ΣτΕ 2613/2016 [Αρμοδιότητα πολεοδομικής αδειοδότησης κατασκευών εντός του αιγιαλού και της θάλασσας]

Περίληψη

-Κατά τις ειδικότερες κρίσεις του δικάσαντος δικαστηρίου, από πλείονες διατάξεις της πολεοδομικής νομοθεσίας και, ιδίως, από τις διατάξεις των άρθρων 326 επ. του Κ.Β.Π.Ν. συνάγεται ότι οι πολεοδομικές αρχές δεν έχουν αρμοδιότητα για τη χορήγηση αδειών για την εκτέλεση εργασιών ή για τον έλεγχο κατασκευών που ευ ρίσκο νται στον αιγιαλό, την παραλία και το συνεχόμενο ή παρακείμενο θαλάσσιο χώρο ή τον πυθμένα της θάλασσας. Στις περιπτώσεις αυτές τυγχάνουν, αντιθέτως, εφαρμογής οι διατάξεις των άρθρων 14 και 18 του ν. 2971/2001, κατά την έννοια των οποίων για την παραχώρηση των εκτός ιδιωτικής συναλλαγής κοινοχρήστων χώρων, αρμόδιος είναι ο Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος εκδίδει κατά τους όρους του ν. 2971/2001 και των κατ’ εξουσιοδότησή του εκδοθεισών κανονιστικών πράξεων σχετική υπουργική απόφαση.

-Η εκκαλούσα ζήτησε άδεια για τη εκτέλεση νέων έργων, καθώς και για την επέκταση και εκσυγχρονισμό ήδη υφισταμένων εντός του αιγιαλού και της θάλασσας. Από την κατάθεση της αιτήσεως από την εκκαλούσα στο Πολεοδομικό Γραφείο Μαρκοπαύλου για την έκδοση άδειας για την ανακατασκευή και επέκταση υπαρχουσών εξεδρών, ναυαγοσωστικών και ναυταθλητικών εγκαταστάσεων και την πάροδο τριμήνου δεν συντελέσθηκε παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ανατολικής Αττικής να εγκρίνει τις αιτηθείσες επεμβάσεις. Συντελέσθηκε, όμως, παράλειψη της υπηρεσίας αυτής να διαβιβάσει την αίτηση και τα συνοδεύοντα αυτήν στοιχεία στις κατά τα ανωτέρω αρμόδιες υπηρεσίες, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την έφεση.

Πρόεδρος: Αγγ. Θεοφιλοπούλου
Εισηγητής: Χρ. Παπανικολάου

Βασικές σκέψεις

Επειδή, με την υπό κρίση έφεση, όπως συμπληρώθηκε με δικόγραφο προσθέτων λόγων, ζητείται η εξαφάνιση της 1513/2004 απόφασης του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία απορρίφθηκε αίτηση ακυρώσεως της ήδη εκκαλούσας εταιρείας κατά της παράλειψης του Πολεοδομικού Γραφείου Μαρκοπούλου να της χορηγήσει οικοδομική άδεια για την ανακατασκευή και επέκταση υπαρχουσών εξεδρών, ναυαγοσωστικών και ναυταθλητικών εγκαταστάσεων» στο ξενοδοχειακό συγκρότημα “Grand Resort Lagonissi”.
Επειδή, μετά την τροποποίηση του τρίτου εδαφίου της παραγράφου 2 του άρθρου 283 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87/7.6.2010) με το άρθρο 6 παρ. 13 του ν. 4071/2012 (Α΄ 85/11.4.2012), οι εκκρεμείς δίκες των πρώην Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων που έχουν ως αντικείμενο τον έλεγχο πράξεων ή παραλείψεων οργάνων τους, οι οποίες είχαν εκδοθεί ή συντελεστεί πριν από την ισχύ του ν. 3852/2010, κατ’ εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με την έκδοση οικοδομικών αδειών, τον προέλεγχο αυτών, τον έλεγχο των σχετικών μελετών, καθώς και τον έλεγχο και την επιβολή προστίμων για τις αυθαίρετες κατασκευές σύμφωνα με το π.δ. 267/1998, συνεχίζονται μετά την 11.4.2012 αυτοδικαίως και χωρίς άλλη διατύπωση από τους δήμους, οι οποίοι ασκούν τις εν λόγω αρμοδιότητες (πρβλ. ΣτΕ 3575/2014, 865/2014, 4936/2013, 1164/2013).
