ΣτΕ 1955/2017 [Παράνομη σύνθεση Επιτροπής καθορισμού ορίων αιγιαλού-παραλίας]
Περίληψη
-Δεν προκύπτει ότι είχαν κληθεί κατά την κρίσιμη συνεδρίαση της Επιτροπής καθορισμού ορίων αιγιαλού και παραλίας, τα ως άνω τακτικά μέλη ή τα αναπληρωματικά αυτών, ούτε, εξάλλου, οι κλήσεις αυτές αποδεικνύονται από σχετική σημείωση στο ειδικό βιβλίο που προβλέπεται στη διάταξη του άρθρου 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Συνεπώς, εφόσον δεν προκύπτει ότι οι συνεδριάσεις της Επιτροπής γίνονταν σε συγκεκριμένες τακτές ημερομηνίες που είχαν οριστεί με απόφαση της Επιτροπής, η οποία και είχε γνωστοποιηθεί στα μέλη της, η σύνθεση της κατά το άρθρο 3 παρ. 1 του ν. 2971/2001 Επιτροπής κατά την ως άνω συνεδρίαση της 4.4.2006 δεν ήταν νόμιμη και πρέπει, για τον λόγο αυτό που βασίμως προβάλλεται, να ακυριοθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας περί επανακαθορισμού των ορίων του αιγιαλού – παραλίας και παλαιού αιγιαλού στη περιοχή Ακρωτήριο Κάλαμος έως εκβολές χειμάρρου Λογγούξ του Δήμου Αγίου Κωνσταντίνου του Νομού Φθιώτιδας και να αναπεμφθεί η υπόθεση στη Διοίκηση για νέα νόμιμη κρίση.
Πρόεδρος: Κ. Σακελλαροπούλου
Εισηγητής: Χρ. Παπανικολάου
Βασικές Σκέψεις
2. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση οι αιτούντες επιδιώκουν να ακυρωθούν: α) η 5821/Φ.Φθ.13/20.10.2006 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας με τον τίτλο «Επανακαθορισμός των ορίων του αιγιαλού – παραλίας και παλαιού αιγιαλού στην περιοχή “Ακρωτήριο Κάλαμος έως εκβολές χειμάρρου Λογγού”, Δήμου Αγ. Κωνσταντίνου, Ν. Φθιώτιδας» (Δ΄ 956/8.11.2006) και β) η από 4.4.2006 έκθεση της Επιτροπής καθορισμού των ορίων αιγιαλού και παραλίας, μετά των συνοδευόντων αυτήν τοπογραφικών διαγραμμάτων και κάθε άλλη συναφής πράξη ή παράλειψη της Διοίκησης.
3. Επειδή, η υπόθεση εισάγεται προς συζήτηση μετά την έκδοση της 4554/2014 απόφασης με την οποία το Δικαστήριο ανέβαλε την έκδοση οριστικής απόφασης, ώστε η Διοίκηση α) να αποστείλει τα στοιχεία που αποδεικνύουν τη γνωστοποίηση των ανωτέρω προσκλήσεων στα μέλη της επιτροπής, τακτικά και αναπληρωματικά και β) να προβεί σε συγκεκριμένη κρίση ως προς τα όρια και την ακριβή θέση των ιδιοκτησιών των αιτούντων προς βορρά προς τη θάλασσα και σε σχέση με την κοίτη του χειμάρρου Ξηριά σε συνάρτηση με τα στοιχεία που αυτοί επικαλέστηκαν ενώπιόν της και ιδίως την περιγραφή των εν λόγω ιδιοκτησιών στα ανωτέρω συμβόλαια.
4. Επειδή, η έκθεση της Επιτροπής καθορισμού των ορίων αιγιαλού και παραλίας με τα συνοδεύοντα αυτήν διαγράμματα στερούνται εκτελεστότητας, καθόσον υπόκεινται, κατά νόμο, σε κύρωση και ως εκ τούτου απαραδέκτως προσβάλλονται με την υπό κρίση αίτηση.
