ΣτΕ 517/2016 [Παράνομη Σύνθεση Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων]

Περίληψη

-Δεν αποδεικνύεται με στοιχεία προγενέστερα της συνεδρίασης του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Δωδεκανήσου, έγκαιρη και χωρίς αμφιβολίες κλήτευση των τακτικών και αναπληρωματικών μελών του συμβουλίου για την κρίσιμη συνεδρίαση της 14.12.2011, κατά τα οριζόμενα στις διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Ούτε, εξάλλου, προκύπτει ότι οι συνεδριάσεις του συμβουλίου γίνονταν σε τακτές και εκ των προτέρων καθορισμένες ημερομηνίες αποδεδειγμένα γνωστές σε όλα τα μέλη του, ή ότι υπήρχε αντικειμενική αδυναμία προσέλευσης των απόντων μελών στη συνεδρίαση, γνωστή εκ των προτέρων, ή ότι τα μέλη αυτά είχαν δηλώσει πριν από τη συνεδρίαση κώλυμα συμμετοχής τους σε αυτή. Υπό τα δεδομένα, όμως, αυτά το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Δωδεκανήσου δεν είχε νόμιμη σύνθεση κατά την κρίσιμη συνεδρίασή του, κατά την οποία διατύπωσε τη γνωμοδότηση την οποία επικαλείται η προσβαλλόμενη απόφαση.

Πρόεδρος: Ν. Ρόζος
Εισηγητής: Χρ. Παπανικολάου
Δικηγόροι: Χ. Χρυσανθάκης, Π. Λάμπρου