Επειδή, η παρούσα δίκη, η οποία έχει ως αντικείμενο τον έλεγχο της νομιμότητας παράλειψης οργάνων της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ανατολικής Αττικής πριν από το ν. 3852/2010, κατά την εφαρμογή της νομοθεσίας σχετικά με την έκδοση οικοδομικών αδειών, συνεχίζεται αυτοδικαίως και χωρίς άλλη διατύπωση από τον Δήμο Μαρκοπούλου, μέσα στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται το ως άνω ξενοδοχειακό συγκρότημα. Κατόπιν τούτων, νομίμως παραστάθηκε κατά τη συζήτηση της υποθέσεως ο Δήμος Μαρκοπούλου.
Επειδή, στον νόμο 2971/2001 «Αιγιαλός, παραλία και άλλες διατάξεις» (Α΄ 285), όπως ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο ορίζονται τα εξής: “Άρθρο 11 Έργα και εγκαταστάσεις που υπάρχουν στον αιγιαλό και την παραλία 1. Μετά τη λήξη σύμβασης που έχει συναφθεί από το Δημόσιο, τον Ελληνικό Οργανισμό Τουρισμού (Ε.Ο.Τ.) ή τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού ή τους Ο.Τ.Α. με τρίτους ή τη λήξη παραχώρησης του Δημοσίου κατ` εφαρμογή διατάξεων αναπτυξιακών νόμων, που αφορούν τεχνικά έργα τα οποία έχουν γίνει μέσα στον αιγιαλό ή την παραλία και έχουν εκτελεσθεί ύστερα από άδεια αρμόδιας αρχής, ο Υπουργός Οικονομικών και ο καθ’ ύλην αρμόδιος Υπουργός, ύστερα από γνώμη του αρμόδιου κατά περίπτωση Περιφερειακού, Νομαρχιακού ή Κεντρικού Συμβουλίου Χ.Ο.Π., της αρμόδιας Υπηρεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού, του αρμόδιου κατά τόπο Ο.Τ.Α., σε περίπτωση δε έργων προς εξυπηρέτηση πλωτών μέσων και σύμφωνη γνώμη του Γ.Ε.Ν. και του Υ.Ε.Ν., αποφασίζουν αιτιολογημένα, για τη διατήρηση ή όχι αυτών και καθορίζουν τη χρήση τους. … Άρθρο 12 Προστατευτικά έργα – Προσχώσεις 1. Αν η Επιτροπή του άρθρου 3 διαπιστώσει ότι η ακτή διαβρώνεται από τη θάλασσα, επιτρέπεται η κατασκευή, κατά τις διατάξεις περί δημοσίων έργων, των αναγκαίων τεχνικών έργων στον αιγιαλό, την παραλία ή στη θάλασσα για την αποτροπή της διάβρωσης. 2. … 3. … Τα έργα αυτά εκτελούνται κατόπιν αδείας του Υπουργού Οικονομικών, που εκδίδεται μετά από σύμφωνη γνώμη του Γ.Ε.Ν., του Υ.Ε.Ν. και του Υπουργείου Πολιτισμού και απλή γνώμη της αρμόδιας Επιτροπής Αρχιτεκτονικού Ελέγχου (Ε.Π.Α.Ε.) ύστερα από εμπεριστατωμένη ακτομηχανική μελέτη θεωρημένη από τη Διεύθυνση Λιμενικών Έργων της Γ.Γ.Δ.Ε. του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, καθώς και ύστερα από την προβλεπόμενη από το Ν. 1650/1986 (ΦΕΚ 160 Α) μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Σε περίπτωση παραδοσιακών οικισμών απαιτείται και σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου γι` αυτούς Υπουργού. … Άρθρο 14 Παραχώρηση αιγιαλού, παραλίας για την εκτέλεση έργων 1. Η παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης αιγιαλού, παραλίας, συνεχόμενου ή παρακείμενου θαλάσσιου χώρου, ή του πυθμένα, για την εκτέλεση έργων που εξυπηρετούν εμπορικούς, βιομηχανικούς, συγκοινωνιακούς, λιμενικούς ή άλλου είδους σκοπούς, που προβλέπονται από τις κείμενες διατάξεις, γίνεται με απόφαση του Υπουργού Οικονομικών κατά τη διαδικασία που προβλέπει η επόμενη παράγραφος. Η παραχώρηση μπορεί να περιλαμβάνει και απλή χρήση αιγιαλού και παραλίας για την εξυπηρέτηση λειτουργικών αναγκών των έργων αυτών. Η διαδικασία αυτή απαιτείται και για τα έργα του Δημοσίου στους παραπάνω χώρους. 