ΣτΕ 753/2026 [Νόμιμη αδειοδότηση μονάδας ΥΚ εντός της ΠΑΥ Β3 στο πλαίσιο συμπλήρωσης ΠΑΣΜ]
Περίληψη
– Από τις διατάξεις του ΕΠΧΣΑΑΥ συνάγεται ότι η χωροθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας εντός ΠΑΥ μπορεί να γίνει, α) είτε σε οργανωμένους υποδοχείς, ήτοι σε Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ), όταν η συνολική θαλάσσια έκταση όπου λειτουργούν μονάδες υδατοκαλλιέργειας υπερβαίνει τα 100 στρ. ή/και λειτουργούν περισσότερες από πέντε μονάδες, β) είτε σε Περιοχές Άτυπης Συγκέντρωσης Μονάδων (ΠΑΣΜ), όταν η συνολική θαλάσσια έκταση όπου λειτουργούν μονάδες είναι κατώτερη των 100 στρ. ή/και λειτουργούν λιγότερες από πέντε μονάδες, οι οποίες απέχουν μεταξύ τους από 500 μ. έως 2 χλμ. (μειωμένων των αποστάσεων στο 50% για τις οστρακοκαλλιέργειες,) και γ) είτε μεμονωμένα, υπό την προϋπόθεση ότι η μονάδα δεν υπερβαίνει τα 40 στρ. για ιχθυοκαλλιέργεια και τα 20 στρ. για οστρακοκαλλιέργεια, οι νέες δε μονάδες απέχουν από άλλη μονάδα τουλάχιστον 5 χλμ. (μειωμένη στο 50% για τις μονάδες οστρακοκαλλιέργειες). Περαιτέρω, από τις ίδιες ως άνω διατάξεις συνάγεται ότι η αδειοδότηση νέων μονάδων υδατοκαλλιέργειας εντός ΠΑΥ Β’ και σε ζώνη που φέρει χαρακτηριστικά ΠΑΣΜ δεν εμποδίζεται από την κατάρτιση σχεδίου ΠΟΑΥ το οποίο καταλαμβάνει την ίδια περιοχή, εφόσον βέβαια δεν διαπιστώνεται υπέρβαση της φέρουσας ικανότητας του οικοσυστήματος από την εγκαθιστάμενη μονάδα. Η ως άνω προϋπόθεση συντρέχει όταν χωροθετούνται μέχρι 5 συνολικά μονάδες σε συνολική θαλάσσια έκταση 100 στρ., με απόσταση τουλάχιστον 500 μέτρων μεταξύ τους, σε περιοχή με χαρακτηριστικά ΠΑΣΜ, η οποία αποτελεί μεταβατική μορφή χωρικής συγκέντρωσης προκειμένου να αποκτήσουν τις προϋποθέσεις που απαιτούνται για την οργάνωσή τους σε ΠΟΑΥ, έτσι ώστε να μη δύνανται να αποκλειστούν στη συνέχεια από αυτήν (βλ. και την 31760/23.6.2016 ερμηνευτική εγκύκλιο του Τμήματος Εθνικών Χωροταξικών Πλαισίων της Διεύθυνσης Χωροταξικού Σχεδιασμού της Γενικής Διεύθυνσης Χωρικού Σχεδιασμού της Γενικής Γραμματείας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, ΣτΕ 851/2018). Επομένως, υφιστάμενες και νέες μονάδες που δημιουργούνται υπό τις ανωτέρω συνθήκες εντός της μη κορεσμένης ΠΑΥ Β3, έχουν δικαίωμα ύπαρξης μέχρι την τελική έγκριση ΠΟΑΥ, κατόπιν της οποίας υποχρεούνται να συμμορφωθούν στα ορισθησόμενα με αυτήν, αντίστοιχα δε, σε περίπτωση που νέα μονάδα αδειοδοτείται πριν από τη θεσμοθέτηση ΠΟΑΥ, ο Φορέας ΠΟΑΥ δεν υποχρεούται μεν να τροποποιήσει την πρότασή του προκειμένου να συμπεριλάβει την αδειοδοτηθείσα στο μεταξύ μονάδα, αλλά η Διοίκηση υποχρεούται να επαναξιολογήσει την κατατεθείσα πρόταση σχεδίου ΠΟΑΥ με βάση τα μεταγενεστέρως διαμορφωθέντα δεδομένα, με στόχο την εύρυθμη λειτουργία των νομίμως υφισταμένων μονάδων και τη δημιουργία συνθηκών προσέλκυσης νέων μονάδων, ειδικά σε περιοχές με περιθώρια περαιτέρω ανάπτυξης, όπως είναι εν προκειμένω η ΠΑΥ Β.3. Άλλωστε, ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων μεταξύ των διαφόρων θέσεων θα τεθεί, ενδεχομένως, το πρώτον, εφόσον εγκριθεί η προταθείσα ΠΟΑΥ, οπότε θα οριστικοποιηθούν οι θέσεις που η Διοίκηση θα καταγράψει ως νομίμως υφιστάμενες εντός των ορίων της.
