ΣτΕ 1868/2016 [Αναιτιολόγητη εντοπισμένη τροποποίηση ρυμοτομικού σχεδίου]

Περίληψη

-Η γνωμοδότηση του ΣΧΟΠ, την οποία υιοθέτησε ο Νομάρχης Ιωαννίνων κατά την έκδοση της προσβαλλομένης απόφασης με την οποία τροποποιήθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο Αγίας Τριάδας-Καλλιθέας του Δήμου Ιωαννιτών, απέκλινε, χωρίς καμία αιτιολογία, από την εισήγηση της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Ν.Α. Ιωαννίνων, κατά την οποία, η επιχειρούμενη τροποποίηση δεν επιφέρει μεν μείωση κοινοχρήστων χώρων, εντούτοις, δεν υπαγορεύεται ούτε δικαιολογείται από κοινή ανάγκη και επιπλέον από τις μετατοπίσεις των οικοδομικών γραμμών προκύπτει η ανάγκη για τη σύνταξη νέας πράξης εφαρμογής στα ακίνητα που καταλαμβάνονται από την τροποποίηση, αν και η σχετική πράξη εφαρμογής έχει κυρωθεί και μεταγραφεί από το έτος 1998. Εξάλλου, ούτε από την προσβαλλομένη πράξη τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου ούτε από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου προκύπτει η συνδρομή πολεοδομικών λόγων που δικαιολογούν τη μετατόπιση των οικοδομικών γραμμών στα συγκεκριμένα Ο.Τ. του ρυμοτομικού σχεδίου Αγίας Τριάδας-Καλλιθέας του Δήμου Ιωαννιτών, τούτο δε είχε επισημάνει επανειλημμένα και η Πολεοδομική Υπηρεσία του Δήμου Ιωαννιτών στις σχετικές εισηγήσεις της προς το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου. Από τις εισηγήσεις της Πολεοδομικής Υπηρεσίας του Δήμου Ιωαννιτών και της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Ν.Α. Ιωαννίνων προκύπτει ότι ουδείς λόγος γενικού συμφέροντος συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση για την τροποποίηση του σχεδίου, ώστε να ληφθούν επιβοηθητικώς υπόψη και τα ιδιωτικά συμφέροντα των ενδιαφερομένων οι οποίοι ζήτησαν την τροποποίηση του σχεδίου στα επίμαχα Ο.Τ. Ο λόγος ακυρώσεως, με τον οποίο πλήττονται η νομιμότητα και η επάρκεια της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης νομαρχιακής απόφασης, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός.

Πρόεδρος: Ν. Ρόζος
Εισηγητής: Δ. Βασιλειάδης

Βασικές σκέψεις

Επειδή, με την αίτηση αυτή, η οποία ασκήθηκε ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Ιωαννίνων και με την 159/2009 απόφασή του παραπέμφθηκε νομίμως στο Συμβούλιο της Επικρατείας λόγω αρμοδιότητας, ζητείται η ακύρωση της 1695/7.3.2005 απόφασης του Νομάρχη Ιωαννίνων (Δ΄ 303/22.3.2005). Με την προσβαλλόμενη πράξη, που εκδόθηκε κατ’ επίκληση του ν.δ. της 17.7.1923 και του ν. 1337/1983, τροποποιήθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο Αγίας Τριάδας-Καλλιθέας του Δήμου Ιωαννιτών στα Ο.Τ. Γ374-Γ376, με μετατόπιση των οικοδομικών γραμμών στα ανωτέρω οικοδομικά τετράγωνα.
Επειδή, κατά τα άρθρα 3 παρ. 3 (περ. δ΄) και 283 παρ. 2 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), την παρούσα δίκη συνεχίζει αυτοδικαίως, ως παθητικώς νομιμοποιούμενη η Περιφέρεια Ηπείρου, αντί της καταργηθείσας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ιωαννίνων.
Επειδή, η υπό κρίση αίτηση, η οποία κατατέθηκε στη Γραμματεία του Διοικητικού Εφετείου Ιωαννίνων στις 3.11.2005, υπογράφεται μόνον από τον αιτούντα. Εφόσον, όμως, κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ο αιτών παρέστη δια πληρεξουσίου δικηγόρου, η αίτηση παραδεκτώς ασκείται από την άποψη αυτή, σύμφωνα με τη διάταξη του τέταρτου εδαφίου της παρ. 4 του άρθρου 17 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), όπως το εν λόγω εδάφιο ίσχυε κατά την κατάθεση της αίτησης, ήτοι πριν καταργηθεί με το άρθρο 69 περ. α΄ του ν. 3900/2010 (Σ.τ.Ε. 3063/2013 7μ.).