2. α) Ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει αίτηση προς την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία, η οποία συνοδεύεται από τεχνικό φάκελο σύμφωνα με το άρθρο 8 της κοινής απόφασης (ΚΥΑ) 69269/5387/ 24.10.90 (ΦΕΚ 678 Β) των Υπουργών Εσωτερικών, Εθνικής Οικονομίας, Γεωργίας, Πολιτισμού, Εμπορικής Ναυτιλίας, Τουρισμού, Βιομηχανίας, Ενέργειας και Τεχνολογίας, Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, Μεταφορών και Επικοινωνιών. β) Η Κτηματική Υπηρεσία διαβιβάζει μέσα σε προθεσμία ενός (1) μηνός το σχετικό φάκελο στους παρακάτω αναφερόμενους για να διατυπώσουν μέσα σε προθεσμία τριών (3) μηνών τη γνώμη τους, κατά τις αρμοδιότητες καθενός για την εκτέλεση των έργων: 1) Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων, Διεύθυνση Χωροταξίας και Διεύθυνση Πολεοδομικού Σχεδιασμού ή τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος – Χωροταξίας της αρμόδιας Περιφέρειας (σε τρία αντίγραφα)για την προέγκριση χωροθέτησης. 2) Γ.Ε.Ν. (σε δύο αντίγραφα). 3) Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας. 4) Νομαρχιακή Επιτροπή Χωροταξίας και Περιβάλλοντος (Ν.Ε.ΧΩ.Π.). 5) Υπουργείο Πολιτισμού (σε τρία αντίγραφα). 6) Ε.Ο.Τ. 7) Υπουργείο Γεωργίας για έργα σε λιμένες και ποταμούς, ως και για την κατασκευή αλιευτικού καταφυγίου με σκοπό την προστασία επαγγελματικών αλιευτικών σκαφών. 8) Δημοτικό Συμβούλιο του οικείου Ο.Τ.Α. 9) Το Υπουργείο Ανάπτυξης, όταν πρόκειται για παραχώρηση αιγιαλού σε βιομηχανικές μονάδες, εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών και σε επιχειρήσεις μεταλλευτικών, λατομικών και βιομηχανικών ορυκτών. 10) Το Υπουργείο Αιγαίου για τις περιοχές της αρμοδιότητάς του. γ) Μετά την προέγκριση χωροθέτησης και τη διατύπωση των γνωμών της προηγούμενης περίπτωσης β` εκπονείται και εγκρίνεται η μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις και τα προβλεπόμενα από την ΚΥΑ 69269/5387/ 24.10.1990 (ΦΕΚ 678 Β). Ακολούθως μετά από γνώμη του Γ.Ε.Ν., για θέματα εθνικής άμυνας και ασφάλειας της ναυσιπλοΐας, γνώμη του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας για λόγους ορθολογικής ναυτιλιακής ανάπτυξης, προστασίας αιγιαλού, παραλίας, ελέγχου και ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και συγκοινωνίας και γνώμη της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού για λόγους προστασίας αρχαίων, εγκρίνεται αρμοδίως η οριστική μελέτη, κατά τη σύνταξη της οποίας λαμβάνονται υπόψη υποχρεωτικά οι εγκεκριμένοι περιβαλλοντικοί όροι. Γνώμες διατυπώνονται το αργότερο εντός προθεσμίας τριών (3) μηνών. Η εγκεκριμένη οριστική μελέτη με τις ανωτέρω γνώμες διαβιβάζεται στην αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία για την έκδοση της απόφασης παραχώρησης. 3. Επιτρέπεται κατά τη διαδικασία των παραγράφων 1 και 2 η παραχώρηση του δικαιώματος χρήσης αιγιαλού, παραλίας, θάλασσας ή πυθμένα και: α) για σκοπούς κοινωφελείς ή αναβάθμισης του περιβάλλοντος εφόσον τα έργα εκτελούνται από το Δημόσιο ή Ν.Π.Δ.Δ. ή επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, β) για ναυταθλητικά έργα βάσει μελετών, που έχουν εγκριθεί από τη Γ.Γ.Α., γ) για έργα εξυπηρετήσεως υδατοκαλλιεργειών, δ) για ερευνητικούς σκοπούς και ε) για προσαμμωτικά έργα ή έργα ανάπλασης από το Δημόσιο, Ν.Π.Δ.Δ. ή από ξενοδοχειακές τουριστικές μονάδες στο χώρο που βρίσκεται μπροστά από αυτές. 4. Στα έργα που μπορούν να εκτελεσθούν για την επιδίωξη των σκοπών των παραγράφων 1, 3 και 6 περιλαμβάνονται και η τοποθέτηση υποθαλάσσιων αγωγών και καλωδίων εν γένει, ναυδέτων, πλωτών προβλητών και εξεδρών και η πόντιση τεχνητών υφάλων. 