ΣτΕ 355/2017 [Αυθαίρετη κατασκευή διαμορφωμένης πέργκολας με ημιυπαίθριους χώρους]

Περίληψη

-Η κρίση του Διοικητικού Εφετείου ότι η επίμαχη πέργκολα λόγω της κατασκευής της [ξύλινα υποστυλώματα και στέγη με φύλλα πισσόχαρτου πάνω από ξύλινες σανίδες (πέτσωμα)] δεν αποτελεί δομικό έργο, για το οποίο απαιτείται άδεια, δεν είναι νόμιμη.Επομένως, για τον λόγο αυτό, βασίμως προβαλλόμενο με την υπό κρίση έφεση, πρέπει να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση, κατά το μέρος που ακύρωσε απόφαση της αρμόδιας Επιτροπής Ενστάσεων Αυθαιρέτων, η αίτηση ακυρώσεως και να απορριφθούν οι αντίστοιχοι λόγοι ακυρώσεως.

Πρόεδρος: Αγγ. Θεοφιλοπούλου
Εισηγητής: Ελ. Μουργιά

Βασικές σκέψεις

Επειδή, με την υπό κρίση έφεση, που ασκείται κατά το νόμο χωρίς την καταβολή παραβόλου, ζητείται η εξαφάνιση της 1841/2009 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, κατά το μέρος αυτής, με το οποίο έγινε δεκτή αίτηση ακυρώσεως της εφεσίβλητης και ακυρώθηκε η από 25.6.2007 απόφαση της Επιτροπής Ενστάσεων Αυθαιρέτων της Διευθύνσεως Οικισμού και Χωροταξίας της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χαλκιδικής. Με την απόφαση αυτή είχε απορριφθεί η 15/1098/19.3.2007 ένσταση της εφεσίβλητης κατά της από 22.2.2007 εκθέσεως αυτοψίας περί χαρακτηρισμού ως αυθαιρέτων κατασκευών, μεταξύ άλλων, δύο ημιυπαίθριων χώρων με ξύλινα υποστυλώματα και στέγη από φύλλα πισσόχαρτου πάνω από ξύλινες σανίδες [πέτσωμα], συνολικού εμβαδού 9,5 τ.μ. και επιβολής προστίμου.
Επειδή, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, η οποία υπεισήλθε στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Χαλκιδικής, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 283 παρ. 2 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), είχε προσκομίσει την 183/20.2.2012 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής της (αρ. πρωτ. ΣτΕ 1110/29.2.2012), που ενέκρινε την άσκηση της υπό κρίση εφέσεως, και, συνεπώς, αυτή έχει ασκηθεί παραδεκτώς.
Επειδή, νομίμως συζητήθηκε η υπόθεση, παρά το ότι η εφεσίβλητη δεν παρέστη κατά τη συζήτηση, εφόσον αντίγραφα της υπό κρίση εφέσεως και της από 9.12.2010 πράξεως του Προέδρου του Ε’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας, με την οποία ορίστηκε δικάσιμος και εισηγητής δικαστής, επιδόθηκαν νομοτύπως σε αυτήν (βλ. το από 23.12.2010 αποδεικτικό επιδόσεως της επιμελήτριας δικαστηρίων της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης Όλγας Χατζηκυριακίδου).
