ΣτΕ 4909/2013 [Καθορισμός ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης σε οικόπεδο με διατηρητέο κτήριο στα Χανιά]

Περίληψη

-Πριν από την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων η Διοίκηση, αφενός, προέβη σε ενδελεχή παρεμπίπτουσα έρευνα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς του επίδικου ακινήτου και, αφετέρου, εξέτασε εάν τμήμα του ακινήτου αυτού, και συγκεκριμένα λωρίδα γης μεταξύ των οδών Παπαναστασίου και Ρεθύμνου, έχει τον χαρακτήρα κοινοχρήστου χώρου κατά το εγκεκριμένο σχέδιο πόλεως. Εκρινε δε ότι η λωρίδα γης μεταξύ των ακινήτων των αιτούντων και της παρεμβαίνουσας δεν είναι κοινόχρηστος, αλλά οικοδομήσιμος χώρος, ανήκων κατά κυριότητα στην παρεμβαίνουσα. Η κρίση αυτή, τόσο κατά το σκέλος που αφορά το πολεοδομικό καθεστώς της επίμαχης λωρίδας ως οικοδομήσιμου χώρου, όσο και εν σχέσει προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς, είναι νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη, είναι δε απορριπτέος ο περί του αντιθέτου προβαλλόμενος λόγος ακυρώσεως

-Εφόσον πριν από τις προσβαλλόμενες εκδόθηκαν πράξεις με τις οποίες εγκρίθηκαν οι υποβληθείσες μελέτη κυκλοφοριακών επιπτώσεων και μελέτη περιβαλλοντικών όρων, ο περί του αντιθέτου λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος. Επειδή, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι το υπόγειο τμήμα του νέου κτηρίου, στο οποίο θα λειτουργήσει σταθμός αυτοκινήτων, δεν εκτείνεται, πάντως, στον χώρο του οικοπέδου της παρεμβαίνουσας που καταλαμβάνεται από το υφιστάμενο διατηρητέο κτήριο και το προκήπιό του, προκειμένου να μη επηρεάζεται η ενότητα και η διαμόρφωση του διατηρητέου και του ελεύθερου χώρου που το περιβάλλει. Επομένως, ο ισχυρισμός των αιτούντων ότι «θα πρέπει να ανακατασκευασθεί εξ υπαρχής» το υφιστάμενο διατηρητέο πάνω από τον χώρο σταθμεύσεως, ερείδεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως και είναι απορριπτέος.

-Εφόσον συνεκτιμήθηκαν και αξιολογήθηκαν από τη Διοίκηση οι αποστάσεις της νέας οικοδομής από τα υφιστάμενα διατηρητέα, ο αρχιτεκτονικός της σχεδιασμός, καθώς και τα γενικότερα χαρακτηριστικά της περιοχής, στην οποία έχουν ήδη ανεγερθεί διάφορα νέα κτήρια, μεταξύ των οποίων και η όμορη οικοδομή των αιτούντων, είναι κατ’ αρχήν αιτιολογημένη η κρίση της Διοικήσεως ότι η επίδικη οικοδομή δεν παραβλάπτει τα προστατευόμενα κτήρια και συμβάλλει στην προστασία και την ανάδειξή τους.

Πρόεδρος: Κων. Μενουδάκος
Εισηγητής: Μ. Γκορτζολίδου
Δικηγόροι: Χ. Χρυσανθάκης, Δ. Κατωπόδης, Φ. Σπυρόπουλος, Τ. Σπάρταλη

Βασικές σκέψεις

Επειδή, με την πρώτη από τις κρινόμενες αιτήσεις ζητείται η ακύρωση της 14422/30.3-30.4.2009 αποφάσεως του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (ΑΑΠ 188), με την οποία καθορίσθηκαν ειδικοί όροι και περιορισμοί δομήσεως σε οικόπεδο, το οποίο ευρίσκεται στο οικοδομικό τετράγωνο 348 του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου του Δήμου Χανίων, επί της οδού Παπαναστασίου 12-14 και εντός του οποίου υπάρχει κτήριο που έχει χαρακτηρισθεί διατηρητέο κατά τις διατάξεις του άρθρου 4 του ν. 1577/1985. Με την δεύτερη αίτηση δε ζητείται η ακύρωση της 174/23.12.2009 οικοδομικής αδείας της Διευθύνσεως Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Χανίων, με την οποία χορηγήθηκε στην εταιρεία «Τριποδάκης Μονοπρόσωπη ΕΠΕ» άδεια για την ανέγερση τετραώροφης οικοδομής γραφείων και κατοικιών, με pilotis και υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων, στο προαναφερθέν οικόπεδο.
Επειδή, αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση της μεν πρώτης αιτήσεως, που στρέφεται κατά της ανωτέρω υπουργικής αποφάσεως περί καθορισμού ειδικών όρων και περιορισμών δομήσεως για την προστασία διατηρητέου κτηρίου, είναι το Συμβούλιο της Επικρατείας, της δε δεύτερης, που στρέφεται κατά της εκδοθείσης κατόπιν της υπουργικής αυτής αποφάσεως οικοδομικής αδείας, το Διοικητικό Εφετείο Χανίων (βλ. άρθρο 1 παρ. 1 περ. θ΄ του ν. 702/1977 [Α΄ 268], όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 παρ. 1 του ν. 2944/2001 [Α΄ 222]). Λόγω, όμως, της συνάφειας των προσβαλλομένων με τις δύο αυτές αιτήσεις πράξεων, συντρέχει ειδικός λόγος, συνιστάμενος στην οικονομία της δίκης, να διακρατηθεί η υπόθεση στο σύνολό της στο Συμβούλιο της Επικρατείας, σύμφωνα με το άρθρο 34 παρ. 1 του ν. 1968/1991 (Α΄ 150), και να συνεκδικασθούν οι αιτήσεις ακυρώσεως.
Επειδή, την απόρριψη της αιτήσεων ζητεί παραδεκτώς, με αντίστοιχα δικόγραφα παρεμβάσεως, η εταιρεία «Τριποδάκης Μονοπρόσωπη ΕΠΕ», στην οποία χορηγήθηκε η επίδικη οικοδομική άδεια.
Επειδή, οι αιτούντες φέρονται ως ιδιοκτήτες ακινήτου όμορου προς εκείνο το οποίο αφορούν οι προσβαλλόμενες πράξεις και κάτοικοι Χανίων, ισχυρίζονται δε ότι με τις προσβαλλόμενες πράξεις θίγονται πολιτιστικά αγαθά και η φυσιογνωμία της πόλεως. Υπό τα δεδομένα αυτά, έχουν έννομο συμφέρον να ζητήσουν την ακύρωση των ανωτέρω πράξεων, δεν αναιρείται δε το έννομο συμφέρον τους εκ του ότι η 17/2000 οικοδομική άδεια της Διευθύνσεως Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων, δυνάμει της οποίας ανήγειραν πολυώροφη οικοδομή στο δικό τους ακίνητο, εντός του οποίου υπάρχει επίσης διατηρητέο κτήριο, εκδόθηκε χωρίς προηγούμενη έγκριση του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ, όπως προκύπτει από το 39665/28.9.2007 έγγραφο του Τμήματος Παραδοσιακών Οικισμών του εν λόγω Υπουργείου, ούτε από την ανάκληση της οικοδομικής αυτής αδείας με την 54940/22.11.2007 πράξη της Διευθύνσεως Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων (βλ. σχετικώς και την από 20.11.2007 γνωμοδότηση της Νομικής Συμβούλου του Δήμου αυτού). Ωσαύτως, το έννομο συμφέρον των αιτούντων δεν αναιρείται από την υπέρβαση της ανωτέρω οικοδομικής αδείας με αυθαίρετες κατασκευές που διαπιστώθηκαν στην οικοδομή τους με την από 9.11.2007 έκθεση αυτοψίας της ως άνω υπηρεσίας του Δήμου Χανίων, ούτε τέλος από τον ισχυρισμό της παρεμβαίνουσας, και αληθή θεωρούμενο, προς απόδειξη του οποίου προσκομίζονται στο Δικαστήριο τεχνική έκθεση που υποβλήθηκε στη Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων την 23.12.2009 καθώς και σχετικές φωτογραφίες, ότι τμήματα διατηρητέας περιφράξεως, περιλαμβανόμενα στο ακίνητο των αιτούντων, κατεστράφησαν με ενέργειές τους (βλ. ΣτΕ 3095/2001 Ολομ., 3224/2006 κ.α.). Συνεπώς, οι κρινόμενες αιτήσεις ασκούνται παραδεκτώς.