5. Επιτρέπεται να τοποθετηθούν στη θάλασσα, χωρίς επέμβαση στον αιγιαλό, με απόφαση της αρμόδιας Κτηματικής Υπηρεσίας, που εκδίδεται κατόπιν σύμφωνης γνώμης της αρμόδιας Λιμενικής Αρχής, του Γ.Ε.Ν., της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου Πολιτισμού, της αρμόδιας υπηρεσίας περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων και γνώμης του οικείου Ο.Τ.Α. Α` βαθμού, πλωτές εξέδρες επιφάνειας μέχρι 100 μ², και για εποχιακή χρήση μέχρι έξι (6) μηνών, για την επιδίωξη σκοπών που προβλέπονται στις κείμενες διατάξεις καθώς και για πολιτιστικούς σκοπούς. Για την παραχώρηση δεν απαιτείται η διαδικασία που προβλέπεται στην παράγραφο 2. Δεν επιτρέπεται η παραχώρηση για χρήση των εξεδρών ως εστιατορίων ή κέντρων αναψυχής. Με απόφαση του Υπουργείου Εμπορικής Ναυτιλίας καθορίζονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής της παραγράφου αυτής… Άρθρο 18 Ζώνη λιμένα 1. Σε κάθε παράκτια περιοχή, όπου κατά τις κείμενες διατάξεις συντρέχει λόγος δημιουργίας ή επέκτασης λιμένα, καθορίζεται έκταση ξηράς και θάλασσας, συνεχής ή διακεκομμένη στην οποία ο αρμόδιος φορέας διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα μπορεί να εκτελέσει, σύμφωνα με τις διατάξεις περί εκτελέσεως δημοσίων έργων, τις διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας περί λιμενικών ταμείων και στα πλαίσια ανάπτυξης του λιμενικού δυναμικού της χώρας, έργα που απαιτούνται για την εξυπηρέτηση της εμπορικής, επιβατικής, ναυτιλιακής, τουριστικής και αλιευτικής κίνησης και γενικότερα της εύρυθμης λειτουργίας του λιμένα. Η έκταση αυτή καλείται Ζώνη λιμένα και διακρίνεται σε χερσαία και θαλάσσια. 2. Τα έργα της προηγούμενης παραγράφου εκτελούνται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας μετά από σύμφωνη γνώμη των Υπουργείων Εμπορικής Ναυτιλίας, Πολιτισμού και του Γ.Ε.Ν. Σε έργα λιμένων των οποίων οι μελέτες επιβλέπονται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων (εθνικής ή μείζονος σημασίας κ.λπ.), απαιτείται και σύμφωνη γνώμη του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων Έργων. Η εγκεκριμένη οριστική μελέτη των έργων αποστέλλεται αμέσως μετά την έγκρισή της με ευθύνη του αρμόδιου φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα στην αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία. … Άρθρο 27 Προστασία αιγιαλού, παραλίας και άλλων χώρων 1. … 2. Τα πάσης φύσεως κτίσματα και εν γένει κατασκευάσματα, τα οποία έχουν ανεγερθεί ή θα ανεγερθούν χωρίς άδεια στον αιγιαλό ή την παραλία … κατεδαφίζονται, ανεξάρτητα από το χρόνο ανέγερσής τους ή αν κατοικούνται ή άλλως πως χρησιμοποιούνται … 3. … 7. Τα χωρίς άδεια ή καθ’ υπέρβαση της άδειας έργα και εν γένει κατασκευές μέσα στη θάλασσα αίρονται και απομακρύνονται ανεξάρτητα από τον τρόπο χρησιμοποίησής τους …” . Περαιτέρω, στο άρθρο 22 του ν. 1577/1985 (Γ.Ο.Κ. 1985, Α΄ 210), όπως οι διατάξεις του άρθρου αυτού τροποποιήθηκαν, πλην άλλων, με το άρθρο 19 του ν. 2831/2000, ορίζονται τα εξής: «1. Για την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας δόμησης εντός ή εκτός οικισμού απαιτείται οικοδομική άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας. Τέτοιες εργασίες είναι ιδίως οι εκσκαφές και επιχώσεις, η εγκατάσταση ικριωμάτων, η ανέγερση, επισκευή, διαρρύθμιση και κατεδάφιση κτιρίων και των παραρτημάτων τους. Η οικοδομική άδεια κτιρίου ή εγκατάστασης θεωρείται ότι περιλαμβάνει τη διαμόρφωση του εδάφους, τις αναγκαίες εκσκαφές για τη θεμελίωση του κτιρίου ή της εγκατάστασης, καθώς και την κατασκευή περιφραγμάτων, βόθρων και υπόγειων δεξαμενών ύδατος…». Εξάλλου, στο άρθρο 1 του από 8.7/13.7.1993 π.