Επειδή, ο αιτών, ο οποίος φέρεται ως κύριος ακινήτου το οποίο θίγεται από τις ρυθμίσεις της προσβαλλόμενης απόφασης και ισχυρίζεται ότι με αυτήν μειώνεται η ιδιοκτησία του και ανατρέπεται η νομική και πραγματική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με βάση το ρυμοτομικό σχέδιο της περιοχής, με έννομο συμφέρον ασκεί την κρινόμενη αίτηση.
Επειδή, η εξηκονθήμερη προθεσμία για προσβολή, με αίτηση ακυρώσεως, της πράξης τροποποίησης ρυμοτομικού σχεδίου αρχίζει, κατά κανόνα, από τη δημοσίευση της ατομικής αυτής πράξης γενικού περιεχομένου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Αν η τροποποίηση είναι εντοπισμένη, η πιο πάνω προθεσμία αρχίζει για τον μεν ιδιοκτήτη του ρυμοτομούμενου ακινήτου από την κοινοποίηση αυτής της πράξης ή από τη γνώση του περιεχομένου της, για τον δε τρίτο ενδιαφερόμενο από τη δημοσίευση της σχετικής πράξης (ΣτΕ 2809/2013, 3827/2008 κ.ά.). Όπως προαναφέρθηκε, με την προσβαλλόμενη απόφαση εγκρίνεται εντοπισμένη τροποποίηση του προαναφερθέντος ρυμοτομικού σχεδίου στα Ο.Τ. Γ374-Γ376 σε βάρος, πλην άλλων, και του ακινήτου του αιτούντος το οποίο θίγεται από τη μετατόπιση των οικοδομικών γραμμών. Εν τούτοις, δεν προκύπτει ότι η προσβαλλομένη έχει κοινοποιηθεί στον αιτούντα. Εξάλλου, από την επίδοση στον αιτούντα της 219/2004 απόφασης, με την οποία το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Ιωαννιτών γνωμοδότησε θετικά για την επίδικη τροποποίηση και την άσκηση ένστασης από τον αιτούντα κατά της εν λόγω απόφασης ενώπιον του ΣΧΟΠ, σε συνδυασμό με το εύλογο ενδιαφέρον του αιτούντος για την περαιτέρω πορεία της υπόθεσης, δεν συνάγεται τεκμήριο γνώσεως της προσβαλλομένης σε χρόνο προγενέστερο του εξηκονθημέρου από την κατάθεση της αίτησης ακυρώσεως, λαμβανομένων μάλιστα υπόψη α) ότι δεν παρήλθε μεγάλο χρονικό διάστημα από τη δημοσίευση της προσβαλλόμενης πράξης στο ΦΕΚ στις 22.3.2005 έως την άσκηση της κρινόμενης αίτησης στις 3.11.2005, β) ότι δεν προκύπτει ενημέρωση του αιτούντος για την πρόοδο της σχετικής διαδικασίας και γ) ότι κατά το διάστημα των δικαστικών διακοπών (1.7 έως 15.9) αναστέλλεται η προθεσμία για την άσκηση αίτησης ακυρώσεως. Με τα δεδομένα αυτά, η κρινόμενη αίτηση ασκείται εμπροθέσμως, ο περί του αντιθέτου δε ισχυρισμός της Περιφέρειας Ηπείρου είναι αβάσιμος και πρέπει να απορριφθεί.
