ’ αρχήν δεν επιτρέπεται η ίδρυση νέας μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας, η οποία δεν προέρχεται από συγχώνευση ή διάσπαση υφιστάμενων μονάδων, πριν την ίδρυση ΠΟΑΥ. Περαιτέρω, κατά την έννοια των ίδιων διατάξεων, εάν στην εν λόγω περιοχή υφίσταται ΠΑΣΜ, είναι δυνατή η ίδρυση νέας μονάδας εντός αυτής, υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρχει υπέρβαση της μέγιστης επιτρεπόμενης επιφάνειάς της. Συγκεκριμένα, όπως έχει κριθεί, με την ίδρυση νέας μονάδας δεν επιτρέπεται η υπέρβαση του ορίου των 100 στρεμμάτων της συνολικής έκτασης ΠΑΣΜ, όπως αυτή προκύπτει από το άθροισμα των εκτάσεων των αδειοδοτημένων μονάδων που την αποτελούν, μέχρι τη θεσμοθέτηση ΠΟΑΥ στην ίδια περιοχή.
Εν προκειμένω, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι στην ΠΑΥ Β.5 Αντίκυρας υφίστανται 2 ΠΑΣΜ (Α’ και Β’), οι οποίες δύναται να επεκταθούν με νέες μονάδες μέχρι το όριο των 100 στρεμμάτων. Στην ΠΑΣΜ Α’, υφίσταται ήδη πλωτή μονάδα εμβαδού 40 στρεμμάτων στη θέση «Ποταμοί», γεγονός που προσδίδει στην περιοχή τα χαρακτηριστικά της ΠΑΣΜ εντός της ΠΑΥ Β.5, μέχρι τη θεσμοθέτηση ΠΟΑΥ και η παρεμβαίνουσα εταιρεία έχει αιτηθεί την ίδρυση και δεύτερης πλωτής μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας 30 στρεμμάτων στη θέση «Όρμος Βερεσές» ώστε να συμπληρωθεί η ΠΑΣΜ Α’ μέχρι το όριο των 100 στρεμμάτων. Συνεπώς, λαμβανομένης υπόψη της θέσης εγκατάστασης έτερης μονάδας της παρεμβαίνουσας που πρόκειται να λειτουργήσει στη θέση «Όρμος Βερεσές», μισθωμένης επιφάνειας 30 στρεμμάτων, ευρισκόμενης σε απόσταση μεγαλύτερη των 501 μ. και μικρότερη των 2.000 μ., καλύπτεται η απαίτηση του Ειδικού Πλαισίου για ανώτατο όριο μισθωμένης επιφάνειας 100 στρεμμάτων εντός ΠΑΣΜ. Περαιτέρω, προκύπτει ότι σε απόσταση μεγαλύτερη των 2 χλμ., εκτός δηλαδή της εν λόγω ΠΑΣΜ Α’, υφίσταται μονάδα υδατοκαλλιέργειας άλλης εταιρείας, η οποία συνιστά την ΠΑΣΜ Β’. Επομένως, όσα ισχυρίζονται οι αιτούντες περί ύπαρξης και δεύτερης μονάδας εντός της ίδιας ΠΑΣΜ Α’, μισθωμένης επιφάνειας 77 στρεμμάτων με αποτέλεσμα να παραβιάζεται η πρόβλεψη του Ειδικού Πλαισίου είναι απορριπτέα ως αβάσιμα, διότι εν λόγω μονάδα βρίσκεται σε απόσταση μεγαλύτερη των δύο χιλιομέτρων από την επίμαχη θέση, εκτός δηλαδή της ΠΑΣΜ Α’ . Συνεπώς, ο προβαλλόμενος λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος. Με την αναφορά των συντεταγμένων προσδιορίζεται με ακρίβεια η θέση της μονάδας, ώστε παρέλκει η αναφορά της Περιφερειακής Ενότητας και του Δήμου, αναφέρεται, άλλωστε, η Φωκίδα ως ευρύτερη περιοχή στα όρια της οποίας πρόκειται να εγκατασταθεί μονάδα, προσδιορίζεται δε η χρησιμοποιούμενη μέθοδος (ιχθυοκαλλιέργεια εντός υδάτινης έκτασης) και τα καλλιεργούμενα είδη. Δεν καθίσταται άκυρη η προσβαλλόμενη πράξη για τον λόγο ότι δεν αναφέρονται επακριβώς οι όροι που έχουν τεθεί από τους γνωμοδοτούντες φορείς, οι οποίοι, σε κάθε περίπτωση, περιλαμβάνονται στην α.ε.π.ο. της δραστηριότητας.