Επειδή, στην παράγραφο 6 του άρθρου 24 του Συντάγματος ορίζεται ότι «Τα μνημεία, οι παραδοσιακές περιοχές και τα παραδοσιακά στοιχεία προστατεύονται από το Κράτος. Νόμος θα ορίσει τα αναγκαία για την πραγματοποίηση της προστασίας αυτής περιοριστικά μέτρα της ιδιοκτησίας καθώς και τον τρόπο και το είδος της αποζημίωσης των ιδιοκτητών». Για την πραγμάτωση της επιταγής αυτής, στο άρθρο 4 του ν. 1577/1985 (Α΄ 210) [βλ. άρθρο 110 του Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (ΚΒΠΝ), που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ. της 14-27.7.1999 (Δ΄ 580)], όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του ν. 2831/2000 (Α΄ 140), ορίζονται τα εξής: «1. Με προεδρικά διατάγματα, που εκδίδονται με πρόταση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημόσιων ΄Εργων ή του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού … με σκοπό τη διατήρηση και ανάδειξη της ιδιαίτερης ιστορικής, πολεοδομικής, αρχιτεκτονικής, λαογραφικής, κοινωνικής και αισθητικής φυσιογνωμίας τους, μπορεί να χαρακτηρίζονται: α) οικισμοί ή τμήματα πόλεων ή οικισμών ή αυτοτελή οικιστικά σύνολα εκτός αυτών, ως παραδοσιακά σύνολα, β) χώροι, τόποι, τοπία ή ζώνες ιδιαιτέρου κάλλους και φυσικοί σχηματισμοί που συνοδεύουν ή περιβάλλουν ακίνητα και στοιχεία αρχιτεκτονικής κληρονομιάς ως χώροι, τόποι ή ζώνες προστασίας των παραδοσιακών συνόλων, όπως και αυτοτελείς φυσικοί σχηματισμοί ανθρωπογενούς χαρακτήρα, εντός ή εκτός οικισμών, ως περιοχές που έχουν ανάγκη από ιδιαίτερη προστασία, και να θεσπίζονται ειδικοί όροι και περιορισμοί δόμησης και να καθορίζονται χρήσεις, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις του νόμου αυτού και από κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη … 2. (α) Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων ΄Εργων ή του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, … που εκδίδεται ύστερα από αιτιολογική έκθεση της αρμόδιας υπηρεσίας του Υπουργείου και δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μπορεί να χαρακτηρίζονται ως διατηρητέα μεμονωμένα κτήρια ή τμήματα κτηρίων ή συγκροτήματα κτηρίων, ως και στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου αυτών, όπως αυλές, κήποι, θυρώματα και κρήνες, καθώς και μεμονωμένα στοιχεία πολεοδομικού … εξοπλισμού ή δικτύων … για το σκοπό που αναφέρεται στην προηγούμενη παράγραφο και να καθορίζονται ειδικοί όροι προστασίας και περιορισμοί δόμησης και χρήσης, κατά παρέκκλιση από τις διατάξεις του νόμου αυτού και από κάθε άλλη γενική ή ειδική διάταξη … (β) … 3. … 4. (α) Αιτήσεις οικοδομικών αδειών για την ανέγερση οικοδομών ή προσθηκών σε υφιστάμενα κτήρια σε όμορα ακίνητα διατηρητέων κτηρίων παραπέμπονται υποχρεωτικά στην πρωτοβάθμια ΕΠΑΕ της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας για έγκριση, με κριτήριο την προστασία και ανάδειξη της αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας του διατηρητέου κτηρίου. (β) Με τη διαδικασία που καθορίζεται στην παράγραφο 2 περίπτωση α΄ μπορεί να οριστούν ειδικοί όροι και περιορισμοί δόμησης ή χρήσης κατά περέκκλιση από κάθε γενική ή ειδική διάταξη και σε ακίνητα που είναι όμορα με τα διατηρητέα κτήρια ή σε ζώνες γύρω από αυτά, για την προστασία και ανάδειξη των διατηρητέων κτηρίων …».
Επειδή, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής: Με την 397/84/1990 απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων (Δ΄ 24), εκδοθείσα δυνάμει των διατάξεων των άρθρων 3 και 4 του ν. 1577/1985 (Α΄ 210) όπως ίσχυαν κατά τον χρόνο εκείνο, χαρακτηρίσθηκαν ως διατηρητέα 24 κτήρια στην πόλη των Χανίων, μεταξύ δε αυτών και το επί της οδού Παπαναστασίου 16 κτήριο, ιδιοκτήτες του οποίου φέρονται οι αιτούντες, και με την 1880/196/1990 απόφαση του αυτού Υπουργού (Δ΄ 31), εκδοθείσα δυνάμει των ιδίων διατάξεων, χαρακτηρίσθηκαν ως διατηρητέα άλλα 35 κτήρια στην πόλη των Χανίων, μεταξύ των οποίων και το προαναφερθέν κτήριο επί της οδού Παπαναστασίου 12-14, φερόμενο ως ανήκον ήδη στην παρεμβαίνουσα εταιρεία. Στις ανωτέρω αποφάσεις ορίζεται ότι ως διατηρητέα χαρακτηρίζονται τα αρχικά κτήρια και τα στοιχεία του περιβάλλοντος χώρου αυτών, όπως μάντρες, κρήνες, αυλόθυρες, βοτσαλωτά δάπεδα, καθώς και οι εναρμονιζόμενες με τα αρχικά κτήρια μεταγενέστερες προσθήκες, ότι στα κτήρια που χαρακτηρίζονται διατηρητέα απαγορεύεται κάθε αφαίρεση, αλλοίωση ή καταστροφή των αρχιτεκτονικών ή καλλιτεχνικών διακοσμητικών στοιχείων τους, ότι επιτρέπεται η επισκευή, ο εκσυγχρονισμός των εγκαταστάσεων, η ενίσχυση του φέροντος οργανισμού, η εσωτερική διαρρύθμιση των κτηρίων, καθώς και επεμβάσεις για λόγους λειτουργίας και χρήσεως, εφόσον δεν αλλοιώνεται ο αρχιτεκτονικός τους χαρακτήρας και δεν θίγονται τα διατηρητέα στοιχεία τους, ότι «αιτήσεις για ανέγερση νέων κτηρίων στον ακάλυπτο χώρο των οικοπέδων των διατηρητέων κτηρίων και για προσθήκες στα διατηρητέα κτήρια αποστέλλονται από την Πολεοδομική Υπηρεσία στην αρμόδια Υπηρεσία του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων με γνωμοδότηση της ΕΠΑΕ για ειδικές ρυθμίσεις, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 2 του ν. 1577/1985 … εφόσον δεν παραβλάπτεται το διατηρητέο κτήριο και ο χώρος που το περιβάλλει» και ότι για οποιαδήποτε επέμβαση στο εξωτερικό και εσωτερικό των διατηρητέων κτηρίων και στον χώρο που τα περιβάλλει απαιτείται έγκριση της ΕΠΑΕ. Ενόψει εκδόσεως αδείας για την ανέγερση τετραώροφης οικοδομής γραφείων και κατοικιών, με pilotis και υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων, στο οικόπεδο εντός του οποίου βρίσκεται το επί της οδού Παπαναστασίου 12-14 διατηρητέο κτήριο, με την 751/590/6.6.2007 πράξη της αρμόδιας ΕΠΑΕ εγκρίθηκε η υποβληθείσα από την παρεμβαίνουσα αρχιτεκτονική μελέτη, η πράξη δε αυτή, καθώς και η σχετική αρχιτεκτονική μελέτη διαβιβάσθηκαν στη συνέχεια στο Τμήμα Παραδοσιακών Οικισμών του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ με το 28469/15.6.2007 έγγραφο της Διευθύνσεως Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων. Με την προσβαλλόμενη 14422/30.3-30.4.2009 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων, που εκδόθηκε δυνάμει των ανωτέρω διατάξεων του άρθρου 4 του ν. 1577/1985, στο προαναφερθέν οικόπεδο επετράπη η κατασκευή νέου κτηρίου με πρόσωπο επί της οδού Ρεθύμνου. Ακολούθως, με την επίσης προσβαλλόμενη 174/23.12.2009 οικοδομική άδεια της Διευθύνσεως Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Χανίων επετράπη η ανέγερση της ως άνω οικοδομής.
Επειδή, κατά πάγια σχετική νομολογία (βλ. ΣΕ 2329/2012, 291/2012 κ.ά.), εφόσον εγείρονται σοβαρές αμφισβητήσεις ή αμφιβολίες ως προς την έκταση ή την κυριότητα του οικοπέδου ή του γηπέδου για το οποίο ζητείται η χορήγηση οικοδομικής αδείας ή ως προς την ύπαρξη εμπραγμάτων εν γένει δικαιωμάτων που επηρεάζουν τη δόμηση του ακινήτου, η αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία, προκειμένου να κρίνει εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις χορηγήσεως της αδείας, έχει υποχρέωση να εξετάσει και να κρίνει παρεμπιπτόντως το ζήτημα αυτό, του οποίου, πάντως, η τελική επίλυση ανήκει στα πολιτικά δικαστήρια. Αναλόγως δε του πορίσματος της παρεμπίπτουσας αυτής έρευνας, οφείλει, εφόσον συντρέχουν και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις, να εκδώσει την άδεια ή να αρνηθεί τη χορήγησή της.