Επειδή, από τον συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 έως 3 και 70 του ν.δ. της 17.7.1923 (Α΄ 228), το περιεχόμενο των οποίων αποδίδεται στα άρθρα 152, 153 και 154 του κυρωθέντος με το από 14.7/27.7.1999 π.δ. Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας [ΚΒΠΝ] (Δ΄ 580) και των άρθρων 19 παρ. 3, 20 και 21 παρ. 2 του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού [ΓΟΚ] 1929 (π.δ. από 3.4/22.4.1929, Α΄ 155), τα οποία διατηρήθηκαν σε ισχύ με το άρθρο 31 παρ. 3 του ΓΟΚ 1985 (ν. 1577/1985, Α΄ 210) και αποδίδονται επίσης στα άρθρα 153 και 154 του ως άνω ΚΒΠΝ, συνάγεται ότι η έγκριση και η τροποποίηση σχεδίου πόλεως πρέπει να αποβλέπει στην εξυπηρέτηση των αναγκών της πόλεως από απόψεως υγιεινής, ασφαλείας, οικονομίας και αισθητικής και στην αρτιότερη διαρρύθμισή της, ήτοι στην ικανοποίηση του γενικότερου δημοσίου συμφέροντος, στην οποία συμβάλλει προεχόντως η δημιουργία και επαύξηση κοινοχρήστων χώρων. Ειδικότερα, η πρόβλεψη κοινοχρήστων χώρων πρέπει να συνάπτεται με πολεοδομικά κριτήρια αναγόμενα στην ορθολογική διάταξη μεταξύ οικοδομήσιμων και κοινοχρήστων χώρων, στην εξυπηρέτηση των κυκλοφοριακών και εν γένει οικιστικών αναγκών και στην αισθητική προβολή της περιοχής, στο πλαίσιο δε των ανωτέρω νομίμων πολεοδομικών κριτηρίων, τα οποία κατατείνουν στην βελτίωση του οικιστικού περιβάλλοντος, είναι δυνατόν να λαμβάνονται υπ’ όψιν, επιβοηθητικώς, ιδιωτικά δικαιώματα και συμφέροντα, εφόσον η ικανοποίηση αυτών εναρμονίζεται με το δημόσιο συμφέρον. Περαιτέρω, οι διοικητικές πράξεις περί τροποποίησης ρυμοτομικών σχεδίων επιβάλλεται να αιτιολογούνται βάσει νομίμων πολεοδομικών κριτηρίων, η αιτιολογία δε αυτή, η οποία πρέπει να είναι ειδικότερη επί εντοπισμένης τροποποίησης, μπορεί να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου (πρβλ. ΣτΕ 2054/2012, 3970/2008 κ.ά.). Εξάλλου, εάν κατά τη διοικητική διαδικασία υποβληθούν ενστάσεις των ενδιαφερομένων με ειδικούς ισχυρισμούς, αναγομένους στην έλλειψη της συνδρομής νόμιμων κατ’ αρχήν κριτηρίων, η αιτιολογία, δυναμένη, όπως προαναφέρθηκε, να συμπληρώνεται και από τα στοιχεία του φακέλου, πρέπει να περιέχει ειδική απάντηση στους ισχυρισμούς αυτούς (ΣτΕ 2054/2012, 3970/2008 κ.ά.).
Επειδή, εν προκειμένω από τα στοιχεία του φακέλου, στα οποία περιλαμβάνεται και το 11388/15.10.2008 έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της πρώην Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ιωαννίνων στο οποίο περιέχονται οι απόψεις της Διοίκησης, προκύπτουν τα εξής: Με το από 24.4.1985 π.δ. (Δ΄ 203) εγκρίθηκε το πολεοδομικό σχέδιο της περιοχής Αγίας Τριάδας-Καλλιθέας του Δήμου Ιωαννίνων. Με το 593/6.3.2001 έγγραφο της Περιφέρειας Ηπείρου προς τον Δήμο Ιωαννίνων επεστράφη ο φάκελος της πρότασης τροποποίησης του ανωτέρω ρυμοτομικού σχεδίου στα Ο.Τ. Γ376-Γ374, με την αιτιολογία ότι η ρύθμιση δεν είναι νόμιμη, διότι με την πρόταση τροποποίησης του σχεδίου μειώνεται κοινόχρηστος χώρος. Με την 38/20.2.2002 οικοδομική άδεια του Τμήματος Πολεοδομίας του Δήμου Ιωαννιτών επετράπη στους Ανδρέα Τσουμάνη και Σταματία Παπαρούνα η ανέγερση διώροφης οικοδομής με υπόγειο (4 διαμερίσματα) επί της οδού Αδαμίδου (ΟΤ 376) στην ανωτέρω συνοικία Καλλιθέας. Ακολούθως, ο Δήμος Ιωαννιτών με το 25449/ 24.10.2002 έγγραφό του διαβίβασε τον φάκελο της πρότασης τροποποίησης του σχεδίου στη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ιωαννίνων, λόγω αρμοδιότητας του Νομάρχη, πλην, ο φάκελος επεστράφη εκ νέου με το 8369/02/19.5.2003 έγγραφο της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της ανωτέρω Ν.Α., με την αιτιολογία ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις αντιβαίνουν στο άρθρο 10 παρ. 4 του ν. 3044/2002 και δεν αιτιολογούνται. Εν συνεχεία, οι Θεόδωρος, Ζωή και Σταματία Παπαρούνα καθώς και ο Ανδρέας Τσουμάνης με αίτησή τους (αρ. πρωτ. 14432/30.6.2003) ζήτησαν και πάλι την τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου στα προαναφερθέντα Ο.