Επειδή, στο άρθρο 16 παρ. 1 του ν. 1577/1985 [Γ.Ο.Κ./1985 (Α΄ 210)] ορίζεται ότι: «1. Πάνω από το μέγιστο επιτρεπόμενο ύψος της περιοχής και μέσα στο ιδεατό στερεό, […], επιτρέπονται: α) […] στ) κατασκευές για τη στήριξη των φυτών (πέργκολες). ζ) […] Όλες οι κατασκευές αυτές πρέπει να αποτελούν ένα ενιαίο αισθητικό σύνολο και μπορεί να συνδέονται με διάτρητα στοιχεία» και στο άρθρο 17 παρ. 2 ορίζεται ότι: «Στους ακάλυπτους χώρους του οικοπέδου επιτρέπονται και οι εξής κατασκευές: α) […] β) εγκαταστάσεις για τη στήριξη φυτών (πέργκολες). γ) […]». Εξάλλου, κατά το άρθρο 2 παρ. 38 και 39 του ίδιου νόμου «38. Εξώστης είναι η οριζόντια προεξοχή της πλάκας του δαπέδου ενός ορόφου, η οποία προβάλλει, με ή χωρίς τη χρήση δοκών, πέρα από τις επιφάνειες των όψεων του κτιρίου και χρησιμοποιείται για τη μετακίνηση και την προσωρινή παραμονή ανθρώπων. 39. Προστέγασμα είναι η σταθερή ή κινητή προεξοχή πέρα από τις επιφάνειες των όψεων του κτιρίου, η οποία δεν χρησιμοποιείται ως εξώστης». Περαιτέρω, το άρθρο 22 παρ. 1 του ίδιου νόμου, ορίζει ότι για την εκτέλεση οποιασδήποτε εργασίας δομήσεως απαιτείται οικοδομική άδεια της αρμόδιας πολεοδομικής υπηρεσίας και στη συνέχεια μνημονεύει τις εργασίες για τις οποίες δεν απαιτείται η έκδοση οικοδομικής άδειας. Ειδικότερα, στο εν λόγω άρθρο, όπως ίσχυε κατά το χρόνο εκδόσεως των προσβαλλομένων πράξεων, ορίζονται τα εξής: «Με την επιφύλαξη των διατάξεων της παρ. 9 του άρθρου 8 του ν. 1512/1985 (ΦΕΚ 4) και του άρθρου 4 του παρόντος δεν απαιτείται άδεια για εσωτερικούς χρωματισμούς ή για εξωτερικούς χρωματισμούς όταν δεν γίνεται χρήση ικριωμάτων, για μικρές εσωτερικές επισκευές ή διασκευές που δεν θίγουν τη φέρουσα κατασκευή του κτιρίου ή την εμφάνισή του, για επισκευές δαπέδου, για επισκευές, διασκευές ή συμπληρώσεις των εγκαταστάσεων και αγωγών των κτιρίων, για μικρές επισκευές θυρών, παραθύρων, στεγών δωμάτων χωρίς χρήση ικριωμάτων και γενικά για μικρές και μεμονωμένες επισκευές για λόγους χρήσης, υγιεινής και προστασίας των κτιρίων που υφίστανται νόμιμα. Επίσης δεν απαιτείται άδεια: α) για την κατεδάφιση κατασκευών ή κτιρίων, που χαρακτηρίζονται επικινδύνως ετοιμόρροπα σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις περί επικινδύνων οικοδομών, με την επιφύλαξη της παρ. 7 του άρθρου 4 του παρόντος νόμου, β) για την εφαρμογή των μέτρων ασφαλείας που καθορίζονται από την πολεοδομική υπηρεσία, σε κτίριο ή κατασκευές που έχουν χαρακτηρισθεί επικίνδυνες, σύμφωνα με τις ισχύουσες διατάξεις, γ) για την κατεδάφιση ή αποκατάσταση κατασκευών που έχουν κριθεί οριστικά αυθαίρετες κατά τις ισχύουσες περί αυθαιρέτων διατάξεις. Στις παραπάνω περιπτώσεις α΄, β΄ και γ΄ οι εργασίες εκτελούνται