δ. «Τρόπος έκδοσης οικοδομικών αδειών και έλεγχος των ανεγειρομένων οικοδομών (Δ΄ 795), ορίζεται ότι «Η οικοδομική άδεια είναι εκτελεστή διοικητική πράξη που επιτρέπει την εκτέλεση σε οικόπεδο ή γήπεδο των οικοδομικών εργασιών που προβλέπονται στις μελέτες που τις συνοδεύουν, εφόσον οι εργασίες αυτές είναι σύμφωνες με τις ισχύουσες διατάξεις», στο δε άρθρο 2 ορίζεται ότι «Αρμόδια όργανα για τη χορήγηση των οικοδομικών αδειών είναι οι Πολεοδομικές Υπηρεσίες του ΥΠΕΧΩΔΕ ή οι αρμόδιες Υπηρεσίες των Δήμων ή Κοινοτήτων, στις οποίες μεταβιβάζονται οι σχετικές αρμοδιότητες κατά τις κείμενες διατάξεις» [βλ. άρθρα 329 και 330 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας» (Κ.Β.Π.Ν), που κυρώθηκε με το π.δ. της 14/27.7.1999 (Δ΄ 580)]. Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων η εκτέλεση έργων στον αιγιαλό, στην παραλία στον θαλάσσιο χώρο ή στον πυθμένα της θάλασσας γίνεται κατόπιν άδειας εκδιδόμενης κατά τη διαδικασία και από τα όργανα που προβλέπονται στις διατάξεις του ν. 2971/2001, αναλόγως της φύσεως του έργου, και με την προϋπόθεση ότι θα τηρηθούν οι όροι προστασίας της ακτής, που αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος. Εάν η διαδικασία αυτή δεν τηρηθεί, τα επί του αιγιαλού ή εντός της θάλασσας ανεγερθέντα κτίσματα είναι αυθαίρετα και κατεδαφιστέα (βλ. ΣτΕ 3741/2015, 747/2014, 4468/2010, 3587/2007, 4951/2005 κ.ά.).
Επειδή, στο άρθρο 45 παρ. 4 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8) ορίζεται ότι: «Στις περιπτώσεις που ο νόμος επιβάλλει σε κάποια αρχή να ρυθμίσει συγκεκριμένη σχέση με την έκδοση εκτελεστής πράξης, η οποία υπάγεται στους όρους της παραγράφου 1, η αίτηση ακυρώσεως είναι δεκτή και κατά της παράλειψης της αρχής να προβεί σε οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια. Η αρχή θεωρείται ότι αρνείται την ενέργεια αυτή, όταν παρέλθει άπρακτη η ειδική προθεσμία που τυχόν τάσσει ο νόμος, διαφορετικά όταν παρέλθει τρίμηνο από την υποβολή της σχετικής αιτήσεως στη Διοίκηση, η οποία είναι υποχρεωμένη να χορηγεί ατελώς βεβαίωση για την ημέρα υποβολής της αιτήσεως αυτής…». Περαιτέρω, κατά το άρθρο 5 παρ. 1 του ν. 1943/1991 (Α΄ 50) «Οι δημόσιες υπηρεσίες, τα ν.π.δ.δ., οι ο.τ.α. και οι λοιποί φορείς του δημοσίου τομέα υποχρεούνται να απαντούν οριστικά στα αιτήματα των πολιτών … και να διεκπεραιώνουν τις υποθέσεις τους μέσα σε χρονικό διάστημα εξήντα ημερών … Εάν το αίτημα υποβληθεί σε αναρμόδια υπηρεσία, η υπηρεσία αυτή υποχρεούται μέσα σε πέντε ημέρες να το διαβιβάσει στην αρμόδια υπηρεσία και να γνωστοποιήσει αυτό στον ενδιαφερόμενο. Στην περίπτωση αυτήν η οριζόμενη στην παρούσα παράγραφο προθεσμία αρχίζει από τότε που περιήλθε το αίτημα στην αρμόδια υπηρεσία», στην παράγραφο δε 5 του ίδιου άρθρου θεσπίσθηκαν ορισμένες εξαιρέσεις από τον κανόνα της παραγράφου 1. Αντίστοιχες διατάξεις περιείχε και το άρθρο 12 του ν. 1599/1986, (Α΄ 75), ήδη δε, σχετική ρύθμιση ως προς το Δημόσιο, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως και τα λοιπά νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου περιέχεται στη συναφούς περιεχομένου διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 2690/1999 (Α΄ 45).