Επειδή, για την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων ελήφθησαν υπόψη, μεταξύ άλλων, οι 32481/11.7.2005, 17158/12.4.2007, 12053/18.3.2009 και 60256/27.11.2009 γνωμοδοτήσεις Νομικών Συμβούλων του Δήμου Χανίων, αιτήσεις, αναφορές και ενστάσεις υποβληθείσες από τους αιτούντες, το 40784/16.11.2007 έγγραφο της Διευθύνσεως Νομοθετικού Έργου του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ, η σχετική από 23.4.2008 αιτιολογική έκθεση του Τμήματος Παραδοσιακών Οικισμών του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ και το υπηρεσιακό σημείωμα ΥΣ 60/23.9.2008 της Διευθύνσεως Πολεοδομικού Σχεδιασμού του Υπουργείου, με παρατηρήσεις επί των αντιρρήσεων που υποβλήθηκαν κατά της αιτιολογικής αυτής εκθέσεως. Από τα ανωτέρω στοιχεία, σε συνδυασμό με τα 1559/1997 και 1560/2003 παραχωρητήρια της Κτηματικής Υπηρεσίας Χανίων, την 17/2000 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, την 156/2009 απόφαση του Εφετείου Κρήτης, την 167/2009 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Χανίων και την 1/2010 απόφαση του Ειρηνοδικείου Χανίων, προκύπτουν τα ακόλουθα: Στην κτηματική περιφέρεια του Δήμου Χανίων, επί της οδού Παπαναστασίου, βρίσκονται δύο ακίνητα, πρώην ανταλλάξιμα κτήματα με αριθμ. 396 και 397, αντιστοίχως. Τα ακίνητα αυτά ανήκαν σε Οθωμανίδα ιδιοκτήτρια, η οποία για την εξυπηρέτησή τους είχε αφήσει ανάμεσά τους μια λωρίδα, μήκους 78,40 μ και πλάτους 4,90 μ. Τα δύο ανταλλάξιμα κτήματα έφεραν περίφραξη, με πόρτες εξόδου στην προαναφερθείσα λωρίδα. Με την 3360/1961 απόφαση της οικείας Πρωτοβάθμιας Επιτροπής Ανταλλάξιμης Περιουσίας, η λωρίδα αυτή καταχωρήθηκε ως ανταλλάξιμο κτήμα υπ’ αριθμ. 5772. Η Α. Τ., μητέρα των αιτούντων, με την από 17.6.1985 αίτησή της προς το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο Δημοσίων Κτημάτων ζήτησε την διοικητική αναγνώριση της κυριότητάς της επί της ως άνω λωρίδας, ισχυριζόμενη ότι η λωρίδα αυτή είχε μεταβιβασθεί στον δικαιοπάροχό της με το υπ’ αριθμ. 4545/1933 συμβόλαιο, με το οποίο μεταβιβάσθηκε το όμορο υπ’ αριθμ. 397 ανταλλάξιμο κτήμα. Η αίτησή της απορρίφθηκε με την 43/41/8.6.1989 γνωμοδότηση του Συμβουλίου, η οποία εγκρίθηκε με την 1081448/6398/0010Γ/25.7.1989 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών, αίτηση αναθεωρήσεως δε ασκηθείσα κατά της αποφάσεως αυτής απορρίφθηκε επίσης. Το 1992, η Α. Τ. και ο Ε. Κ., δικαιοπάροχος της παρεμβαίνουσας εταιρείας και ιδιοκτήτης του υπ’ αριθμ. 396 ανταλλάξιμου κτήματος, ζήτησαν την απ’ ευθείας πώληση σ’ αυτούς του ΑΚ 5772, ήτοι της ανωτέρω λωρίδας, κατά το ½ εξ αδιαιρέτου στον καθέναν, η αίτησή τους δε έγινε δεκτή με την 8139/340/8.4.1996 απόφαση της Πρωτοβάθμιας Επιτροπής Ανταλλάξιμης Περιουσίας, με την οποία καθορίσθηκε και το καταβλητέο για την εξαγορά τίμημα, ενώ με την 1102981/6979/0010Γ/21.10.1996 απόφαση του Υπουργού Οικονομικών απορρίφθηκε αίτημα των ενδιαφερομένων για τη μείωση του τιμήματος. Στη συνέχεια, ο μεν Εμμ. Κλεινάκης κατέβαλε εμπροθέσμως το αναλογούν σ’ αυτόν τίμημα και εκδόθηκε επ’ ονόματί του το 1559/1997 παραχωρητήριο, με το οποίο του παραχωρήθηκε το ΑΚ 5772 κατά το ½ εξ αδιαιρέτου, η δε Α. Τ. δεν κατέβαλε το σχετικό τίμημα και εξέπεσε των δικαιωμάτων της. Η ως άνω άσκησε το 1997 αγωγή κατά του Δημοσίου, με αντικείμενο την αναγνώριση υπέρ αυτής δικαιώματος οιονεί νομής και κατοχής της επίμαχης λωρίδας, καθώς και δουλείας διελεύσεως, παραιτήθηκε όμως από την αγωγή αυτή στις 18.5.2000. Ακολούθως, κατόπιν (α) της 17/2000 γνωμοδοτήσεως του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους, (β) της 8148/345/12.1.2001 πράξεως της Επιτροπής Δημοσίων Κτημάτων, με την οποία απορρίφθηκε αίτημα της Α. Τ. περί προσκυρώσεως ή πωλήσεως σ’ αυτήν του ½ εξ αδιαιρέτου του ΑΚ 5772, (γ) της 8150/345/12.1.2001 πράξεως της ίδιας Επιτροπής, με την οποία αποφασίσθηκε η απ’ ευθείας πώληση στον Ε. Κ. του ως άνω ½ εξ αδιαιρέτου και καθορίσθηκε το καταβλητέο τίμημα και (δ) της 1008472/1170/0010Γ/14.10.2002 αποφάσεως του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, με την οποία εγκρίθηκε η ως άνω πώληση, εκδόθηκε το 1560/2003 παραχωρητήριο υπέρ του Ε. Κ. για το υπόλοιπο ½ εξ αδιαιρέτου του ΑΚ 5772. Ο τελευταίος στη συνέχεια μεταβίβασε στην παρεμβαίνουσα εταιρεία το πρώην ΑΚ 396 και το σύνολο της ανωτέρω λωρίδας, δια των υπ’ αριθμ. 5750-1/2006 συμβολαίων της συμβολαιογράφου Χανίων Ι. Μ.-Ν., νομίμως μεταγραφέντων. Αγωγή της Α. Τ. και του πρώτου εκ των ήδη αιτούντων Ι. Τ. για την αναγνώριση της ακυρότητας του 1560/2003 παραχωρητηρίου απορρίφθηκε, ως απαράδεκτη, με την 243/2004 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Χανίων, με την 156/2009 απόφαση δε του Εφετείου Κρήτης απορρίφθηκε η κατά της πρωτόδικης αυτής αποφάσεως ασκηθείσα έφεση των ανωτέρω. Εξ άλλου, με την 167/2009 απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Χανίων ένδικο βοήθημα ασκηθέν από τους αιτούντες, καθ’ ο μεν μέρος εστρέφετο κατά της προαναφερθείσης 8150/345/12.1.2001 πράξεως της Επιτροπής Δημοσίων Κτημάτων απορρίφθηκε ως απαράδεκτο, ειδικότερα δε ως εκπρόθεσμο, κατά το μέρος δε που εστρέφετο κατά της ανωτέρω 1008472/1170/0010Γ/14.10.2002 αποφάσεως του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και της 8/4.7.2002 γνωμοδοτήσεως του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου του άρθρου 90 του π.δ. 284/1988 με την οποία απορρίφθηκε η προσφυγή τους κατά της ως άνω 8148/345/12.1.2001 πράξεως της Επιτροπής Δημοσίων Κτημάτων, παραπέμφθηκε προς εκδίκαση στο κατά τόπον αρμόδιο Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών. Περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου, ειδικότερα δε από ακριβές αντίγραφο του διαγράμματος του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου της περιοχής, προκύπτει ότι κατά την έγκριση του σχεδίου πόλεως το έτος 1946, η ανωτέρω λωρίδα, ήτοι το πρώην ΑΚ 5772, το οποίο κατά τα προεκτεθέντα περιήλθε εξ ολοκλήρου στον δικαιοπάροχο της παρεμβαίνουσας με τα 1559/1997 και 1560/2003 παραχωρητήρια, εντάσσεται στο ΟΤ 348, περικλειόμενη, όπως και τα όμορά της ακίνητα, με συνεχείς ρυμοτομικές και οικοδομικές γραμμές και δεν εμφανίζεται στην πράξη έγκρισης του ρυμοτομικού σχεδίου ως κοινόχρηστος χώρος (βλ. σχετικώς το από 28.1.2008 έγγραφο της Διευθύνσεως Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων προς το Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ και το διάγραμμα που το συνοδεύει). Αίτημα δε του πρώτου από τους αιτούντες για την αναγνώριση της εν λόγω λωρίδας ως οδού προϋφισταμένης του 1923 δεν έγινε δεκτό για τους λόγους που εκτίθενται στην 12053/18.3.2009 γνωμοδότηση του Νομικού Συμβούλου του Δήμου Χανίων (βλ. και το από 29.4.2010 υπόμνημα του Δήμου Χανίων). Κατ’ εκτίμηση όλων των ανωτέρω στοιχείων και εγγράφων, προ της εκδόσεως των προσβαλλομένων πράξεων τα αρμόδια όργανα του Υπουργείου και του Δήμου προέβησαν σε παρεμπίπτουσα κρίση για το ιδιοκτησιακό καθεστώς του ακινήτου στο οποίο πρόκειται να ανεγερθεί η επίμαχη οικοδομή, θεώρησαν το ακίνητο αυτό ως ενιαίο οικόπεδο, αποτελούμενο από τα πρώην ανταλλάξιμα κτήματα υπ’ αριθμ. 396 και 5772 και ανήκον στην παρεμβαίνουσα, περαιτέρω δε έκριναν ότι συντρέχουν, από την άποψη αυτή, οι προϋποθέσεις χορηγήσεως οικοδομικής αδείας, καθόσον δεν έχουν προσκομισθεί δικαστικές αποφάσεις ανατρέπουσες το κύρος των σχετικών παραχωρητηρίων και των τίτλων ιδιοκτησίας (βλ. ιδίως τις προαναφερθείσες γνωμοδοτήσεις Νομικών Συμβούλων του Δήμου Χανίων).