σύμφωνα με τους όρους που ορίζει η αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία και ύστερα από δήλωση ανάληψης επίβλεψης από αρμόδιο τεχνικό, που γνωστοποιείται στο οικείο αστυνομικό τμήμα, δ) για τις εργασίες επισκευής, τροποποίησης, διασκευής ή συμπλήρωσης εγκαταστάσεων δικτύου φυσικού αερίου σε κτίρια που υφίστανται νόμιμα με εξαίρεση τα κτίρια που υπάγονται στο άρθρο 4 του Γ.Ο.Κ., ε) για τις εργασίες τροποποίησης, διασκευής, μετατροπής εγκαταστάσεων κεντρικής ή ατομικής θέρμανσης με χρήση υγρών καυσίμων σε αντίστοιχα συστήματα θέρμανσης με χρήση φυσικού αερίου, σε κτίρια που υφίστανται νόμιμα». Περαιτέρω, κατ’ εξουσιοδότηση της παρ. 1 του άρθρου 7 του ν.3212/2003 (Α΄ 308), που ορίζει ότι «Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Έργων καθορίζονται οι εργασίες δόμησης μικρής κλίμακας, για τις οποίες αντί της έκδοσης άδειας δόμησης απαιτείται έγκριση εκτέλεσης εργασιών δόμησης. Με όμοια απόφαση καθορίζονται τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η διαδικασία έγκρισης και κάθε σχετικό θέμα», εκδόθηκε η οικ.5219/3.2.2004 απόφαση της Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (Δ΄ 114), στην παρ. 1 του άρθρου 1 της οποίας ορίζεται ότι: «Επιτρέπεται η εκτέλεση εργασιών μικρής κλίμακας χωρίς έκδοση άδειας δόμησης, εφόσον δεν παραβιάζονται οι πολεοδομικές διατάξεις και τα οικόπεδα, τα γήπεδα ή τα κτίσματα στα οποία γίνονται δεν βρίσκονται σε δάσος, σε ρέμα, στον αιγιαλό ή την παραλία, σε καθορισμένο αρχαιολογικό χώρο, σε περιοχή απολύτου προστασίας, σε κοινόχρηστο χώρο, σε κτίρια που δεν έχουν μη διανοιγμένη παρόδια στοά και δεν είναι ρυμοτομούμενα ή στατικά επικίνδυνα. Εφόσον θίγονται δικαιώματα συνιδιοκτησίας, εξασφαλίζεται η σχετική συναίνεση με ευθύνη των ενδιαφερομένων». Εξάλλου, στην παρ. 3 του ίδιου άρθρου 1 της ανωτέρω υπουργικής αποφάσεως καθορίζονται οι περιπτώσεις δομήσεως μικρής κλίμακας, οι οποίες δεν αναφέρονται στο άρθρο 22 παρ. 1 του Γ.Ο.Κ./1985, μεταξύ δε αυτών περιλαμβάνεται στο εδάφιο ιβ «η κατασκευή ξύλινης πέργκολας, εστιών, φούρνων και τζακιών σε εσωτερικούς χώρους και σε βεράντες, σύμφωνα με τις διατάξεις του κτιριοδομικού κανονισμού».
Επειδή, όπως προκύπτει από τις διατάξεις που παρατίθενται στην προηγούμενη σκέψη, μόνον η κατασκευή ξύλινης πέργκολας, η οποία έχει ως προορισμό τη στήριξη φυτών (ΣτΕ 2951/2007, πρβλ. 2480/1997, 5001/1995, 3407/1995 κ.ά.) περιλαμβάνεται στις εργασίες που εκτελούνται χωρίς οικοδομική άδεια, με απλή έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας σύμφωνα με τη σχετική 5219/3.2.2004 υπουργική απόφαση. Συνεπώς, για την κατασκευή πέργκολας από άλλα υλικά απαιτείται η προηγούμενη έκδοση άδειας δομήσεως.