Βασικές Σκέψεις

Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η ακύρωση της 281/17.1.2012 απόφασης της 4ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού περί εγκρίσεως ανακατασκευής ερειπωμένης τριώροφης οικίας στη θέση «Κάβος» στον οικισμό Μεγίστης (Καστελλόριζου).
Επειδή, η αιτούσα με έννομο συμφέρον ασκεί την αίτηση ακυρώσεως ως ιδιοκτήτρια παρακείμενου ακινήτου.
Επειδή, παραδεκτώς παρεμβαίνει υπέρ του κύρους της προσβαλλόμενης πράξης η ιδιοκτήτρια του ακινήτου στο οποίο αφορά η προσβαλλόμενη πράξη.
Επειδή, στο άρθρο 49 του ν. 3028/2002 «Για την προστασία των αρχαιοτήτων…» (Α΄ 153) ορίζονται τα εξής: «1. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού συγκροτούνται Τοπικά Συμβούλια Μνημείων (ΤΣΜ) στην έδρα κάθε διοικητικής περιφέρειας και στις νησιωτικές περιοχές, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο Τα τοπικά Συμβούλια Μνημείων αποτελούνται από έντεκα (11) μέλη… 2. Τα ΤΣΜ είναι αρμόδια να γνωμοδοτούν για όλα τα ζητήματα που αφορούν σε μνημεία, χώρους και τόπους της περιφέρειάς τους, εκτός από εκείνα που αναφέρονται στις διατάξεις της παραγράφου 5γ του άρθρου 50 …», ενώ κατά το άρθρο 52 αυτού, «5. Με απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού ρυθμίζονται τα σχετικά με την οργάνωση και λειτουργία των Συμβουλίων …». Κατ’ εξουσιοδότηση της τελευταίας αυτής διάταξης εκδόθηκε η ΥΠΠΟ/ΔΟΕΠΥ/ΤΟΠΥΝΣ/ 14/3698/2004 απόφαση του Υπουργού Πολιτισμού «Οργάνωση και Λειτουργία των Συμβουλίων του Ν. 3028/2002 στο Υπουργείο Πολιτισμού» (Β΄ 70), στην οποία ορίζονται, μεταξύ άλλων, τα εξής: Άρθρο 1: «1. Οι ημέρες των συνεδριάσεων των συμβουλίων ορίζονται με απόφαση των Προέδρων αυτών. 2. Πέρα από τις ειδικότερες ρυθμίσεις της παρούσης, η οργάνωση και λειτουργία των Συμβουλίων του ΥΠΠΟ διέπεται από τον ισχύοντα Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας». Άρθρο 2: «1. … 10. Ειδικώς για τα Τοπικά Συμβούλια Μνημείων, ισχύουν και τα κάτωθι: α) Το Συμβούλιο, πλην εκτάκτων και επειγουσών αναγκών, θα συνεδριάζει μία φορά το μήνα και θα γνωμοδοτεί για όλα τα θέματα που θα παραπέμπονται σε αυτό από τις Κεντρικές, τις Περιφερειακές και τις Ειδικές Περιφερειακές Υπηρεσίες του ΥΠ.ΠΟ….».
Επειδή, στο άρθρο 14 παρ. 2 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’ 45), στις διατάξεις του οποίου παραπέμπει η μνημονευθείσα στην προηγούμενη σκέψη υπουργική απόφαση, ορίζεται ότι: « 2. Ο πρόεδρος καθορίζει την ημέρα, την ώρα και τον τόπο των συνεδριάσεων και καλεί τα τακτικά και τα αναπληρωματικά μέλη να συμμετάσχουν. Η πρόσκληση η οποία περιλαμβάνει την ημερήσια διάταξη, γνωστοποιείται, από το γραμματέα, στα μέλη του συλλογικού οργάνου τουλάχιστον σαράντα οκτώ (48) ώρες πριν από τη συνεδρίαση, μπορεί δε να γίνει και με τηλεφώνημα, τηλεγράφημα, τηλεμοιοτυπία ή άλλο πρόσφορο μέσο, εφόσον το γεγονός τούτο αποδεικνύεται από σχετική σημείωση σε ειδικό βιβλίο, η οποία πρέπει να φέρει χρονολογία και την υπογραφή του προσώπου που έκανε την πρόσκληση. Η προθεσμία αυτή μπορεί, σε περίπτωση κατεπείγοντος, να συντμηθεί, η πρόσκληση όμως, τότε, πρέπει να είναι έγγραφη και να βεβαιώνονται σε αυτήν οι λόγοι που κατέστησαν τη σύντμηση αναγκαία. Πρόσκληση των μελών του συλλογικού οργάνου δεν απαιτείται όταν οι συνεδριάσεις γίνονται σε ημερομηνίες τακτές, που ορίζονται με απόφασή του, η οποία και γνωστοποιείται στα μέλη του. Πρόσκληση δεν απαιτείται, επίσης, όταν μέλος έχει δηλώσει, πριν από τη συνεδρίαση, κώλυμα συμμετοχής του σε αυτήν, ή όταν το κώλυμα τούτο είναι γνωστό στον πρόεδρο του συλλογικού οργάνου».
Επειδή, στη συγκεκριμένη περίπτωση από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής: Με την 6064/23.11.2010 απόφαση της 4ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, υπογραφόμενη από την Προϊσταμένη της υπηρεσίας αυτής, εγκρίθηκε, ύστερα από την από 15.10.2010 γνωμοδότηση του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Δωδεκανήσου (συνεδρίαση 6), «η ανοικοδόμηση της ερειπωμένης τριώροφης οικίας, φερόμενης ιδιοκτησίας κ. Μαρίνας Δημοπούλου, στο Καστελόριζο, στη θέση ‘Κάβος – Κονάκι’ σύμφωνα με τα θεωρημένα αρχιτεκτονικά σχέδια και την τεχνική έκθεση». Ακολούθως, εκδόθηκε η υπ’ αριθ. 32/2011 οικοδομική άδεια της Διεύθυνσης Πολεοδομικών Εφαρμογών του Δήμου Ρόδου, με την οποία εγκρίθηκε η ανακατασκευή τριώροφης οικοδομής με πατάρι, σύμφωνα με τα υποβληθέντα σχέδια. Η ίδια υπηρεσία εξέδωσε, κατόπιν καταγγελίας της αιτούσας, το υπ’ αριθ. 4238/20.6.2011 σήμα, με το οποίο