Επειδή, οι αιτούντες ισχυρίζονται ότι η λωρίδα γης, η οποία κατά τα εκτεθέντα στην προηγούμενη σκέψη ενώνει τις οδούς Παπαναστασίου και Ρεθύμνου και οριοθετείται εκατέρωθεν από περίφραξη, δεν αποτελεί οικοδομήσιμη έκταση ανήκουσα στην παρεμβαίνουσα εταιρεία, αλλά πάροδο, ήτοι κοινόχρηστο χώρο που «είναι αποτυπωμένος στο σχέδιο πόλεως των Χανίων του 1946 και δεν έχει καταργηθεί». Ενόψει δε του ισχυρισμού τους, ο οποίος είχε κατ’ επανάληψη τεθεί υπόψη της Διοικήσεως προ της εκδόσεως των προσβαλλομένων πράξεων και, συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων με τις αναφορές-αιτήσεις του πρώτου αιτούντος που υπεβλήθησαν στον Δήμο Χανίων με αριθμ. πρωτ. 21829/28.5.2008, στο Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ με αριθμ. πρωτ. 26700/18.6.2008 και στο Γραφείο του Υπουργού με αριθμ. πρωτ. 3502/31.7.2008 και με τις αντιρρήσεις των αιτούντων που υπεβλήθησαν στο Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ με αριθμ. πρωτ. 26703/18.6.2008, προβάλλουν ότι οι πράξεις αυτές είναι ακυρωτέες διότι υπέλαβαν, μη νομίμως, την ανωτέρω λωρίδα ως οικοδομήσιμο χώρο ανήκοντα στην παρεμβαίνουσα.
Επειδή, όπως προεκτέθηκε, πριν από την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων η Διοίκηση, αφενός, προέβη σε ενδελεχή παρεμπίπτουσα έρευνα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς του επίδικου ακινήτου και, αφετέρου, εξέτασε εάν τμήμα του ακινήτου αυτού, και συγκεκριμένα η ανωτέρω λωρίδα γης μεταξύ των οδών Παπαναστασίου και Ρεθύμνου, έχει τον χαρακτήρα κοινοχρήστου χώρου κατά το εγκεκριμένο σχέδιο πόλεως. Εκρινε δε ότι η λωρίδα γης μεταξύ των ακινήτων των αιτούντων και της παρεμβαίνουσας δεν είναι κοινόχρηστος, αλλά οικοδομήσιμος χώρος, ανήκων κατά κυριότητα στην παρεμβαίνουσα. Η κρίση αυτή, τόσο κατά το σκέλος που αφορά το πολεοδομικό καθεστώς της επίμαχης λωρίδας ως οικοδομήσιμου χώρου, όσο και εν σχέσει προς το ιδιοκτησιακό καθεστώς, είναι νομίμως και επαρκώς αιτιολογημένη, είναι δε απορριπτέος ο περί του αντιθέτου προβαλλόμενος λόγος ακυρώσεως. Ειδικότερα, από τα προαναφερθέντα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι κατά το ισχύον σχέδιο πόλεως της περιοχής, η ανωτέρω λωρίδα, ήτοι το πρώην ΑΚ 5772, εντάσσεται στο ΟΤ 348, με εκατέρωθεν συνεχείς ρυμοτομικές και οικοδομικές γραμμές, όπως και τα όμορά της ακίνητα, και δεν αποτελεί κοινόχρηστο χώρο. Συνεπώς, οι προβαλλόμενοι από τους αιτούντες λόγοι, ότι η εν λόγω «πάροδος» αποτυπώνεται ως κοινόχρηστος χώρος στο σχέδιο πόλεως, είναι απορριπτέοι ως ερειδόμενοι επί εσφαλμένης προϋποθέσεως. Περαιτέρω, η Δοίκηση προέβη σε παρεμπίπτουσα έρευνα για το ιδιοκτησιακό καθεστώς του επίμαχου ακινήτου, κατά τα ανωτέρω εκτιθέμενα, και απέρριψε με νόμιμη και επαρκή αιτιολογία τους σχετικούς ισχυρισμούς που είχαν προβάλει οι αιτούντες. Επομένως, κατά το σκέλος τούτο, ο προβαλλόμενος λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.
Επειδή, όπως προεκτέθηκε, τόσο το κτήριο που βρίσκεται εντός του επίδικου ακινήτου, επί της οδού Παπαναστασίου 12-14, όσο και το κτήριο που βρίσκεται στο όμορο ακίνητο, επί της οδού Παπαναστασίου 16, έχουν χαρακτηρισθεί ως διατηρητέα κατά τις διατάξεις του άρθρου 4 του ν. 1577/1985. Η δε προσβαλλόμενη 14422/30.3-30.4.2009 απόφαση του Υφυπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων εκδόθηκε κατ’εφαρμογή της παραγράφου 4 περ. β΄ του ως άνω άρθρου 4, όπως ήδη ισχύει. Από τη διάταξη αυτή, σε συνδυασμό με την παράγραφο 2 περ. α΄ του ιδίου άρθρου και το άρθρο 25 παρ. 9β του ν. 2508/1997 (Α΄ 124), συνάγεται ότι με απόφαση του Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ «ή του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού», ήτοι του Υπουργού Μακεδονίας-Θράκης ή του Υπουργού Αιγαίου προκειμένου για περιοχές αρμοδιότητάς τους, μετά από αιτιολογική έκθεση της αρμόδιας υπηρεσίας του οικείου Υπουργείου, ήτοι των Υπουργείων ΠΕΧΩΔΕ ή Μακεδονίας-Θράκης ή Αιγαίου, κατά περίπτωση, ορίζονται «ειδικοί όροι και περιορισμοί δόμησης ή χρήσης κατά περέκκλιση από κάθε γενική ή ειδική διάταξη και σε ακίνητα που είναι όμορα με τα διατηρητέα κτήρια ή σε ζώνες γύρω από αυτά, για την προστασία και ανάδειξη των διατηρητέων κτηρίων». Για την έκδοση της ως άνω προσβαλλομένης πράξεως δεν ήταν, συνεπώς, κατά νόμον αναγκαία «η αναζήτηση της γνώμης των αρμοδίων υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού», είναι δε αβάσιμος ο περί του αντιθέτου λόγος ακυρώσεως. Εν πάση δε περιπτώσει, της εκδόσεως των προσβαλλομένων προηγήθηκε η 220/22.1.2007 πράξη της Προϊσταμένης της ΚΕ Εφορείας Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, με την οποία η εν λόγω υπηρεσία του Υπουργείου Πολιτισμού εγνώρισε στην παρεμβαίνουσα, στη Διεύθυνση Πολεοδομίας και Πολεοδομικών Εφαρμογών της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χανίων, στον Δήμο Χανίων, καθώς και στην υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων, ότι δεν έχει αντίρρηση για την οικοδόμηση του επί της οδού Παπαναστασίου 12-14 ακινήτου, με τους εξής όρους: (α) όλες οι εργασίες εκσκαφής θα γίνουν με άμεση παρακολούθηση υπαλλήλου της εν λόγω Εφορείας και (β) εάν αποκαλυφθούν αρχαιότητες, οι εργασίες θα διακοπούν και θα επακολουθήσει ανασκαφική έρευνα από τα αποτελέσματα της οποίας θα εξαρτηθεί η ανοικοδόμηση.
Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν ότι χωρίς «προσήκουσα αιτιολογημένη έρευνα», και ειδικότερα χωρίς να έχει προηγηθεί κυκλοφοριακή μελέτη της περιοχής, οι προσβαλλόμενες πράξεις επιτρέπουν την κατασκευή υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων που θα επιβαρύνει περαιτέρω το κυκλοφοριακό πρόβλημα.