Τ. χωρίς τη μείωση κοινοχρήστου χώρου αλλά με μετατόπιση των ρυμοτομικών γραμμών, ισχυριζόμενοι ότι με το ισχύον σχέδιο προκύπτει υψομετρική διαφορά της ερυθράς της οδού από τον ακάλυπτο χώρο 1,91 μ. και ο τοίχος αντιστήριξης που είναι αναγκαίος πρέπει να κατασκευασθεί σε απόσταση 80 εκατοστών από την οικοδομή με αποτέλεσμα αφενός το ουσιαστικό κλείσιμο των παραθύρων του ισογείου και την έλλειψη της απαιτούμενης απόστασης (3+0,10*Η) μεταξύ του τοίχου αντιστήριξης και των ανοιγμάτων. Στην αίτηση αυτή των ενδιαφερομένων εκτίθεται ακόμη ότι με την πρόταση που υπέβαλαν μειώνονται 2 ιδιοκτησίες κατά 1,18 μ. και 5,67 μ. οι οποίες παραμένουν άρτιες και οικοδομήσιμες κατά παρέκκλιση, ενώ δεν μειώνονται οι κοινόχρηστοι χώροι. Η Διεύθυνση Πολεοδομίας του Δήμου Ιωαννιτών εισηγήθηκε με το Δ.Υ./6.5.2004 έγγραφό της την απόρριψη του ανωτέρω αιτήματος τροποποίησης του σχεδίου, με την αιτιολογία ότι με την τροποποίηση θίγονται οι απέναντι ιδιοκτησίες καθώς και ότι έχει κυρωθεί η πράξη εφαρμογής και το ισχύον ρυμοτομικό σχέδιο έγινε αποδεκτό από τους αιτούντες που έχουν ανεγείρει δύο κτίρια βάσει του σχεδίου. Το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Ιωαννιτών με την 219/2.6.2004 απόφασή του δέχθηκε κατά πλειοψηφία το αίτημα των αιτούντων, χωρίς να παραθέσει ειδικότερη αιτιολογία στην εν λόγω απόφασή του. Κατά της ανωτέρω απόφασης άσκησαν την από 12.6.2004 ένσταση όμοροι ιδιοκτήτες ακινήτων (Παντελής Βαλεράς κ.λπ.), ισχυριζόμενοι, πλην άλλων, ότι στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν παρατίθεται καμιά απολύτως αιτιολογία για την τροποποίηση του σχεδίου. Η πολεοδομική υπηρεσία του Δήμου Ιωαννιτών εισηγήθηκε (έγγραφο Δ.Υ./12.10.2004) την αποδοχή της ένστασης, πλην το Δ.Σ. του Δήμου με την 434/18.10.2004 απόφασή του απέρριψε την εν λόγω ένσταση και την εισήγηση της Υπηρεσίας και ενέμεινε στην αρχική 219/2004 απόφασή του, υπέρ της τροποποίησης του σχεδίου. Εξάλλου, ο αιτών και ο Χρ. Βλαχιώτης άσκησαν ενώπιον του ΣΧΟΠ Ν. Ιωαννίνων την από 12.7.2004 ένσταση κατά της 219/2004 απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου, ισχυριζόμενοι ότι η απόφαση αυτή είναι μη νόμιμη, μεταξύ άλλων, διότι ουδείς πολεοδομικός λόγος αναφέρεται για την τροποποίηση του σχεδίου, η οποία αποσκοπεί αποκλειστικά στην ικανοποίηση των ενδιαφερομένων που έχουν ζητήσει την τροποποίηση του σχεδίου. Ακολούθως, συνετάγη η από 8.12.2004 τεχνική έκθεση του Διευθυντή Πολεοδομίας του Δήμου Ιωαννιτών, στην οποία παρατίθεται το ιστορικό και διαδικαστικό μέρος της υπόθεσης. Επίσης, η Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Ιωαννίνων με την 798/18.2.2005 εισήγησή της προς το ΣΧΟΠ εισηγήθηκε την μη αποδοχή της πρότασης τροποποίησης, αφενός, διότι η εν λόγω τροποποίηση δεν υπαγορεύεται ούτε δικαιολογείται από κοινή ανάγκη και η αποδοχή της συνεπάγεται τη σύνταξη νέας πράξης εφαρμογής, μολονότι η αρχική πράξη είχε κυρωθεί και μεταγραφεί το έτος 1998 και, αφετέρου, διότι σύμφωνα με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας οι πράξεις εφαρμογής καθίστανται οριστικές και αμετάκλητες μετά την κύρωση και μεταγραφή τους. Το ΣΧΟΠ με την 3/22.2.2005 πράξη του γνωμοδότησε κατά πλειοψηφία υπέρ της αποδοχής της πρότασης τροποποίησης, χωρίς επίσης να παραθέσει κάποια αιτιολογία στην πράξη του. Κατόπιν τούτων, εκδόθηκε η προσβαλλόμενη εν προκειμένω 1695/7.3.2005 απόφαση του Νομάρχη Ιωαννίνων (Δ΄ 303/22.3.2005), με την οποία τροποποιήθηκε, κατ’ επίκληση του ν.δ. της 17.7.1923 και του ν. 1337/1983, το ρυμοτομικό σχέδιο Αγίας Τριάδας-Καλλιθέας του Δήμου Ιωαννιτών με μετατόπιση των οικοδομικών γραμμών στα προαναφερθέντα Ο.Τ. Γ374-Γ376.