Προβάλλεται ότι η δεύτερη προσβαλλόμενη πράξη είναι παράνομη και ακυρωτέα, διότι δεν υπάρχει σ’ αυτήν πρόβλεψη για χερσαίες εγκαταστάσεις που θα εξυπηρετούν τις θαλάσσιες, δεν εξασφαλίζεται η αναγκαία χερσαία έκταση σε εγγύς περιοχή ούτε αποδεικνύεται η νόμιμη χρήση της εν λόγω έκτασης, κατά παράβαση του άρθρου 4 παρ. 2 του Ειδικού Πλαισίου για τις ιχθυοκαλλιέργειες. Συναφώς προβάλλεται ότι για το θέμα αυτό δεν αρκεί η αόριστη παραπομπή στην α.ε.π.ο. Στην α.ε.π.ο. επί της οποίας ερείδεται η προσβαλλόμενη έγκριση ίδρυσης της επίδικης μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας και ελήφθη υπόψη για την έκδοση της προσβαλλόμενης άδειας ίδρυσης περιλαμβάνεται ο όρος ότι η πλωτή μονάδα θα υποστηρίζεται από νόμιμα αδειοδοτημένη χερσαία εγκατάσταση, ενώ στην μ.π.ε., αναφέρεται ότι στην ευρύτερη περιοχή του Δήμου υπάρχουν και λειτουργούν δύο ιχθυογεννητικοί σταθμοί στις θέσεις ….. και ….. και στην ευρύτερη περιοχή λειτουργούν δυο (2) συσκευαστήρια νωπών αλιευμάτων των εταιριών στην θέση ….. Επιπλέον, στα στοιχεία του φακέλου περιλαμβάνεται έγγραφο του Λιμενάρχη Ιτέας με το οποίο εξασφαλίζεται η δυνατότητα χρήσης των προβλητών Αντίκυρας και Αγίου Ισίδωρου σε θέση εγγύς της μονάδας για την πρόσβαση στην ξηρά. Τα παραπάνω σε συνδυασμό με τη σύναψη προσκομιζόμενων συμφωνητικών συνεργασίας με χερσαίες υποστηρικτικές εγκαταστάσεις άλλων εταιρειών σχετικά με την προμήθεια ιχθυοτροφών, τη διαχείριση νεκρών και άρρωστων ψαριών, τη συσκευασία ψαριών και τον καθαρισμό διχτυών πληρούν καλύπτουν την απαίτηση για την ύπαρξη δυνατότητας εξασφάλισης χερσαίων συνοδευτικών και υποστηρικτικών εγκαταστάσεων της μονάδας σε κατά το δυνατόν εγγύς περιοχή όπως προβλέπεται στο Ειδικό Πλαίσιο για τις υδατοκαλλιέργειες. Επομένως, πρέπει ν’ απορριφθεί ως αβάσιμος ο περί του αντιθέτου προβαλλόμενος λόγος, με τον οποίο, εξάλλου, δεν αμφισβητούνται ειδικώς τα εν λόγω στοιχεία. Η φέρουσα ικανότητα της περιοχής προσδιορίζεται με βάση τα συγκεκριμένα δεδομένα της θέσης κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση της μονάδας απαραδέκτως επομένως προβάλλεται η υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας της θαλάσσιας περιοχής που θα αναπτυχθεί η μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας κατά το στάδιο της έγκρισης ίδρυσης της μονάδας.
Πρόεδρος: Μ. Γκορτζολίδου
Εισηγητής: Αν. Σπανού
* Όμοια η απόφαση ΣτΕ 1051/2026.