Επειδή, προ της εκδόσεως των προσβαλλομένων πράξεων εκδόθηκαν: (α) η 2000/28.8.2007 απόφαση του Διευθυντή της Διευθύνσεως Δημοσίων Έργων Περιφέρειας Κρήτης, με την οποία εγκρίθηκε η χωροθέτηση στο επίδικο οικόπεδο, το οποίο, όπως προεκτέθηκε, έχει πρόσωπο αφενός επί της οδού Παπαναστασίου και αφετέρου επί της μη εισέτι διαμορφωμένης οδού Ρεθύμνου, στεγασμένου δημοσίας χρήσεως υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων, χωρητικότητας 238 θέσεων, καθώς και η σχετική μελέτη κυκλοφοριακών επιπτώσεων, (β) η 4140/07/5.9.2007 απόφαση του Νομάρχη Χανίων, με την οποία εγκρίθηκαν περιβαλλοντικοί όροι για την κατασκευή και λειτουργία του ανωτέρω υπόγειου σταθμού, και (γ) η 8748/20.11.2007 απόφαση του αυτού Νομάρχη, με την οποία χορηγήθηκε στην παρεμβαίνουσα άδεια ιδρύσεως του σταθμού αυτού. Όπως αναφέρεται στις αποφάσεις αυτές, ο σταθμός θα διαμορφωθεί στα πέντε υπόγεια του τετραώροφου κτηρίου γραφείων και κατοικιών, θα εκτείνεται στο μεγαλύτερο μέρος του υπόγειου χώρου του οικοπέδου, «εκτός από τις περιοχές των προκηπίων και του υφισταμένου διατηρητέου κτίσματος», η είσοδός του θα διαμορφωθεί επί της οδού Παπαναστασίου και η έξοδος επί της οδού Ρεθύμνου, χωρίς να «επηρεάζεται η ενότητα και η διαμόρφωση του κτηριακού συγκροτήματος και του ελεύθερου χώρου που περιβάλλει το διατηρητέο κτήριο». Η προαναφερθείσα έγκριση για τη χωροθέτηση του σταθμού χορηγήθηκε υπό τις εξής, μεταξύ άλλων, προϋποθέσεις: (α) να πραγματοποιηθεί η διάνοιξη της οδού Ρεθύμνου από τον Δήμο Χανίων, (β) να καθορισθεί η κατεύθυνση κυκλοφορίας της οδού Ρεθύμνου με απόφαση του Δήμου, «προκειμένου να οριστικοποιηθούν οι πορείες αναχώρησης από το σταθμό», (γ) να εφαρμοσθεί από το Δήμο «το μέτρο της απαγόρευσης στάθμευσης των οχημάτων και στις δύο πλευρές της οδού Παπαναστασίου». Ορίσθηκε δε και στις τρεις ανωτέρω αποφάσεις ότι προϋπόθεση για τη χορήγηση αδείας λειτουργίας του σταθμού είναι η υλοποίηση των ως άνω προϋποθέσεων. Εξ άλλου, στην κυκλοφοριακή μελέτη που εγκρίθηκε με την προαναφερθείσα 2000/28.8.2007 απόφαση: (α) περιγράφεται αναλυτικά το έργο και ειδικότερα η θέση και η διαμόρφωση των σημείων εισόδου και εξόδου, η εσωτερική διαρρύθμιση του χώρου και η σήμανσή του, (β) εξετάζονται τα πολεοδομικά και κυκλοφοριακά χαρακτηριστικά της περιοχής επιρροής του σταθμού και ειδικότερα η θέση του σταθμού ως προς τους κρίσιμους κυκλοφοριακούς κόμβους, τις σημαντικές οδούς και τους «ευαίσθητους χώρους ή εγκαταστάσεις», ήτοι αρχαιολογικούς χώρους, νοσοκομεία, εκπαιδευτήρια, παιδικές χαρές και άλλα κτήρια κοινωνικής πρόνοιας, καθώς και εργαστήρια ή άλλες εγκαταστάσεις στα οποία υπάρχει κίνδυνος να εκδηλωθεί πυρκαγιά, (γ) εξετάζονται οι κυκλοφοριακές και λοιπές ρυθμίσεις που απαιτούνται για τον περιορισμό των οχλήσεων και των περιβαλλοντικών προβλημάτων κατά τη φάση της κατασκευής, καθώς και μετά τη λειτουργία του σταθμού, (δ) καταγράφονται τα αποτελέσματα των μετρήσεων των αναμενόμενων κυκλοφοριακών φόρτων αιχμής και γίνεται εκτίμηση των επιπτώσεών τους στο υφιστάμενο οδικό δίκτυο, (ε) εξετάζεται η «ζήτηση στάθμευσης», ήτοι ο αριθμός των οχημάτων που σταθμεύουν ή επιχειρούν να σταθμεύσουν στην περιοχή σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο, με νόμιμο ή παράνομο τρόπο, και τεκμηριώνεται η αναγκαιότητα δημιουργίας του επίμαχου σταθμού. Περαιτέρω, με την ανωτέρω 4140/07/5.9.2007 απόφαση, η οποία εκδόθηκε κατόπιν υποβολής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, εγκρίθηκαν, μεταξύ άλλων, όροι για τις τιμές ρύπων και θορύβου, ειδικά μέτρα για τη μείωση των οχλήσεων κατά το στάδιο κατασκευής του σταθμού, καθώς και μέτρα κατά το στάδιο της λειτουργίας του, όπως η «κατάλληλη σήμανση για την ασφαλή είσοδο-έξοδο των οχημάτων και πεζών προς και από τον σταθμό». Υπό τα δεδομένα αυτά, εφόσον δηλαδή πριν από τις προσβαλλόμενες εκδόθηκαν πράξεις με τις οποίες εγκρίθηκαν οι υποβληθείσες μελέτη κυκλοφοριακών επιπτώσεων και μελέτη περιβαλλοντικών όρων, ο ανωτέρω λόγος ακυρώσεως είναι απορριπτέος, ως αβάσιμος. Εάν δε ο λόγος ήθελε ερμηνευθεί ως στρεφόμενος κατά των σχετικών εγκριτικών πράξεων, είναι απορριπτέος ως απαράδεκτος, καθόσον οι πράξεις αυτές δεν προσβάλλονται με την κρινόμενη αίτηση ούτε δύνανται, ως ατομικές, να εξετασθούν παρεμπιπτόντως.
Επειδή, οι αιτούντες προβάλλουν, περαιτέρω, ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις είναι παράνομες διότι επιτρέπουν την ανέγερση «ενός υπερμεγέθους κτίσματος γραφείων ή και κατοικιών με υπόγειο γκαράζ», καταστρέφοντας και υποβαθμίζοντας κατ’ αυτό τον τρόπο το εντός του επίμαχου ακινήτου διατηρητέο κτήριο, με τα παρακολουθήματά του, τα γειτονικά διατηρητέα κτίσματα και τον παραδοσιακό πολεοδομικό ιστό της περιοχής. Ειδικότερα, υποστηρίζεται ότι με τους εγκριθέντες εν προκειμένω όρους δομήσεως «θα πρέπει να ανακατασκευασθεί εξ υπαρχής» το υφιστάμενο διατηρητέο πάνω από τον χώρο σταθμεύσεως, και, περαιτέρω, ότι καταργείται η υπάρχουσα περίφραξη, ενοποιείται η προαναφερθείσα «πάροδος» με το υπόλοιπο ακίνητο, αίρεται η σχέση παλαιού και νέου κτίσματος και αλλοιώνεται ο παλαιός ιστός, τον οποίο συγκροτούν τα διατηρητέα κτήρια.
Επειδή, η προσβαλλόμενη 14422/30.3-30.4.2009 υπουργική απόφαση εκδόθηκε κατόπιν της από 23.4.2008 αιτιολογικής εκθέσεως του Τμήματος Παραδοσιακών Οικισμών του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ. Κατά τα διαλαμβανόμενα στην έκθεση αυτή, το επίμαχο ακίνητο είναι διαμπερές, βρίσκεται στο ΟΤ 348 μεταξύ των οδών Παπαναστασίου και Ρεθύμνου και ρυμοτομείται από την οδό Ρεθύμνου. Αποτελείται από δύο τμήματα, συνολικού εμβαδού 1.996,34 τμ. Το υφιστάμενο διατηρητέο κτήριο είναι τοποθετημένο ελεύθερα στο βόρειο τμήμα του ακινήτου, επί της οδού Παπαναστασίου, είναι διώροφο, έχει συνολική επιφάνεια ορόφων 208,75 τμ και περιβάλλεται από μανδρότοιχο, ο οποίος είναι επίσης διατηρητέος. Το νέο κτήριο θα ανεγερθεί πίσω από το διατηρητέο και σε απόσταση 22,00 περίπου μέτρων, με πρόσωπο επί της οδού Ρεθύμνου, σε υποχώρηση από αυτήν από 3,03 έως 3,63 μ. Το υπόγειο τμήμα του, στο οποίο θα λειτουργήσει σταθμός αυτοκινήτων, «εκτείνεται υπογείως σε ολόκληρο τον χώρο του οικοπέδου, εκτός από το περίγραμμα του υπάρχοντος διατηρητέου κτηρίου και του προκηπίου επί της οδού Παπαναστασίου, εφαπτόμενο στα όρια των ομόρων ιδιοκτησιών». Πάνω από το έδαφος, το νέο κτήριο τοποθετείται σε απόσταση Δ 4,6 από το δυτικό όμορο οικόπεδο, ενώ στην ανατολική πλευρά εφάπτεται της νέας οικοδομής που έχει ανεγερθεί στο φερόμενο ως ανήκον στους αιτούντες οικόπεδο. Σύμφωνα με την ίδια αιτιολογική έκθεση, το κτήριο που βρίσκεται στο όμορο αυτό οικόπεδο και χαρακτηρίσθηκε ως διατηρητέο με την ανωτέρω 397/84/1990 υπουργική απόφαση απέχει από την επίδικη οικοδομή καθ’ ο μέρος αυτή κατασκευάζεται