Επειδή, όπως προκύπτει από την εκκαλούμενη και τα στοιχεία του φακέλου της υποθέσεως, η εφεσίβλητη φέρεται ως ιδιοκτήτρια ενός αγροτεμαχίου στην θέση «Βοδόκολο» Αγίου Νικολάου Σιθωνίας Χαλκιδικής. Με την 273/22.05.2006 έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας επιτράπηκε στην εφεσίβλητη να κατασκευάσει εντός του ως άνω αγροτεμαχίου ξύλινη πέργκολα, εστίες, φούρνους και τζάκια σε εσωτερικούς χώρους σε ακάλυπτους χώρους και σε βεράντες κατά τις διατάξεις του Κτιριοδομικού Κανονισμού και να προβεί σε μικρές διαμορφώσεις του εδάφους με πέτρα μέχρι συν/πλην 0.30 μ. από το φυσικό έδαφος. Στις 22.2.2007 διενεργήθηκε αυτοψία στο εν λόγω ακίνητο και διαπιστώθηκε ότι κατασκευάσθηκαν δύο ημιυπαίθριοι χώροι με ξύλινα υποστυλώματα και στέγη από φύλλα πισσόχαρτου πάνω από ξύλινες σανίδες [πέτσωμα], συνολικού εμβαδού 9,5 τ.μ. και τοποθετήθηκε προκατασκευασμένος οικίσκος που στηρίζεται σε μεταλλική βάση και τροχούς, χωρίς να έχει εκδοθεί προηγουμένως οικοδομική άδεια, κατά παράβαση του άρθρου 22 του ν. 1577/1985. Ειδικότερα, ως προς τον οικίσκο στην ως άνω έκθεση αυτοψίας αναφέρεται ότι αυτός συνδέθηκε με δίκτυο υδρεύσεως και αποχετεύσεως, ότι δεν μπορεί να ρυμουλκηθεί με απλό και άμεσο τρόπο λόγω του όγκου του και ότι αποτελεί κατοικία. Με την ίδια έκθεση για τις εργασίες αυτές επιβλήθηκε στην εφεσίβλητη πρόστιμο ανεγέρσεως 16.815 ευρώ και διατηρήσεως 8.057 ευρώ. Κατά της εκθέσεως αυτής, και συγκεκριμένα κατά του κεφαλαίου αυτής για την επιβολή των προστίμων, η εφεσίβλητη άσκησε ενώπιον της Διεύθυνσης Οικισμού και Χωροταξίας της Ν.Α. Χαλκιδικής την 15/1098/19.03.2007 ένστασή της, με την οποία υποστήριξε α) ότι η ξύλινη πέργκολα και οι λοιπές κατασκευές εντός του ακινήτου έγιναν σύμφωνα με την 273/22.5.2006 έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας, ότι ο συγκεκριμένος τρόπος κατασκευής της πέργκολας [τοποθέτηση πετσώματος και πισσόχαρτου] δεν συνιστά πολεοδομική παράβαση και ότι, πάντως, προτίθεται να αφαιρέσει όλα τα στοιχεία που μετατρέπουν την πέργκολα αυτή σε ημιυπαίθριο χώρο και β) ότι ο οικίσκος αποτελεί τροχόσπιτο, πρόκειται για πρόχειρη και μη μόνιμη κατασκευή, ότι έχει ξεκινήσει διαδικασία εκδόσεως πινακίδων για την μετακίνησή του και ότι θα προβεί στην άμεση αποσύνδεσή του από το δίκτυο [υδρεύσεως]. Η ένσταση αυτή απορρίφθηκε με την από 25.6.2007 απόφαση της Επιτροπής Ενστάσεων Αυθαιρέτων με την αιτιολογία ότι «δεν αφορά τροχόσπιτο». Κατά της πράξεως αυτής, η εφεσίβλητη άσκησε αίτηση ακυρώσεως ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, η οποία έγινε εν μέρει δεκτή με την εκκαλουμένη απόφαση και ακυρώθηκε η από 25.6.2007 απόφαση της Επιτροπής Ενστάσεων Αυθαιρέτων της Διευθύνσεως Πολεοδομίας Ν.