5. Επειδή, νομίμως συνεχίζουν, κατ’ άρθρο 31 παρ. 1 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), τη δίκη οι 1. Βασίλειος Δασκαλόπουλος, 2. Αικατερίνη Δασκαλοπούλου και 3. Γεωργία Δασκαλοπούλου, ως κληρονόμοι της πρώτης αιτούσας Αικατερίνης Δασκαλοπούλου, η οποία απεβίωσε μετά την άσκηση της αιτήσεως ακυρώσεως, με δήλωση στο ακροατήριο του πληρεξουσίου δικηγόρου τους που παρέστη κατά την συζήτηση της υπόθεσης, συνοδευόμενη από την 11/2010 ληξιαρχική πράξη θανάτου της Ληξιάρχου Δήμου Μώλου – Αγίου Κωνσταντίνου, την 405/10.12.2010 έκθεση πρακτικών του Μονομελούς Πρωτοδικείου Λαμίας για τη δημοσίευση της δημόσιας διαθήκης της Αικατερίνης Δασκαλοπούλου και το πιστοποιητικό πλησιέστερων συγγενών της 14.5.2012. Εξάλλου, οι αιτούντες με έννομο συμφέρον ασκούν την κρινόμενη αίτηση ισχυριζόμενοι ότι είναι ιδιοκτήτες αγροτεμαχίων που καταλαμβάνονται από τον επίδικο καθορισμό.
6. Επειδή, υπέρ του κύρους της προσβαλλομένης παρεμβαίνει ο Δήμος Αγίου Κωνσταντίνου, ήδη Δήμος Μώλου – Αγίου Κωνσταντίνου. Ο εν λόγω Δήμος όμως δεν παρέστη κατά την συζήτηση της υπόθεσης ούτε προσκομίσθηκε οποιοδήποτε νομιμοποιητικό στοιχείο για την άσκηση της παρέμβασης και τη νομιμοποίηση του υπογράφοντος δικηγόρου. Συνεπώς, η παρέμβαση αυτή πρέπει, κατά το άρθρο 27 παρ. 1 και 2 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), να απορριφθεί, για τον λόγο αυτόν, ως απαράδεκτη.
7. Επειδή, στο άρθρο 1 του ν. 2971/2001 «Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις», (Α΄ 285), ορίζεται ότι «1. “Αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που βρέχεται από τη θάλασσα από τις μεγαλύτερες και συνήθεις αναβάσεις των κυμάτων της. 2. “Παραλία” είναι η ζώνη ξηράς που προστίθεται στον αιγιαλό, καθορίζεται δε σε πλάτος μέχρι και πενήντα (50) μέτρα από την οριογραμμή του αιγιαλού, προς εξυπηρέτηση της επικοινωνίας της ξηράς με τη θάλασσα και αντίστροφα. 3. “Παλαιός αιγιαλός” είναι η ζώνη της ξηράς, που προέκυψε από τη μετακίνηση της ακτογραμμής προς τη θάλασσα, οφείλεται σε φυσικές προσχώσεις ή τεχνικά έργα και προσδιορίζεται από τη νέα γραμμή αιγιαλού και το όριο του παλαιότερα υφιστάμενου αιγιαλού […].». Εξάλλου, στο άρθρο 3 του αυτού νόμου ρυθμίζονται θέματα που αφορούν την επιτροπή καθορισμού αιγιαλού και παραλίας, ορίζεται δε ότι: «1. Ο καθορισμός των ορίων του αιγιαλού, της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού γίνεται από Επιτροπή, η οποία συγκροτείται σε επίπεδο νομού με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών και αποτελείται από: α) τον προϊστάμενο της Κτηματικής Υπηρεσίας ως πρόεδρο, β) έναν μηχανικό της Κτηματικής Υπηρεσίας με ειδικότητα τοπογράφου ή πολιτικού μηχανικού και αν δεν υπάρχει έναν τεχνολόγο τοπογράφο μηχανικό, ενώ σε περίπτωση που η Κτηματική Υπηρεσία δεν διαθέτει μηχανικό των ανωτέρω ειδικοτήτων, συμμετέχει στην Επιτροπή μηχανικός της Τεχνικής Υπηρεσίας Δήμων και Κοινοτήτων (Τ.