πάνω από το έδαφος σύμφωνα με τα υποβληθέντα διαγράμματα, περίπου 20,00 μέτρα. Το νέο κτήριο έχει ορθογώνιο περίγραμμα και αποτελείται από τέσσερις ορόφους γραφείων και κατοικιών, pilotis και υπόγειο σταθμό αυτοκινήτων, με τέσσερις επίσης υπόγειους ορόφους. Εξ άλλου, στην εγκριθείσα με την ανωτέρω 751/590/6.6.2007 πράξη της ΕΠΑΕ αρχιτεκτονική μελέτη, που διαβιβάσθηκε, κατά τα προεκτεθέντα, από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων στο Τμήμα Παραδοσιακών Οικισμών του Υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ, γίνεται πλήρης περιγραφή του κτηρίου που πρόκειται να ανεγερθεί, αναφέρονται δε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Προβλέπεται φέρων οργανισμός από οπλισμένο σκυρόδεμα και τοιχοποιίες οπτοπλινθοδομής για τους τοίχους πληρώσεως. Οι επιφάνειες των εσωτερικών και εξωτερικών τοίχων θα επιχρισθούν. Τα κουφώματα θα είναι υαλοστάσια αλουμινίου … χωρίς παντζούρια και ο χρωματισμός των προσόψεων θα γίνει με χρώμα συγγενές προς τον κρητικό πορόλιθο. Η αρχή σχεδιασμού του νέου κτίσματος είναι η δημιουργία ενός αρχιτεκτονικά ‘λιτού’ κτηρίου ώστε να βοηθηθεί η ανάδειξη του υπάρχοντος διατηρητέου». Οι μανδρότοιχοι που περιβάλλουν το διατηρητέο κτήριο, καθώς και ο εντός του οικοπέδου μανδρότοιχος, που αποτελούσε το όριο των δύο ακινήτων από τη συνένωση των οποίων προήλθε το ενιαίο οικόπεδο, αποτελούν επίσης διατηρητέα στοιχεία. «Με γνώμονα την ανάδειξη του νεοκλασικού κτηρίου και των στοιχείων του περιβάλλοντος χώρου του, επιλέχθηκε η υποστήλωση, προσωρινή μετακίνηση και επανατοποθέτηση των μανδρότοιχων στη σημερινή θέση τους, με τον εξής τρόπο: Πριν από την έναρξη των εργασιών κατασκευής του υπόγειου χώρου στάθμευσης, οι μανδρότοιχοι θα υποθεμελιωθούν με θεμελίωση από οπλισμένο σκυρόδεμα, στη συνέχεια θα κοπούν σε τμήματα με αδιατάρακτη κοπή και θα μετατοπισθούν με γερανοφόρο ώστε να μην εμποδισθούν οι εργασίες κατασκευής. Μετά το πέρας των εργασιών και κατά την διαμόρφωση του περιβάλλοντος χώρου θα επανατοποθετηθούν στην αρχική τους θέση. Η διαδικασία αυτή της ‘διατήρησης’ των μανδρότοιχων επιλέχθηκε μετά από συνεννόηση και προφορική συμφωνία αρμοδίων του Υπουργείου, καθώς έχει επαναληφθεί σε ανάλογα έργα όπου κρίθηκε αναγκαία η διατήρηση των στοιχείων του περιβάλλοντος χώρου». Η είσοδος στον υπόγειο σταθμό γίνεται από την οδό Παπαναστασίου και η έξοδος από την οδό Ρεθύμνου, έτσι ώστε να μην επηρεάζεται «[η] ενότητα και [η] διαμόρφωση του κτηριακού συγκροτήματος και του ελεύθερου χώρου που περιβάλλει το διατηρητέο. Για τον καθορισμό της θέσεως της εισόδου και της εξόδου ελήφθη υπόψη, μεταξύ άλλων, «η θέση του διατηρητέου κτίσματος και της διατηρητέας περίφραξής του, η οποία βρίσκεται σε όλο το μήκος του οικοπέδου και παραμένει ανέπαφη και η σκοπιμότητα διάταξης της εισόδου-εξόδου όσο το δυνατόν μακρύτερα από αυτά». Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, μαζί με τα διαγράμματα και τη σχετική φωτογραφική τεκμηρίωση, και αξιολογώντας την αρχιτεκτονική διάρθρωση, μορφή και δομική κατάσταση του διατηρητέου κτηρίου, καθώς και τη συγκεκριμένη θέση του προς ανέγερση κτηρίου στον πολεοδομικό ιστό της περιοχής, το Τμήμα Παραδοσιακών Οικισμών στην προαναφερθείσα από 23.4.2008 αιτιολογική έκθεση εξέφρασε τη γνώμη ότι η υποβληθείσα μελέτη για την κατασκευή νέας οικοδομής στο ακάλυπτο τμήμα του οικοπέδου δεν παραβλάπτει το διατηρητέο, οι προτεινόμενες δε χρήσεις κατοικίας, γραφείων και υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων δεν αποβαίνουν εις βάρος της προστασίας του. Κατά της αιτιολογικής αυτής εκθέσεως υπεβλήθησαν αντιρρήσεις από τους αιτούντες, καθώς και από άλλους κατοίκους της περιοχής, με τις οποίες οι αντιτιθέμενοι στην ανέγερση της επίδικης οικοδομής προέβαλαν αφενός τον ισχυρισμό ότι στο ακίνητο της παρεμβαίνουσας περιλαμβάνεται κοινόχρηστος χώρος στον οποίο δεν επιτρέπεται η δόμηση, και αφετέρου ότι με την προτεινόμενη ρύθμιση υποβαθμίζονται τα όμορα διατηρητέα κτίσματα και ο πολεοδομικός ιστός, μειώνονται οι ακάλυπτοι χώροι, δημιουργείται κυκλοφοριακό πρόβλημα και επιβαρύνεται το περιβάλλον (βλ. τις αντιρρήσεις περιοίκων που υπεβλήθησαν στο Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ με αριθμ. πρωτ. 26702/18.6.2008, τις αναφορές-αιτήσεις του πρώτου αιτούντος που υπεβλήθησαν στον Δήμο Χανίων με αριθμ. πρωτ. 21829/28.5.2008, στο Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ με αριθμ. πρωτ. 26700/18.6.2008 και στο Γραφείο του Υπουργού με αριθμ. πρωτ. 3502/31.7.2008 και τις αντιρρήσεις των αιτούντων που υπεβλήθησαν στο Υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ με αριθμ. πρωτ. 26703/18.6.2008). Επί των υποβληθεισών αντιρρήσεων το Τμήμα Παραδοσιακών Οικισμών συνέταξε το υπηρεσιακό σημείωμα ΥΣ 60/23.9.2008, στο οποίο εξετάζονται αφενός οι ισχυρισμοί που αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς και τον κοινόχρηστο ή μη χαρακτήρα της μεταξύ των ομόρων διατηρητέων λωρίδας, όπως εκτίθεται ανωτέρω στη σκέψη 8, και αφετέρου οι λοιποί ισχυρισμοί, ως προς τους οποίους στο υπηρεσιακό αυτό σημείωμα διαλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: Όπως φαίνεται στο οικείο τοπογραφικό διάγραμμα, το φερόμενο ως ανήκον στην Ε. Τ. διατηρητέο κτήριο είναι τοποθετημένο ελεύθερα στο οικόπεδο, με πρόσωπο επί της οδού Παπαναστασίου και σε πλάγια σχεδόν προβολή με το όμορο διατηρητέο ιδιοκτησίας Τ. Το πάνω από το έδαφος τμήμα του νέου κτηρίου που προτίθεται να κατασκευάσει η παρεμβαίνουσα βρίσκεται σε επαφή με την όμορη τετραώροφη πολυκατοικία επί της οδού Ρεθύμνου, ιδιοκτησίας Ι.Τ., και σε απόσταση περίπου είκοσι μέτρων διαγωνίως από το διατηρητέο κτήριο της Ε.Τ. Η τετραώροφη πολυκατοικία του Ι.Τ. βρίσκεται πίσω από το διατηρητέο της Ε.Τ. σε ευθεία προβολή και σε απόσταση μικρότερη από την απόσταση που θα έχει από το διατηρητέο αυτό κτήριο η νέα προς ανέγερση οικοδομή της παρεμβαίνουσας. Εκτιμάται, συνεπώς, ότι «εξασφαλίζονται ικανές αποστάσεις ώστε να μην επηρεάζεται η προστασία και ανάδειξη τόσο του [διατηρητέου επί της οδού Παπαναστασίου 12-14] ότο και του όμορου αυτού διατηρητέου». Περαιτέρω, ο διατηρητέος μανδρότοιχος θα διατηρηθεί και θα αποκατασταθεί στην αρχική του μορφή. Ακολούθως, αφού ελήφθησαν υπόψη η ανωτέρω από 23.4.2008 αιτιολογική έκθεση και το προαναφερθέν υπηρεσιακό σημείωμα, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 14422/30.3-30.4.2009 υπουργική απόφαση, με την οποία επετράπη «η κατασκευή νέου κτηρίου με πρόσωπο επί της οδού Ρεθύμνου και με χρήσεις κατοικίας, γραφείων και υπόγειων χώρων στάθμευσης αυτοκινήτων», σύμφωνα με τα εγκριθέντα διαγράμματα, που συνδημοσιεύθηκαν στην ΕτΚ, «χωρίς υπέρβαση των ισχυόντων όρων δόμησης και κατόπιν των απαιτουμένων ειδικών μελετών και εγκρίσεων για την κατασκευή και την λειτουργία των επιτρεπομένων χρήσεων». Στην ίδια απόφαση ορίσθηκε ότι «επιβάλλεται η επισκευή του λιθόκτιστου τοίχου περίφραξης του οικοπέδου στην αρχική του μορφή και η ανακατασκευή του στα σημεία που έχει καταστραφεί» και ότι κατά τα λοιπά ισχύουν οι διατάξεις της προαναφερθείσης 1880/196/1990 υπουργικής αποφάσεως. Με την επίσης προσβαλλόμενη 174/23.12.2009 οικοδομική άδεια χορηγήθηκε στην παρεμβαίνουσα εταιρεία άδεια για την ανέγερση ανωτέρω οικοδομής. Για την έκδοση της αδείας αυτής ελήφθη υπόψη και η «Τεχνική έκθεση για τις εργασίες μεταφοράς του διατηρητέου λιθόκτιστου τοίχου περίφραξης στο οικόπεδο επί της Παπαναστασίου 12-14 στα Χανιά, ιδιοκτησίας Ε. Ν. Τ. του πολιτικού μηχανικού Κ.