Ναι μεν, σύμφωνα με το Εθνικό Πρότυπο Χωροταξικής Οργάνωσης Υδατοκαλλιεργειών που καθιδρύεται στη διάταξη του άρθρου 5 του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου στις ΠΑΥ Β, προκρίνεται η κατά προτεραιότητα ίδρυση Π.Ο.Α.Υ. η οποία αποτελεί το βασικό στόχο χωροθέτησης της υδατοκαλλιεργητικής δραστηριότητας, τούτο, όμως, δεν αποκλείει στις ΠΑΥ Β’ παράλληλα και μέχρι την ολοκλήρωση της θεσμοθέτησής της (Π.Ο.Α.Υ.) με την έκδοση του αναγκαίου προεδρικού διατάγματος και τις δεσμευτικές ρυθμίσεις του όσον αφορά τον καθορισμό ζωνών ανάπτυξης ιχθυοκαλλιεργειών, τη συμπλήρωση των εγκατεστημένων μονάδων σε θαλάσσια ζώνη με χαρακτηριστικά ΠΑΣΜ (αριθμό μονάδων, απόσταση και μισθωμένη έκταση), στο μέτρο που αποτελούνται από λιγότερες των 5 μονάδων με συνολική μισθωμένη έκταση μικρότερη των 100 στρεμμάτων είτε με νέες, είτε με υφιστάμενες από μετεγκαταστάσεις έτσι ώστε να αποκτήσουν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά (αριθμό μονάδων και μισθωμένη έκταση) για την οργάνωσή τους σε ΠΟΑΥ, η ολοκλήρωση της οποίας και μόνον επιφέρει οριστικά την απώλεια του χαρακτήρα της ΠΑΣΜ, καθώς συνιστά, κατά τα ανωτέρω διαλαμβανόμενα, μεταβατική κατάσταση πριν από τη θεσμοθέτηση ΠΟΑΥ. Ως εκ τούτου, εν προκειμένω, εφόσον εντός της επίμαχης ζώνης της ΠΑΥ Β3 στην παράκτια ζώνη της Περιφερειακής Ενότητας Φωκίδας έχει ήδη εγκατασταθεί και λειτουργεί η μονάδα ιχθυοκαλλιέργειας της αιτούσας που καταλαμβάνει 52 στρέμματα νομίμως η Διοίκηση, κατά τις προβλέψεις των άρθρων 3 και 5 του Ειδικού για τις Υδατοκαλλιέργειες, επέτρεψε την εγκατάσταση των επίδικων μονάδων της εταιρείας «M….Α.Ε.» στο πλαίσιο συμπλήρωσης της ζώνης αυτής που φέρει τα χαρακτηριστικά της ΠΑΣΜ, οι λόγοι ακυρώσεως με τους οποίους προβάλλεται ότι η προώθηση του αιτήματος ίδρυσης ΠΟΑΥ είχε κατά νόμο προτεραιότητα έναντι των αιτημάτων για την εγκατάσταση των επίμαχων δύο μονάδων υδατοκαλλιέργειας που εμπίπτουν εντός των ορίων της υπό θεσμοθέτηση ΠΟΑΥ, καθώς και ότι μη νομίμως δεν ελήφθη υπόψη το υπό εξέταση αίτημα ίδρυσης ΠΟΑΥ από τις προσβαλλόμενες ΑΕΠΟ, αλλά ούτε και η δέσμευση της ένδικης έκτασης από το σχέδιο της υπό ίδρυση ΠΟΑΥ, είναι απορριπτέοι ως αβάσιμοι.
Αβασίμως προβάλλεται ότι με τις προβλέψεις εγκυκλίων του ΥΠΕΝ κατά του ΥΠΑΑΤ για την, κατόπιν υποβολής νέας αίτησης, “επανενεργοποίηση” και επανεξέταση ήδη απορριφθέντων αιτημάτων ίδρυσης νέων μονάδων, κατά τη σειρά προτεραιότητας που προκύπτει από την ημερομηνία υποβολής της αρχικής αιτήσεως, εισάγεται δυσμενής μεταχείριση των ενδιαφερομένων, οι οποίοι ανέμεναν την ολοκλήρωση της ίδρυσης Π.Ο.Α.Υ. προκειμένου να αιτηθούν την ίδρυση μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας, κατά παραβίαση των συνταγματικών αρχών της ισότητας, της ασφάλειας δικαίου και της εμπιστοσύνης του διοικούμενου. Και τούτο διότι οι εγκύκλιοι αυτές οι οποίες δεν εισάγουν κανονιστικές ρυθμίσεις αλλά διαλαμβάνουν οδηγίες και υποδείξεις για τη διαδικασία επανεξέτασης των απορριφθεισών αιτήσεων προς εγκατάσταση υδατοκαλλιεργειών, δεν συνιστούν το ρυθμιστικό πλαίσιο του δικαιώματος προς επανεξέταση τούτων, όπως εσφαλμένα διατείνεται η αιτούσα, το οποίο σε κάθε περίπτωση καθιδρύεται στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας ν. 2690/1999. Ως εκ τούτου η αιτούσα ενεργώντας αντιθέτως από τις συγκεκριμένες οδηγίες στις ως άνω εγκυκλίους προς τους ενδιαφερομένους, κατά τις δικές της επιλογές, δεν παρεμποδίστηκε στην υποβολή αίτησης επανεξέτασης προηγούμενου τυχόν απορριφθέντος αιτήματος της προς εγκατάσταση μονάδας υδατοκαλλιέργειας και συνεπώς εν προκειμένω δεν συντρέχει περίπτωση παραβίασης των αρχών της αναλογικότητας, της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της ασφάλειας δικαίου και της χρηστής διοίκησης λόγω έκδοσης των προσβαλλόμενων πράξεων, όπως εσφαλμένα αυτή διατείνεται.
Πρόεδρος: Μ. Γκορτζολίδου
Εισηγητής: Αγγ. Μίντζια