Επειδή στη συγκεκριμένη περίπτωση όπως προκύπτει από την εκκαλουμένη απόφαση και τα λοιπά στοιχεία του φακέλου, στο πλαίσιο υλοποίησης της σύμβασης παραχώρησης που υπεγράφη μεταξύ της εταιρείας «Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε.» (εφεξής: Ε.Τ.Α. Α.Ε.) και της εκκαλούσας εταιρείας, η τελευταία υπέβαλε ενώπιον του Πολεοδομικού Γραφείου Μαρκοπούλου την υπ’ αριθ. 10145/24.7.2003 αίτησή της, με την οποία ζήτησε τη χορήγηση οικοδομικής άδειας για την «ανακατασκευή και επέκταση υπαρχουσών εξεδρών, ναυαγοσωστικών και ναυταθλητικών εγκαταστάσεων» του ξενοδοχειακού συγκροτήματος «Grand Resort Lagonissi». Με την αίτησή της, η εκκαλούσα συνυπέβαλε: (α) την από 10.7.2003 θεώρηση από την εταιρεία «Ελληνικά Τουριστικά Ακίνητα Α.Ε.» (εφεξής: Ε.Τ.Α. Α.Ε.) δέκα οκτώ, συνολικώς, σχεδίων για την ανακατασκευή και επέκταση των ανωτέρω εγκαταστάσεων, (β) την υπ’ αριθ. 500981/8.8.2003 απόφαση του Ε.Ο.Τ., με την οποία εγκρίθηκαν οι εργασίες ανακατασκευής και συντήρησης υφισταμένων θαλάσσιων εξεδρών και η εκτέλεση συναφών συμπληρωματικών έργων, (γ) την υπ’ αριθ. 501259/9.10.2003 συμπληρωματική διαπιστωτική πράξη του Ε.Ο.Τ., με την οποία νομιμοποιήθηκαν δυνάμει του άρθρου 6 παρ. 1 του ν. 2160/1993, διάφορες κατασκευές του επίδικου ξενοδοχειακού συγκροτήματος, μεταξύ των οποίων και δύο προβλητών στο νοτιοδυτικό και ενός λιμενοβραχίονα στο νοτιανατολικό τμήμα της χερσονησίδας Λαγονησίου, καθώς και (δ) το υπ’ αριθ. 4764/16.7.2003 έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Ανατολικής Αττικής, στο οποίο αναφέρεται ότι η υπηρεσία δεν έχει αντιρρήσεις για την επισκευή και συντήρηση των επίδικων ναυταθλητικών και ναυαγοσωστικών εγκαταστάσεων. Από τα εν λόγω στοιχεία προέκυπτε ότι οι προτεινόμενες εργασίες αφορούσαν την κατασκευή νέων εξεδρών στο άκρο της ανατολικής παραλίας της χερσονησίδας Λαγονησίου και, συγκεκριμένα, στη θέση προϋφιστάμενων πρόχειρων κατασκευών, οι οποίες εξυπηρετούσαν τις δραστηριότητες των λουομένων, καθώς και επί των βραχονησίδων που ευρίσκονταν στον έμπροσθεν της ανατολικής παραλίας θαλάσσιο χώρο. Οι εξέδρες θα κατασκευάζονταν με ογκόλιθους, οι οποίοι θα καλύπτονταν εν συνεχεία με επιστρώσεις τσιμέντου και ξύλινο δάπεδο, η δε πρόσβαση των λουομένων σε αυτές θα γινόταν μέσω ξύλινων πασσαλόπληκτων κατασκευών. Επί της μεγαλύτερης από τις εξέδρες αυτές, συνολικού εμβαδού 1.100 τ.μ., η οποία θα χρησίμευε και για την προστασία της ακτής από τα κύματα, αλλά και ως αγκυροβόλιο μικρών σκαφών ναυταθλητικών δραστηριοτήτων, επρόκειτο να κατασκευασθεί κολυμβητική δεξαμενή θαλάσσιου ύδατος, υπαίθριος πάγκος (bar) και στεγασμένος με τέντες χώρος για την εξυπηρέτηση των λουομένων, ενώ στη μικρότερη εξέδρα, το εμβαδόν της οποίας δεν θα υπερέβαινε τα 460 τ.μ., θα κατασκευαζόταν μικρό υπαίθριο bar. Για την πληρέστερη εξέταση των φακέλων οικοδομικών αδειών που είχε υποβάλλει η εκκαλούσα στο πλαίσιο υλοποίησης της ως άνω σύμβασης παραχώρησης, η Διεύθυνση Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοικήσεως Ανατολικής Αττικής (εφεξής: Διεύθυνση ΧΩ.