Τ. που υποβλήθηκε από την παρεμβαίνουσα στη Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων και εγκρίθηκε από την υπηρεσία αυτή. Στην έκθεση αυτή αναφέρονται τα ακόλουθα: «Οι … διατηρητέοι λιθόκτιστοι τοίχοι περίφραξης που περιβάλλουν το διατηρητέο οίκημα, καθώς και ο λιθόκτιστος τοίχος που βρίσκεται εντός του οικοπέδου και αποτελούσε το πρώην όριο των οικοπέδων που συνενώθηκαν, προβλέπεται να μετακινηθούν προσωρινά σε τμήματα και να επανατοποθετηθούν στην αρχική τους θέση, στον περιβάλλοντα χώρο του έργου, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών για την κατασκευή του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων. Για την επίτευξη του παραπάνω σκοπού προβλέπονται τα εξής στάδια εργασιών: (1) Πλήρης καθαρισμός των λιθόκτιστων τοίχων περίφραξης προκειμένου να απομακρυνθούν οι θάμνοι, τα μπάζα και τα λοιπά φυτικά υλικά που καλύπτουν την υφιστάμενη τοιχοποιία. (2) Λεπτομερής φωτογραφική αποτύπωση του συνόλου των τοίχων και καταγραφή της δομικής κατάστασης στην οποία βρίσκεται το κάθε τμήμα ξεχωριστά καθώς και … [των διαστάσεων] των σωζόμενων τμημάτων. (3) Μετά την ολοκλήρωση της καταγραφής θα γίνει ορισμός των σημείων που θα γίνει η τμηματική κοπή του τοίχου για την ασφαλή μεταφορά των τμημάτων. (4) Τα διάσπαρτα στο οικόπεδο υλικά των τμημάτων της τοιχοποιίας της περίφραξης που έχουν καταρρεύσει θα συγκεντρωθούν σε συγκεκριμένο χώρο του οικοπέδου και θα γίνει προσπάθεια να προσδιορισθεί η αρχική θέση τους στον λιθόκτιστο τοίχο περίφραξης, με σκοπό να χρησιμοποιηθούν στην ανακατασκευή του ίδιου τμήματος από το οποίο προέρχονται, σύμφωνα με [την 14422/30.3-30.4.2009 απόφαση] … (5) Στα σημεία που ο τοίχος έχει καταρρεύσει προβλέπεται η ασφαλής μεταφορά του σωζόμενου τμήματος της θεμελίωσης. (6) Η προεργασία για την μεταφορά του τοίχου περίφραξης περιλαμβάνει τις παρακάτω εργασίες: Α. Σε τουλάχιστον δύο σημεία του τμήματος τοίχου που θα μεταφερθεί γίνεται τοπική εκσκαφή μικρής κλίμακας με σκοπό την υποθεμελίωση του τοίχου, με δοκούς οπλισμένου σκυροδέματος … με πρόβλεψη για αναμονές του σιδηρού οπλισμού πέρα από τις παριές του τοίχου, σε μήκος εξήντα εκατοστών. Β. Θα πραγματοποιηθεί τμηματική εκσκαφή και αποκάλυψη της θεμελίωσης του τοίχου, κατά μικρά τμήματα και μόνο από τη μία πλευρά του τοίχου κάθε φορά. Γ. Στη συνέχεια στα τμήματα που έχει πραγματοποιηθεί η τμηματική εκσκαφή προβλέπεται η κατασκευή δοκού από οπλισμένο σκυρόδεμα … και από τις δύο πλευρές του τοίχου στο επίπεδο της θεμελίωσης. Στις δοκούς θα ενσωματωθούν οι αναμονές των δοκών της υποθεμελίωσης που περιγράφονται στην παράγραφο (Α). Δ. Πριν τη σκυροδέτηση των δοκών στις παριές του τοίχου στο επίπεδο της θεμελίωσης, θα γίνει απομάκρυνση των σαθρών κονιαμάτων πλήρωσης και τοποθέτηση βλήτρων για την εξασφάλιση επαρκούς πρόσφυσης των δοκών με τον τοίχο. Ε. Οι εκατέρωθεν δοκοί όπως και αυτοί της υποθεμελίωσης που αποτελούν προσωρινά στοιχεία κα δεν είναι εμφανή κατά την επανατοποθέτηση του λιθόκτιστου τοίχου μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής του υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων, θα δεθούν μεταξύ τους με προεντεταμένους συνδέσμους-ελκυστήρες, προκειμένου να εξασφαλισθεί η σταθερότητα και η ακαμψία του τοίχου στο επίπεδο της θεμελίωσης. ΣΤ. Προβλέπεται η κατασκευή νάρθηκα με κατακόρυφα (ορθοστάτες) και οριζόνται μεταλλικά στοιχεία ανάλογα με το ύψος του εκάστοτε τμήματος τοίχου. Οι ορθοστάτες του νάρθηκα σε κάθε πλευρά του τοίχου θα πακτωθούν στις δοκούς από οπλισμένο σκυρόδεμα που προβλέπονται στο επίπεδο της θεμελίωσης. Ζ. Τα οριζόνται τμήματα του νάρθηκα, εκατέρωθεν των ορθοστατών, θα συνδεθούν μεταξύ τους με προεντεταμένους ελκυστήρες, αφού εξασφαλιστεί η σταθερότητα των τμημάτων του νάρθηκα με τη χρήση ξύλινης τακαρίας επαρκούς διατομής. Η. Εναλλακτικά … για τα σωζόμενα τμήματα τοίχου με μικρό ύψος και καλή δομική συμπεριφορά μπορεί να χρησιμοποιηθεί συνδυασμός ξύλινου νάρθηκα με μεταλλικά κατακόρυφα στοιχεία. Σε αυτή την περίπτωση το κενό μεταξύ των σανίδων του νάρθηκα και της λιθοδομής θα πληρωθεί με άμμο προκειμένου το σύστημα να αποκτήσει την απαραίτητη συνοχή και ακαμψία για την ασφαλή μεταφορά του. Θ. Στα τμήματα του τοίχου όπου υπάρχουν σαθρά στοιχεία ή διαπιστώνεται έλλειψη συνδετικού κονιάματος, θα γίνει βαθύ αρμολόγημα ή/και επίχρισμα στην απόχρωση του υφισταμένου επιχρίσματος με το οποίο επικαλύπτεται ο λιθόκτιστος τοίχος περίφραξης. Ι. Εφόσον η παθολογία του τοίχου το απαιτεί, θα χρησιμοποιηθούν περιμετρικές επικαλύψεις με νευρομετάλ ή μεταλλικό πλέγμα μικρού βρόγχου … ΙΑ. Στη συνέχεια θα γίνει τμηματική κοπή του τοίχου σε συγκεκριμένα τμήματα που θα μπορούν να μεταφερθούν με γερανοφόρο όχημα, με χρήση αδιατάρακτης κοπής. ΙΒ. Στα σημεία κοπής ενδέχεται να σημειωθούν τοπικές αποκολλήσεις λίθων. Για τον λόγο αυτό τα υλικά αυτά θα συγκεντρωθούν σε ξύλινα κιβώτια … και θα αριθμηθούν προκειμένου να επαναχρησιμοποιηθούν στα ίδια ακριβώς σημεία κατά την επανατοποθέτηση του τοίχου … (7) Μετά την τοποθέτηση του τοίχου στον περιβάλλοντα χώρο … θα αφαιρεθούν όλα τα προσωρινά στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την ασφαλή μεταφορά και φύλαξη του τοίχου, προκειμένου να επιτευχθεί η επισκευή της λιθόκτιστης τοιχοποιίας στην αρχική της μορφή κατά της απαιτήσεις [της 14422/30.3-30.4.2009 απόφασης]».
Επειδή, από τα εκτεθέντα στην προηγούμενη σκέψη στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι το υπόγειο τμήμα του νέου κτηρίου, στο οποίο θα λειτουργήσει σταθμός αυτοκινήτων, δεν εκτείνεται, πάντως, στον χώρο του οικοπέδου της παρεμβαίνουσας που καταλαμβάνεται από το υφιστάμενο επί της οδού Παπαναστασίου 12-14 διατηρητέο κτήριο και το προκήπιό του, προκειμένου να μη επηρεάζεται η ενότητα και η διαμόρφωση του διατηρητέου και του ελεύθερου χώρου που το περιβάλλει. Επομένως, ο ισχυρισμός των αιτούντων ότι «θα πρέπει να ανακατασκευασθεί εξ υπαρχής» το υφιστάμενο διατηρητέο πάνω από τον χώρο σταθμεύσεως, ερείδεται επί εσφαλμένης προϋποθέσεως και είναι απορριπτέος.