Α. Χαλκιδικής, κατά το κεφάλαιο που επέβαλε πρόστιμο αυθαιρέτου για τις πέργκολες. Ειδικότερα, με την απόφαση αυτή απορρίφθηκε ο λόγος της αιτήσεως ακυρώσεως περί πλημμέλειας της προσβαλλομένης αποφάσεως της Επιτροπής Ενστάσεων λόγω μη αναγραφής της ιδιότητας των μελών αυτής, με την αιτιολογία ότι τα ονοματεπώνυμα αυτών αναγράφονται στην εν λόγω απόφαση και η ιδιότητά τους δεν αμφισβητήθηκε από την εφεσίβλητη. Περαιτέρω, κρίθηκε ότι είναι αβάσιμος ο λόγος ακυρώσεως ότι η Επιτροπή κατά την έκδοση της προσβαλλομένης αποφάσεως δεν είχε νόμιμη σύνθεση λόγω ασκήσεως καθηκόντων γραμματέως από τον υπάλληλο που είχε συντάξει την έκθεση αυτοψίας και συνακόλουθα, λόγω επηρεασμού της από αυτόν, με την αιτιολογία ότι ούτε από τα στοιχεία του φακέλου προέκυπτε ούτε η εφεσίβλητη προέβαλε ότι είχε ζητήσει την εξαίρεσή του κατά την αυτοπρόσωπη εμφάνισή της ενώπιον της Επιτροπής. Ακολούθως, κρίθηκε ότι δεν είναι νόμιμη η αιτιολογία της προσβαλλομένης πράξεως ότι μόνη η κατασκευή ξύλινης στέγης στις πέργκολες με την περιγραφόμενη τεχνική [ξύλα και πέτσωμα] τις μετατρέπει σε ημιυπαίθριους χώρους, καθ’ υπέρβαση της χορηγηθείσας εγκρίσεως και κατά παράβαση των οικείων διατάξεων, και συνεπώς, ότι πρέπει κατά το κεφάλαιο τούτο να ακυρωθεί. Τέλος, κρίθηκε ότι από τα στοιχεία του φακέλου, μεταξύ των οποίων και φωτογραφίες του οικίσκου, αυτός, είναι ενσωματωμένος σε μεταλλική βάση, έχει μεγάλες διαστάσεις [7,5 × 3,90 μ.], τοποθετήθηκε στερρώς ανάμεσα στις δύο πέργκολες, δεν μπορεί να μετατοπισθεί ευχερώς με σύνηθες αυτοκίνητο ιδιωτικής χρήσεως, και ότι, ως εκ τούτου, προσιδιάζει περισσότερο προς την έννοια του σε ακινησία ευρισκομένου οικίσκου, για την εγκατάσταση του οποίου απαιτείται άδεια. Κατά της ανωτέρω αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, ασκήθηκε η υπό κρίση έφεση, με την οποία ζητείται η εξαφάνισή της κατά το μέρος αυτής, με το οποίο έγινε δεκτή η αίτηση ακυρώσεως της εφεσίβλητης και ακυρώθηκε η από 25.06.2007 απόφαση της Επιτροπής Ενστάσεων Αυθαιρέτων, δηλαδή κατά το μέρος που αφορά την κρίση της εκκαλουμένης σχετικά με το πρόστιμο που επιβλήθηκε για την κατασκευή των δύο ημιυπαίθριων χώρων. Εξάλλου, η εφεσίβλητη άσκησε έφεση κατά της εκκαλουμένης (με αρ. κατ. Ε 5660/2010), κατά το μέρος αυτής, με το οποίο απορρίφθηκε η αίτηση ακυρώσεώς της, που αφορά δηλαδή τον προκατασκευασμένο οικίσκο και τα πρόστιμα ανεγέρσεως και διατηρήσεως για την κατασκευή αυτή, από το δικόγραφο της οποίας παραιτήθηκε (πρακτικό παραιτήσεως 389/3.4.2013).
Επειδή, η ως άνω κρίση του Διοικητικού Εφετείου ότι η επίμαχη πέργκολα λόγω της κατασκευής της [ξύλινα υποστυλώματα και στέγη με φύλλα πισσόχαρτου πάνω από ξύλινες σανίδες (πέτσωμα)] δεν αποτελεί δομικό έργο, για το οποίο απαιτείται άδεια, δεν είναι νόμιμη σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη 5. Επομένως, για τον λόγο αυτό, βασίμως προβαλλόμενο με την υπό κρίση έφεση, πρέπει να εξαφανισθεί η εκκαλουμένη απόφαση, κατά το μέρος που ακύρωσε την από 25.6.2007 απόφαση της Επιτροπής Ενστάσεων Αυθαιρέτων της Διευθύνσεως Οικισμού και Χωροταξίας της Ν.Α. Χαλκιδικής, να εκδικασθεί, ακολούθως, κατ’ εφαρμογήν της διατάξεως του άρθρου 64 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), η αίτηση ακυρώσεως και να απορριφθούν οι αντίστοιχοι λόγοι ακυρώσεως.