ΠΕ.ΠΟ.) συγκρότησε, με την υπ’ αριθμ. 14312/13.10.2003 απόφασή της, ειδική επιτροπή, αποτελούμενη από υπαλλήλους της και υπαλλήλους του Πολεοδομικού Γραφείου Μαρκοπούλου. Η επιτροπή αυτή προέβη την 10.12.2003 σε εξέταση των υποβληθέντων από την εκκαλούσα φακέλων, μεταξύ των οποίων και του φακέλου που αφορούσε την εκτέλεση εργασιών ανακατασκευής και επέκτασης των, κατά τα ανωτέρω, θαλάσσιων εξεδρών και λοιπών ναυαγοσωστικών και ναυταθλητικών εγκαταστάσεων. Μετά την ολοκλήρωση του διενεργηθέντος ελέγχου, τα μέλη της επιτροπής, λαμβάνοντας υπόψη ότι επρόκειτο για εργασίες που επρόκειτο να εκτελεσθούν εντός των ορίων του αιγιαλού και εντός θαλάσσιου χώρου, ζήτησαν διευκρινίσεις ως προς την αρμόδια για την χορήγηση της αδείας αρχή (βλ. το από 10.12.2003 πρακτικό της επιτροπής και το υπ’ αριθμ. 3794/5.3.2004 έγγραφο της Δ/νσης ΧΩ.ΠΕ.ΠΟ. της Ν.Α. Ανατ. Αττικής). Επί του αιτήματος αυτού, εκδόθηκε το υπ’ αριθμ. 10862/19.3.2004 έγγραφο της Διευθύνσεως Οικοδομικών και Κτιριοδομικών Κανονισμών του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας, στο οποίο αναφέρεται ότι, προ της χορηγήσεως της αιτηθείσης αδείας, θα έπρεπε να έχει καθορισθεί επακριβώς η χρήση των οικείων εγκαταστάσεων και, εφόσον οι τελευταίες κατελάμβαναν τμήμα του αιγιαλού ή του θαλάσσιου χώρου της χερσονησίδας Λαγονησίου, θα έπρεπε να προηγηθούν οι εγκρίσεις που, σύμφωνα με τα άρθρα 11 και 14 του ν. 2971/2991, απαιτούνται για τη χρήση αιγιαλού και θαλάσσιας ζώνης. Με το ίδιο έγγραφο διευκρινίσθηκε ότι τα έργα που εξυπηρετούν την εμπορική, επιβατική, ναυτιλιακή, τουριστική και αλιευτική κίνηση και την εν γένει εύρυθμη λειτουργία του λιμένος εκτελούνται κατόπιν αποφάσεως του Γενικού Γραμματέα της οικείας Περιφέρειας, η οποία εκδίδεται μετά από σύμφωνη γνώμη των αρμοδίων διευθύνσεων των Υπουργείων Εμπορικής Ναυτιλίας και Πολιτισμού και του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού. Μετά τη διαβίβαση του ανωτέρω απαντητικού εγγράφου στο Πολεοδομικό Γραφείο Μαρκοπούλου, το τελευταίο απείχε από την εκ νέου εξέταση της υποθέσεως, χωρίς να απορρίψει ρητώς το αίτημα της εκκαλούσας ή να διαβιβάσει την υποβληθείσα αίτηση στην, κατά την εκτίμησή της, αρμόδια για την εξέτασή της υπηρεσία. Κατόπιν τούτων, η εκκαλούσα άσκησε ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών αίτηση ακυρώσεως κατά της παραλείψεως της πολεοδομικής αρχής να εκδώσει την αιτηθείσα οικοδομική άδεια. Η αίτηση αυτή απερρίφθη με την ήδη εκκαλούμενη απόφαση, με την αιτιολογία ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, ουδεμία παράλειψη οφειλομένης νομίμου ενεργείας συντελέστηκε, καθόσον το Πολεοδομικό Γραφείο Μαρκοπούλου, στο οποίο είχε υποβληθεί η αίτηση της εκκαλούσας, ήταν αναρμόδιο για τη χορήγηση της αιτηθείσης αδείας, η οποία αφορούσε εγκαταστάσεις που προδήλως εκφεύγουν του αντικειμένου της πολεοδομικής νομοθεσίας, εμπίπτουσες, αντιθέτως, στο ρυθμιστικό πεδίο του ν. 2971/2001. Κατά τις ειδικότερες κρίσεις του δικάσαντος δικαστηρίου, από πλείονες διατάξεις της πολεοδομικής νομοθεσίας και, ιδίως, από τις διατάξεις των άρθρων 326 επ. του Κ.