Υ.Δ.Κ.) ή άλλης υπηρεσίας του Δημοσίου, γ) τον αρμόδιο Λιμενάρχη, δ) τον διευθυντή της Διεύθυνσης Πολεοδομίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, ε) τον διευθυντή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Γενικής Γραμματείας της Περιφέρειας. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μετά από εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών, ο Υπουργός Οικονομικών δύναται να συστήσει και δεύτερη επιτροπή. 2. Γραμματέας της Επιτροπής ορίζεται υπάλληλος της Κτηματικής Υπηρεσίας. 3. Η Επιτροπή συνεδριάζει με πρόσκληση του Προέδρου τακτικά μια φορά το μήνα και έκτακτα, προκειμένου να τηρείται η προθεσμία της παρ. 3 του άρθρου 5 είτε κατά τις ώρες λειτουργίας των δημοσίων υπηρεσιών είτε σε άλλη ώρα. Το θέμα στην Επιτροπή εισηγείται ο Πρόεδρος. 4. …». Εξάλλου, στο άρθρο 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α΄ 45) ορίζονται τα εξής: «1. … 2. Ο πρόεδρος καθορίζει την ημέρα, την ώρα και τον τόπο των συνεδριάσεων και καλεί τα τακτικά και τα αναπληρωματικά μέλη να συμμετάσχουν. Η πρόσκληση η οποία περιλαμβάνει την ημερήσια διάταξη, γνωστοποιείται, από το γραμματέα, στα μέλη του συλλογικού οργάνου τουλάχιστον σαράντα οκτώ (48) ώρες πριν από τη συνεδρίαση, μπορεί δε να γίνει και με τηλεφώνημα, τηλεγράφημα, τηλεμοιοτυπία ή άλλο πρόσφορο μέσο, εφόσον το γεγονός τούτο αποδεικνύεται από σχετική σημείωση σε ειδικό βιβλίο, η οποία πρέπει να φέρει χρονολογία και την υπογραφή του προσώπου που έκανε την πρόσκληση. Η προθεσμία αυτή μπορεί, σε περίπτωση κατεπείγοντος, να συντμηθεί, η πρόσκληση όμως, τότε, πρέπει να είναι έγγραφη και να βεβαιώνονται σε αυτήν οι λόγοι που κατέστησαν τη σύντμηση αναγκαία. Πρόσκληση των μελών του συλλογικού οργάνου δεν απαιτείται όταν οι συνεδριάσεις γίνονται σε ημερομηνίες τακτές, που ορίζονται με απόφασή του, η οποία και γνωστοποιείται στα μέλη του. Πρόσκληση δεν απαιτείται, επίσης, όταν μέλος έχει δηλώσει, πριν από τη συνεδρίαση, κώλυμα συμμετοχής του σε αυτήν, ή όταν το κώλυμα τούτο είναι γνωστό στον πρόεδρο του συλλογικού οργάνου. 3. Τα αναπληρωματικά μέλη καλούνται προς αναπλήρωση απόντων ή κωλυόμενων μελών της ίδιας κατηγορίας, εκτός αν ο ορισμός τους δεν έχει γίνει κατά τέτοια αντιστοιχία. 4. Αν κατά τη συνεδρίαση απουσιάσει τακτικό μέλος το οποίο δεν είχε προσκληθεί, η συνεδρίαση είναι παράνομη. Το ίδιο ισχύει ακόμη και αν, αντ’ αυτού, είχε μετάσχει το αντίστοιχο αναπληρωματικό μέλος …».
8. Επειδή, με την αίτηση ακυρώσεως προβάλλεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας είναι μη νόμιμη και ακυρωτέα, διότι η Επιτροπή κατά την κρίσιμη συνεδρίασή της δεν είχε νόμιμη σύνθεση, εφόσον απουσίαζαν δύο τακτικά μέλη, η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Φθιώτιδας και ο Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, χωρίς να προκύπτει ότι κλήθηκαν νομίμως.
9. Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, με την πρώτη προσβαλλόμενη απόφαση επικυρώθηκε η από 4.4.2006 έκθεση της επιτροπής καθορισμού των ορίων αιγιαλού και παραλίας στην περιοχή ‛Ακρωτήριο Κάλαμος έως εκβολές χειμάρρου Λογγού’, Δήμου Αγ. Κωνσταντίνου Νομού Φθιώτιδας και το από Οκτώβριο του 2005 τοπογραφικό διάγραμμα της παραπάνω περιοχής, κλίμακας 1:500. Στο συγκεκριμένο τοπογραφικό διάγραμμα επανακαθορίστηκε η οριογραμμή του αιγιαλού με κόκκινη συνεχή πολυγωνική γραμμή με στοιχεία 49, 50, 51 … 74, 75, 76, 52. Επανακαθορίστηκε, εξάλλου, η οριογραμμή της παραλίας για την εξυπηρέτηση των σκοπών του άρθρου 1 παρ. 2 του ν. 2971/2001 με κίτρινη συνεχή πολυγωνική γραμμή με στοιχεία 49΄, 50΄, 51΄ … 74΄, 75΄, 76΄, 52΄, οι κορυφές της οποίας εξασφαλίζονται από την πολυγωνική του αιγιαλού (παράλληλος σε απόσταση 10 μέτρων). Η οριογραμμή του παλαιού αιγιαλού επανακαθορίσθηκε με μπλε συνεχή γραμμή με στοιχεία 4΄΄, 5΄΄, 6΄΄, 11΄΄, 12΄΄, Ζ, της οποίας οι κορυφές εξασφαλίζονται με συντεταγμένες προβολής ΗΑΤΤ. Εξάλλου, στην επικυρούμενη με την προσβαλλόμενη απόφαση από 4.4.2006 έκθεση της επιτροπής καθορισμού των ορίων αιγιαλού και παραλίας αναφέρονται τα εξής: «Για τον επανακαθορισμό των ορίων του αιγιαλού της παραλίας και του παλαιού αιγιαλού στην θέση Ακρωτ. Κάλαμος έως Εκβολές Χειμάρρου Λογγού Δήμου Αγ. Κων/νου Ν. Φθιώτιδας, με ενδιαφερόμενο τον Δήμο Αγ. Κων/νου, όπου πήγαμε σήμερα Τρίτη 4 Απριλίου 2006, οι υπογεγραμμένοι: 1. Τσιγκόλης Φώτιος Εφοριακός ΠΕ/Α Προϊστάμενος Κτηματικής Υπηρεσίας Νομού Φθιώτιδας, Πρόεδρος της Επιτροπής. 2. Στρωματιάς Γεώργιος Τοπογράφος Μηχανικός της Κτηματικής Υπηρεσίας Νομού Φθιώτιδας. 3. Ανεστόπουλος Ιωάννης Ανθ/ρχος Λ.Σ., Λιμενάρχης Υπολιμεναρχείου Σκάλας Αταλάντης. Τα 4° και 5° μέλη (Προϊσταμένη Δνσης Χωρ/ξίας Περιβ/ντος Νομ. Αυτ. Φθιώτιδας και Προϊστάμενος Δνσης Περιβ/ντος και Χωρ/ξίας Περιφ. Στερ. Ελλάδας καίτοι εκλήθησαν νομίμως δεν προσήλθαν ….».
10. Επειδή, δυνάμει της προπαρατεθείσας διάταξης του άρθρου 3 του ν. 2971/2001 εκδόθηκε αρχικά η 2761/20.7.2004 απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, με την οποία ορίσθηκαν τα μέλη της Επιτροπής καθορισμού ορίων αιγιαλού και παραλίας στον Νομό Φθιώτιδας, ως εξής: (α) ο Τσιγκόλης Φώτιος Προϊστάμενος της Κτηματικής Υπηρεσίας Νομού Φθιώτιδας ως Πρόεδρος, με αναπληρωτή την υπάλληλο Ψηλολίχνου Βασιλική, (β) ο Στρωματιάς Γεώργιος Τοπογράφος Μηχανικός της Κτηματικής Υπηρεσίας Νομού Φθιώτιδας, αναπληρούμενος από την Πρασσά Παρασκευή υπάλληλο της ίδιας υπηρεσίας, ως μέλος, (γ) ο αρμόδιος Λιμενάρχης ως μέλος, αναπληρούμενος από το νόμιμο αναπληρωτή του, ως μέλος, (δ) Η Φούντα Ξανθή Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Φθιώτιδας, αναπληρούμενη από τον υπάλληλο Αντώνιο Τερζή, ως μέλος και (ε) Ο Ηρακλής Μωραΐτης Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, αναπληρούμενος από τον υπάλληλο Ευάγγελο Επισκόπου, ως μέλος. Η απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με την 85/11.1.2005 απόφαση του ίδιου Γ.Γ.Π. ως προς το (ε) μέλος της Επιτροπής, ορίζοντας ότι τακτικό μέλος είναι ο Ευάγγελος Επισκόπου, Προϊστάμενος της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, αναπληρούμενος από τον υπάλληλο Μπουρλή Ευάγγελο. Σύμφωνα με το οικείο πρακτικό της ανωτέρω Επιτροπής, κατά την κρίσιμη εν προκειμένω συνεδρίαση της 4.4.2006 ήταν παρόντες ο Πρόεδρος και τα μέλη (β) και (γ) πλην των τακτικών μελών (δ) Προϊσταμένης της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Φθιώτιδας και (ε) Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Χωροταξίας και Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, που απουσίαζαν, αν και είχαν κληθεί νόμιμα. Περαιτέρω, από τα στοιχεία, που εστάλησαν στο Δικαστήριο πριν και μετά την έκδοση της 4554/2014 αναβλητικής απόφασης προκύπτουν τα εξής: Στο υπ’ αριθ. 412/4.6.2015 έγγραφο της Περιφερειακής Διεύθυνσης Δημόσιας Περιουσίας Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας προς το Δικαστήριο, αναφέρεται ότι η Φ.121/758/3.4.2006 πρόσκληση για την κρίσιμη συνεδρίαση της 4.4.2006 εστάλη στα μέλη της Επιτροπής με fax. Η εν λόγω Φ.121/758/3.4.2006 πρόσκληση υπογράφεται από τον Πρόεδρο της Επιτροπής και απευθύνεται προς τα μέλη της Επιτροπής, τακτικά και αναπληρωματικά. Ωστόσο, τα αποδεικτικά λήψης τηλεομοιοτυπίας της Φ.121/758/3.4.2006 πρόσκλησης, τα οποία προσκομίζονται, δεν συσχετίζονται με συγκεκριμένα πρόσωπα. Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, δεν προκύπτει ότι είχαν κληθεί κατά την κρίσιμη συνεδρίαση τα ως άνω τακτικά μέλη ή τα αναπληρωματικά αυτών, ούτε, εξάλλου, οι κλήσεις αυτές αποδεικνύονται από σχετική σημείωση στο ειδικό βιβλίο που προβλέπεται στη διάταξη του άρθρου 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Συνεπώς, εφόσον δεν προκύπτει ότι οι συνεδριάσεις της Επιτροπής γίνονταν σε συγκεκριμένες τακτές ημερομηνίες που είχαν οριστεί με απόφαση της Επιτροπής, η οποία και είχε γνωστοποιηθεί στα μέλη της, η σύνθεση της κατά το άρθρο 3 παρ. 1 του ν. 2971/2001 Επιτροπής κατά την ως άνω συνεδρίαση της 4.4.2006 δεν ήταν νόμιμη και πρέπει, για τον λόγο αυτό που βασίμως προβάλλεται, να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας περί επανακαθορισμού των ορίων του αιγιαλού – παραλίας και παλαιού αιγιαλού στη περιοχή «Ακρωτήριο Κάλαμος έως εκβολές χειμάρρου Λογγού», του Δήμου Αγίου Κωνσταντίνου του Νομού Φθιώτιδας και να αναπεμφθεί η υπόθεση στη Διοίκηση για νέα νόμιμη κρίση (βλ. ΣτΕ 3094/2014, 2932/2013, πρβλ. 3660/2009, 3812/2007, 177/2002).