διακόπηκαν οι εργασίες της επίδικης οικοδομής, διότι δεν ήταν σύμφωνες με την στατική μελέτη της οικοδομικής άδειας. Κατόπιν καταγγελίας της αιτούσας, εκδόθηκε από την Προϊστάμενη της 4ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων το υπ’ αριθ. 5593/6.10.2011 έγγραφο, με το οποίο ζητήθηκαν από τον μελετητή της οικοδομής διευκρινίσεις σχετικά με (α) την τεκμηρίωση του νοτίου ορίου της οικοδομής που καταλήγει στην παρυφή του λιθόστρωτου μεταξύ Αρχαιολογικού Μουσείου και οικίας Δημοπούλου και (β) τη χρήση του χώρου που δημιουργήθηκε μετά τους εκβραχισμούς στη νότια πλευρά της οικοδομής. Κατόπιν τούτων, υπεβλήθη από την παρεμβαίνουσα η από Οκτωβρίου 2011 τεχνική έκθεση. Σε απάντηση των καταγγελιών της αιτούσας και ενόψει της νέας τεχνικής έκθεσης που υπέβαλε η παρεμβαίνουσα, το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Δωδεκανήσου γνωμοδότησε εκ νέου επί της επίδικης οικοδομής (συνεδρίαση 6/14.12.2011), η γνωμοδότηση δε αυτή στηρίχθηκε, όπως αναφέρεται στο οικείο πρακτικό, σε αυτοψία, έλεγχο και σύγκριση ιστορικών φωτογραφιών. Ακολούθως, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη 281/17.1.2012 απόφαση της 4ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, υπογραφόμενη από την Προϊσταμένη της υπηρεσίας αυτής, στην οποία αναφέρονται τα εξής: «Εμμένουμε στην αρχική απόφαση (δ’ σχετικό) που αφορά την ανοικοδόμηση της ερειπωμένης οικίας (…) σύμφωνα με τη θεωρημένη αρχιτεκτονική μελέτη που έχει υποβληθεί».
Επειδή, η 281/17.1.2012 απόφαση της 4ης Εφορείας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων εκδόθηκε κατόπιν νέας ουσιαστικής έρευνας της υπόθεσης και με αυτήν εγκρίθηκε εκ νέου από την άποψη της αρχαιολογικής νομοθεσίας η ανακατασκευή της επίδικης οικοδομής. Συνεπώς, έχει εκτελεστό χαρακτήρα και προσβάλλεται παραδεκτώς.
Επειδή, εξάλλου το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Δωδεκανήσου, είχε συγκροτηθεί με τις αποφάσεις ΥΠΠΟΤ/ΔΙΟΙΚ/Α4/Φ83/33073/4.4.2011 (ΕτΚ τ. ΥΟΔΔ/107) και ΥΠΠΟΤ/ΔΙΟΙΚ/Α4/Φ83/59266/21.6.2011(ΕτΚ τ. ΥΟΔΔ/206) ως ενδεκαμελές συλλογικό όργανο. Από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι κατά την κρίσιμη συνεδρίαση της 14.12.2011 μετείχαν επτά (7) μέλη του ΤΣΜ εκ των οποίων 5 τακτικά και 2 αναπληρωματικά, η συνεδρίαση δε αυτή διακόπηκε λόγω έλλειψης απαρτίας εξαιτίας της αποχώρησης δύο (2) μελών και συνεχίστηκε στις 16.12.2011 με έξι (6) μέλη. Η Διοίκηση απέστειλε στο Δικαστήριο την υπ’ αριθ. 109/8.12.2011 πρόσκληση των μελών του συμβουλίου για την ανωτέρω συνεδρίαση, υπογραφόμενη από την Πρόεδρο και τη Γραμματέα του συμβουλίου, με συνημμένο πίνακα διανομής. Απέστειλε περαιτέρω, αντίγραφο του βιβλίου του πρωτοκόλλου αλληλογραφίας του Τοπικού Συμβουλίου Μνημείων Δωδεκανήσου, στο οποίο μνημονεύονται τα στοιχεία της ανωτέρω πρόσκλησης (αριθμός πρωτοκόλλου, χρονολογία και θέμα) και ο προορισμός της («Μέλη ΤΣΝΔ»), χωρίς, πάντως, στη σχετική θέση του βιβλίου αυτού να υπάρχει υπογραφή προσώπου που διεκπεραίωσε την πρόσκληση.
Επειδή, από τα ανωτέρω στοιχεία που απέστειλε η Διοίκηση στο Δικαστήριο δεν αποδεικνύεται, με στοιχεία προγενέστερα της συνεδρίασης, έγκαιρη και χωρίς αμφιβολίες κλήτευση των τακτικών και αναπληρωματικών μελών του συμβουλίου για την κρίσιμη συνεδρίαση της 14.12.2011, κατά τα οριζόμενα στις ανωτέρω διατάξεις του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Ούτε, εξάλλου, προκύπτει ότι οι συνεδριάσεις του συμβουλίου γίνονταν σε τακτές και εκ των προτέρων καθορισμένες ημερομηνίες αποδεδειγμένα γνωστές σε όλα τα μέλη του, ή ότι υπήρχε αντικειμενική αδυναμία προσέλευσης των απόντων μελών στη συνεδρίαση, γνωστή εκ των προτέρων, ή ότι τα μέλη αυτά είχαν δηλώσει πριν από τη συνεδρίαση κώλυμα συμμετοχής τους σε αυτή. Υπό τα δεδομένα, όμως, αυτά το Τοπικό Συμβούλιο Μνημείων Δωδεκανήσου δεν είχε νόμιμη σύνθεση κατά τη κρίσιμη συνεδρίασή του της 14.12.2011, κατά την οποία διατύπωσε τη γνωμοδότηση την οποία επικαλείται η προσβαλλόμενη απόφαση (ΣτΕ 1432/1998, βλ. και ΣτΕ 2344/2014 επταμ.). Για τον λόγο επομένως αυτό, που βασίμως προβάλλεται, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αίτηση και να ακυρωθεί η προσβαλλομένη απόφαση, αποβαίνει δε αλυσιτελής η έρευνα των λοιπών λόγων ακυρώσεως, ενώ πρέπει να απορριφθεί η παρέμβαση. Κατόπιν τούτου, η υπόθεση αναπέμπεται στη Διοίκηση, προκειμένου αυτή να προβεί σε επανάληψη της οικείας διοικητικής διαδικασίας από το συγκεκριμένο σημείο, με νόμιμη σύνθεση του συλλογικού οργάνου.