Β.Π.Ν. συνάγεται ότι οι πολεοδομικές αρχές δεν έχουν αρμοδιότητα για τη χορήγηση αδειών για την εκτέλεση εργασιών ή για τον έλεγχο κατασκευών που ευρίσκονται στον αιγιαλό, την παραλία και το συνεχόμενο ή παρακείμενο θαλάσσιο χώρο ή τον πυθμένα της θάλασσας. Στις περιπτώσεις αυτές τυγχάνουν, αντιθέτως, εφαρμογής οι διατάξεις των άρθρων 14 και 18 του ν. 2971/2001, κατά την έννοια των οποίων για την παραχώρηση των εκτός ιδιωτικής συναλλαγής κοινοχρήστων χώρων, αρμόδιος είναι ο Υπουργός Οικονομικών, ο οποίος εκδίδει κατά τους όρους του ν. 2971/2001 και των κατ’ εξουσιοδότησή του εκδοθεισών κανονιστικών πράξεων σχετική υπουργική απόφαση.
Επειδή, από τα ανωτέρω στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι η εκκαλούσα ζήτησε άδεια για τη εκτέλεση νέων έργων, καθώς και για την επέκταση και εκσυγχρονισμό ήδη υφισταμένων εντός του αιγιαλού και της θάλασσας. Κατά τα εκτεθέντα στη σκέψη 4 η άδεια αυτή εκδίδεται κατά τη διαδικασία και από τα όργανα που προβλέπονται στις διατάξεις του ν. 2971/2001. Εξάλλου, το υπ’ αριθ. 4764/16.7.2003 έγγραφο της Κτηματικής Υπηρεσίας Ανατολικής Αττικής, στο οποίο αναφέρεται ότι η υπηρεσία δεν έχει αντιρρήσεις για την επισκευή και συντήρηση των επίδικων ναυταθλητικών και ναυαγοσωστικών εγκαταστάσεων, δεν μπορεί να θεωρηθεί, ιδίως ενόψει του περιεχομένου του, ως τέτοια άδεια. Η δε πολεοδομική υπηρεσία δεν είναι αρμόδια για την αδειοδότηση κατασκευών που ανεγείρονται εντός του αιγιαλού και της θάλασσας. Συνεπώς, από την κατάθεση της αιτήσεως από την εκκαλούσα στο Πολεοδομικό Γραφείο Μαρκοπούλου για την έκδοση άδειας για την ανακατασκευή και επέκταση υπαρχουσών εξεδρών, ναυαγοσωστικών και ναυταθλητικών εγκαταστάσεων και την πάροδο τριμήνου δεν συντελέσθηκε παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ανατολικής Αττικής να εγκρίνει τις αιτηθείσες επεμβάσεις. Συντελέσθηκε, όμως, παράλειψη της υπηρεσίας αυτής να διαβιβάσει την αίτηση και τα συνοδεύοντα αυτήν στοιχεία στις κατά τα ανωτέρω αρμόδιες υπηρεσίες, κατά τα βασίμως προβαλλόμενα με την έφεση (πρβλ. ΣτΕ 4569/2009 7μ., 4068 – 4070/2015, 568/2016). Κατόπιν αυτών, πρέπει να γίνει δεκτή η έφεση της εκκαλούσας και να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη.
Επειδή, μετά την εξαφάνιση της εκκαλουμένης, η ασκηθείσα αίτηση ακυρώσεως πρέπει να γίνει δεκτή, διότι η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ανατολικής Αττικής δεν είχε μεν υποχρέωση να εκδώσει την αιτηθείσα άδεια, βάσει της υποβληθείσας αιτήσεως, όφειλε, όμως, να διαβιβάσει την αίτηση αυτή και τα συνοδεύοντα στοιχεία στο αρμόδιο για την αδειοδότηση, κατά τις διατάξεις του ν. 2971/2001, όργανο.