Επειδή, η ως άνω γνωμοδότηση του ΣΧΟΠ, την οποία υιοθέτησε ο Νομάρχης Ιωαννίνων κατά την έκδοση της προσβαλλομένης απόφασης με την οποία τροποποιήθηκε το ρυμοτομικό σχέδιο Αγίας Τριάδας-Καλλιθέας του Δήμου Ιωαννιτών, απέκλινε, χωρίς καμιά αιτιολογία, από την εισήγηση (έγγραφο 798/18.2.2005) της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Ν.Α. Ιωαννίνων, κατά την οποία, η επιχειρούμενη τροποποίηση δεν επιφέρει μεν μείωση κοινοχρήστων χώρων, εντούτοις, δεν υπαγορεύεται ούτε δικαιολογείται από κοινή ανάγκη και επιπλέον από τις μετατοπίσεις των οικοδομικών γραμμών προκύπτει η ανάγκη για τη σύνταξη νέας πράξης εφαρμογής στα ακίνητα που καταλαμβάνονται από την τροποποίηση, αν και η σχετική πράξη εφαρμογής έχει κυρωθεί και μεταγραφεί από το έτος 1998. Εξάλλου, ούτε από την προσβαλλομένη πράξη τροποποίησης του ρυμοτομικού σχεδίου ούτε από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου προκύπτει η συνδρομή πολεοδομικών λόγων που δικαιολογούν τη μετατόπιση των οικοδομικών γραμμών στα Ο.Τ. Γ374-Γ376 του ρυμοτομικού σχεδίου Αγίας Τριάδας-Καλλιθέας του Δήμου Ιωαννιτών, τούτο δε είχε επισημάνει επανειλημμένα και η Πολεοδομική Υπηρεσία του Δήμου Ιωαννιτών στις σχετικές εισηγήσεις της προς το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου. Αντιθέτως, από τα προπαρατεθέντα στοιχεία του φακέλου, και ιδίως από τις εισηγήσεις της Πολεοδομικής Υπηρεσίας του Δήμου Ιωαννιτών και της Διεύθυνσης Πολεοδομίας και Περιβάλλοντος της Ν.Α. Ιωαννίνων (πρβλ. και το προαναφερθέν 11388/15.10.2008 έγγραφο απόψεων της ίδιας Υπηρεσίας), προκύπτει ότι ουδείς λόγος γενικού συμφέροντος συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση για την τροποποίηση του σχεδίου, ώστε να ληφθούν επιβοηθητικώς υπόψη, κατά τα εκτεθέντα στη σκέψη 7, και τα ιδιωτικά συμφέροντα των ενδιαφερομένων οι οποίοι ζήτησαν την τροποποίηση του σχεδίου στα Ο.Τ. Γ374-Γ376. Υπό τα δεδομένα αυτά, ο λόγος ακυρώσεως, με τον οποίο πλήττονται η νομιμότητα και η επάρκεια της αιτιολογίας της προσβαλλόμενης νομαρχιακής απόφασης, είναι βάσιμος και πρέπει να γίνει δεκτός, παρέλκει δε, ως αλυσιτελής, η έρευνα των λοιπών προβαλλομένων λόγων ακυρώσεως.
Επειδή, κατόπιν των ανωτέρω, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή και να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση.