ΔΑΣΙΚΟΙ ΧΑΡΤΕΣ ΤΩΡΑ (Δεκέμβριος 2006)
-
ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ, Καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών
Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου 2006
Ι. Το Σύνταγμα του 1975 επέβαλε τη σύνταξη δασολογίου ως βασικού εργαλείου για την προστασία του δασικού περιβάλλοντος. Λίγα χρόνια αργότερα, ο ν. 998/1979 επιχείρησε να εναρμονίσει τη δασική νομοθεσία προς τις επιταγές του, προβλέποντας αφενός τη χαρτογράφηση των δασών και των δασικών εκτάσεων και αφετέρου την κατάρτιση δασολογίου. Δασικοί χάρτες και δασολόγιο έπρεπε λοιπόν να είναι προ πολλού βασικά εργαλεία για την καταγραφή του δασικού πλούτου της χώρας.
Μετά την παρέλευση είκοσι και πλέον ετών το Συμβούλιο Επικρατείας είχε την ευκαιρία το 1997 να εξετάσει τη συνταγματικότητα της παράλειψης της διοίκησης να ανταποκριθεί στη σχετική υποχρέωσή της. Το Δικαστήριο την έκρινε αντισυνταγματική, επειδή η κατάρτιση και η θέση σε ισχύ του δασολογίου της χώρας επιβάλλεται ευθέως και αμέσως από τη συνταγματική επιταγή της προστασίας των δασών.
ΙΙ. Το επόμενο ορόσημο είναι η συνταγματική αναθεώρηση του 2001. Η διάταξη για το δασολόγιο παρέμεινε άθικτη, ενώ το περιβαλλοντικό Σύνταγμά μας εμπλουτίστηκε με σημαντικές διατάξεις. Θα περίμενε έτσι κανείς να αποτελέσει αφετηρία για μια νέα, σοβαρή τη φορά αυτή, προσπάθεια. Δύο χρόνια αργότερα, θεσπίστηκε ο ν. 3208/2003 που τροποποίησε το δασικό νόμο του 1979. Οι νέες διατάξεις του δεν διαμορφώνουν ωστόσο ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο που θα επέτρεπε την προσδοκία, ότι η χώρα θα αποκτήσει κάποτε δασικούς χάρτες και δασολόγιο.
ΙΙΙ. Τη χρονίζουσα αβελτηρία της Πολιτείας διαδέχθηκε η πρόταση της Νέας Δημοκρατίας να αναθεωρηθούν ορισμένες συναφείς διατάξεις του Συντάγματος. Μέσα στη γενικευόμενη αντίθεση είναι βέβαιο όμως ότι η πρόταση -όπως άλλωστε συνέβη, αν και με άλλα δεδομένα, το 2001- δεν θα τελεσφορήσει. Η ανακίνησή της φέρνει στην επιφάνεια ένα παθολογικό σύμπτωμα του πολιτικού μας συστήματος που είναι βαθιά ριζωμένο στο σώμα του. Την εντύπωση δηλαδή ότι με την ενεργοποίηση του νομοθέτη, πολύ δε περισσότερο του συντακτικού, είναι δυνατόν να λυθούν πιεστικά προβλήματα, όπως η προστασία και η αειφορική διαχείριση των δασών και των δασικών εκτάσεων.
ΙV. Εάν η αντίληψη αυτή είχε σχέση με την πραγματικότητα, ένα θα ήταν βέβαιο. Μετά την παρέλευση τριάντα και πλέον ετών από το Σύνταγμα του 1975, την αναθεώρησή του μετά από εικοσιπέντε περίπου χρόνια, τη θέσπιση δύο βασικών δασικών νόμων και την κατηγορηματική θέση του Συμβουλίου της Επικρατείας για το ζήτημα θα διαθέταμε προ πολλού και δασικούς χάρτες και δασολόγιο. Η πραγματικότητα που σκιαγραφήσαμε θυμίζει τη λαϊκή παροιμία «όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκινίζει». Τριάντα και τόσα χρόνια λοιπόν «κοσκινίζουμε» σε όλα τα θεσμικά επίπεδα χωρίς κανένα απολύτως αποτέλεσμα.
V. Τι μπορούμε να κάνουμε; Υπάρχουν λύσεις που είναι σε θέση να μας βγάλουν από το σημερινό αδιέξοδο; Η απάντηση είναι απλή, είναι δε απορίας άξιο ότι δεν τη συζητά κανείς. Η σύνταξη δασολογίου προϋποθέτει την κατάρτιση δασικών χαρτών. Δασικοί χάρτες και δασολόγιο είναι δύο σαφώς διακριτές διεργασίες που δίνουν απάντηση σε δύο διαφορετικά ερωτήματα: ποιες περιοχές έχουν δασικό χαρακτήρα και σε ποιον ανήκει η κυριότητά τους. Από συστηματική άποψη προηγείται βέβαια η κατάρτιση δασικών χαρτών. Σ’ αυτούς άλλωστε στηρίζεται έπειτα η επεξεργασία και η σύνταξη δασολογίου.
Η σύγχρονη τεχνολογία επιτρέπει την καταγραφή με κάθε λεπτομέρεια των δασών και των δασικών εκτάσεων. Οι αεροφωτογραφίες ανήκουν στο παρελθόν και διαθέτουν περιορισμένη αξία. Είναι περίεργο, γιατί δεν αξιοποιούμε τα μέσα της σύγχρονης τεχνολογίας, τα οποία είναι προσιτά σε κάθε χρήστη του διαδικτύου. Θα αρκούσε η ανάλυση της καταγραφής με βάση ένα αξιόπιστο επιστημονικό πρόγραμμα για να καταρτιστούν γρήγορα δασικοί χάρτες για όλη τη χώρα. Τότε, και μόνο τότε, θα είχαμε ακριβή γνώση του δασικού πλούτου της και θα διαθέταμε το εργαλείο που θα μας επιτρέψει να προχωρήσουμε σε στέρεες βάσεις στη σύνταξη του δασολογίου.
VΙ. Για να γίνουν όμως όλα αυτά πρέπει να αλλάξουμε τρόπο σκέψης. Πρέπει να παύσουμε να πιστεύουμε ότι είναι δυνατόν να λύνουμε τα προβλήματά μας με νόμους και να τα παραπέμπουμε ευκαιριακά στο συντακτικό νομοθέτη. Στην εποχή μας λύνονται όχι μόνο με τη θέσπιση νόμων, αλλά με έξυπνες και αποδοτικές πολιτικές, οι οποίες εξειδικεύονται σε επιχειρησιακά σχέδια, δράσεις και πρακτικές. Είναι καιρός να αλλάξουμε σελίδα. Να εγκαταλείψουμε παρωχημένες αντιλήψεις και να αναζητήσουμε πρόσφορους τρόπους που θα μας επιτρέψουν να λύσουμε τα σωρευόμενα προβλήματά μας και να δώσουμε άλλο βηματισμό στην κοινωνία μας. Η άμεση κατάρτιση δασικών χαρτών είναι ένα απλό και αποκαλυπτικό παράδειγμα.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα “ΤΑ ΝΕΑ” στις 20 Δεκεμβρίου 2006, σ. 16