Επειδή, περαιτέρω, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι το νέο κτήριο θα ανεγερθεί με πρόσωπο επί της οδού Ρεθύμνου, το υπέργειο δε τμήμα του βρίσκεται σε απόσταση 22,00 περίπου μέτρων από το επί της οδού Παπαναστασίου 12-14 διατηρητέο κτήριο και 20,00 μέτρων από το όμορο διατηρητέο που φέρεται ως ανήκον στους αιτούντες. Εξ άλλου, το νέο κτήριο τοποθετείται σε απόσταση Δ 4,6 από το δυτικό όμορο οικόπεδο, ενώ ανατολικά εφάπτεται της νέας πολυώροφης οικοδομής που έχει ανεγερθεί στο οικόπεδο των αιτούντων, δοθέντος ότι και η οικοδομή αυτή εφάπτεται του δυτικού της ορίου. Λαμβάνοντας υπόψη τις προαναφερθείσες αποστάσεις της νέας οικοδομής από τα διατηρητέα, τον σχεδιασμό της και τα γενικότερα χαρακτηριστικά της περιοχής, η Διοίκηση έκρινε ότι η δημιουργία ενός αρχιτεκτονικά λιτού κτηρίου συμβάλλει στην ανάδειξη των υφισταμένων διατηρητέων και ότι οι προβλεπόμενες χρήσεις κατοικίας, γραφείων και υπόγειου σταθμού αυτοκινήτων δεν παραβλάπτουν τα προστατευόμενα κτήρια. Από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει επίσης ότι για την ανέγερση της επίδικης οικοδομής απαιτείται η προσωρινή απομάκρυνση του υφισταμένου λιθόκτιστου μανδρότοιχου, ο οποίος αποτελεί διατηρητέο στοιχείο του περιβάλλοντος χώρου του επί της οδού Παπαναστασίου 12-14 διατηρητέου κτηρίου, και ότι ο τοίχος αυτό ενσωματώνεται στη νέα οικοδομή που θα ανεγερθεί δυνάμει των προσβαλλομένων πράξεων, ένα τμήμα του δε, προς την πλευρά της οδού Ρεθύμνου, περιβάλλεται από την pilotis του νέου κτηρίου. Σύμφωνα με την προσβαλλόμενη 14422/30.3-30.4.2009 υπουργική απόφαση «επιβάλλεται η επισκευή του λιθόκτιστου τοίχου περίφραξης του οικοπέδου στην αρχική του μορφή και η ανακατασκευή του στα σημεία που έχει καταστραφεί». Και δεν προβλέπεται μεν ρητώς στην απόφαση αυτή ο τρόπος προσωρινής απομακρύνσεως και ανακατασκευής της λιθόκτιστης περιφράξεως, που περιγράφεται στην ανωτέρω τεχνική έκθεση του μηχανικού Κων/νου Τσακαλίδη, η οποία εγκρίθηκε από τη Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Χανίων κατά την έκδοση της συναφούς οικοδομικής αδείας, όπως όμως αναφέρεται στην από 12.1.2011 αιτιολογική έκθεση του Τμήματος Παραδοσιακών Οικισμών, η υπηρεσία αυτή δεν έχει εξειδικεύσει στην προσβαλλόμενη απόφαση την μέθοδο επισκευής και αποκαταστάσεως «με το σκεπτικό ότι ο τρόπος επιστημονικά και τεχνικά είναι πάγιος και δεδομένος». Στην ίδια αιτιολογική έκθεση αναφέρεται, εξ άλλου, ότι εάν ήθελε κριθεί αναγκαία η έκδοση συμπληρωματικής υπουργικής αποφάσεως, δυνάμει του άρθρου 4 του ν. 1577/1985, για τον προσδιορισμό του τρόπου απομακρύνσεως, επισκευής, ανακατασκευής και επανατοποθετήσεως του διατηρητέου ως άνω τοίχου, η απόφαση αυτή θα όριζε τα εξής: «Επιτρέπεται η απομάκρυνση, επισκευή, ανακατασκευή και επανατοποθέτηση στην αρχική του μορφή και θέση του διατηρητέου στοιχείου του ανατολικού μανδρότοιχου … ως ακολούθως: (1) Καθαρισμός του λιθόκτιστου τοίχου περίφραξης προκειμένου να απομακρυνθούν οι θάμνοι, τα μπάζα και τα λοιπά φυτικά υλικά που καλύπτουν την υφιστάμενη τοιχοποιία. (2) Λεπτομερής φωτογραφική αποτύπωση του συνόλου των υπαρχόντων τμημάτων του ανατολικού μανδρότοιχου και καταγραφή της δομικής κατάστασης στην οποία βρίσκεται το κάθε τμήμα ξεχωριστά καθώς και … [των διαστάσεων] των σωζόμενων τμημάτων. (3) Υποθεμελίωση του … τοίχου που θα μεταφερθεί, με δοκούς οπλισμένου σκυροδέματος κατάλληλου πλάτους, μετά από τμηματική εκσκαφή μικρής κλίμακας (διαδοχικά) και μόνο από τη μία πλευρά του τοίχου κάθε φορά και τοποθέτηση κατάλληλων αναμονών του σιδηρού οπλισμού πέρα από τις παριές του τοίχου, καθώς και τοποθέτηση βλήτρων για την εξασφάλιση επαρκούς πρόσφυσης των δοκών με τον τοίχο. (4) Κατασκευή κατάλληλου νάρθηκα για την μετακίνηση και επανατοποθέτηση του διατηρητέου μανδρότοιχου. (5) Τμηματικός τεμαχισμός του τοίχου με την τεχνική της αδιατάρακτης κοπής προκειμένου να καταστεί δυνατή η μετακίνησή του. (5) Στα σημεία που ο τοίχος έχει καταρρεύσει θα γίνει ασφαλής μεταφορά του σωζόμενου τμήματος … (6) Περισυλλογή και φύλαξη διάσπαρτων στο οικόπεδο δομικών μελών των τμημάτων της τοιχοποιίας της περίφραξης και της αυλόπορτας που έχουν καταρρεύσει και προσπάθεια προσδιορισμού και επανατοποθέτησής τους στην αρχική θέση τους. (7) Επανατοποθέτηση του τοίχου στην αρχική του θέση μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων εργασιών υποδομής και αφαίρεση όλων των στοιχείων που χρησιμοποιήθηκαν για την μετακίνηση των τμημάτων του διατηρητέου μανδρότοιχου. (8) Είναι δυνατή, όπου απαιτείται, η τοποθέτηση πλευρικά μεταλλικού πλέγματος … για την ενίσχυση του επιχρίσματος».
Επειδή, υπό τα ανωτέρω δεδομένα, εφόσον δηλαδή συνεκτιμήθηκαν και αξιολογήθηκαν από τη Διοίκηση οι αποστάσεις της νέας οικοδομής από τα υφιστάμενα διατηρητέα, ο αρχιτεκτονικός της σχεδιασμός, καθώς και τα γενικότερα χαρακτηριστικά της περιοχής, στην οποία έχουν ήδη ανεγερθεί, ιδίως επί της οδού Ρεθύμνου, διάφορα νέα κτήρια, μεταξύ των οποίων και η όμορη οικοδομή των αιτούντων, είναι κατ’αρχήν αιτιολογημένη η κρίση της Διοικήσεως ότι η επίδικη οικοδομή δεν παραβλάπτει τα προστατευόμενα κτήρια και συμβάλλει στην προστασία και την ανάδειξή τους. Εξ άλλου, εφόσον η προβλεπόμενη στην εγκριθείσα με την προσβαλλόμενη οικοδομική άδεια μέθοδος για την απομάκρυνση, επισκευή, ανακατασκευή και επανατοποθέτηση του διατηρητέου λιθόκτιστου μανδρότοιχου ταυτίζεται με την προτεινόμενη στην ανωτέρω από 12.1.2011 έκθεση του Τμήματος Παραδοσιακών Οικισμών, στην οποία ειδικώς διαλαμβάνεται ότι η ρητή εξειδίκευση στην προσβαλλόμενη υπουργική απόφαση της μεθόδου αυτής παραλείφθηκε, καθόσον ο τρόπος εκτελέσεως των σχετικών εργασιών είναι «επιστημονικά και τεχνικά πάγιος και δεδομένος», δεν συνιστά νομική πλημμέλεια της υπουργικής αυτής αποφάσεως ο μη περαιτέρω προσδιορισμός της συγκεκριμένης μεθόδου. Επομένως, ο προβαλλόμενος λόγος ακυρώσεως ότι με την επίδικη οικοδομή καταστρέφονται και υποβαθμίζονται τα διατηρητέα κτήρια, με τα παρακολουθήματά τους, και ο παραδοσιακός πολεοδομικός ιστός της περιοχής, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, εάν δε ήθελε ερμηνευθεί ότι πλήττει τη σχετική ουσιαστική και τεχνική κρίση της Διοικήσεως, ως απαράδεκτος. Ο ειδικότερος δε ισχυρισμός ότι καταργείται η υπάρχουσα περίφραξη και ενοποιείται η προαναφερθείσα «πάροδος» με το υπόλοιπο ακίνητο είναι επίσης απορριπτέος, ως ερειδόμενος επί ανακριβούς προϋποθέσεως, εφόσον η περίφραξη κατά τον ρητό σχετικό όρο της προσβαλλομένης υπουργικής αποφάσεως, προστατεύεται και διατάσσεται η επισκευή της και η ανακατασκευή της στα σημεία στα οποία έχει καταστραφεί.
Επειδή, όπως εκτέθηκε στις προηγούμενες σκέψεις, οι αιτήσεις, οι ενστάσεις και τα υπομνήματα των αιτούντων και άλλων κατοίκων της περιοχής, τα οποία υπεβλήθησαν κατά την διοικητική διαδικασία πριν από την έκδοση των προσβαλλομένων πράξεων εξετάσθηκαν από τις αρμόδιες αρχές και αντιμετωπίσθηκαν αιτιολογημένα. Αβασίμως, συνεπώς, προβάλλεται ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις εκδόθηκαν χωρίς «ειδική και εμπεριστατωμένη έρευνα και αιτιολόγηση» των αιτήσεων, ενστάσεων και υπομνημάτων των αιτούντων και άλλων κατοίκων της περιοχής.
Επειδή, ενόψει των ανωτέρω, πρέπει να απορριφθούν οι κρινόμενες αιτήσεις και να γίνουν δεκτές οι ασκηθείσες παρεμβάσεις.