ΣτΕ 2696/2016 [Αδειοδότηση διαλυτηρίου οχημάτων στις Θεσπιές Βοιωτίας]

Περίληψη

-Δεν είναι επιτρεπτή η εγκατάσταση βιομηχανίας ή βιοτεχνίας σε περιοχή που δεν έχει αναγνωρισθεί με διοικητική πράξη ως κατάλληλη για την ανάπτυξη βιομηχανικής ή βιοτεχνικής δραστηριότητας. Από τον κανόνα αυτόν μπορούν να εξαιρεθούν στοιχειώδεις μόνο, ως προς την κλίμακα και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, παραγωγικές δραστηριότητες χαμηλής οχλήσεως, εφ‘όσον η συγκεκριμένη δραστηριότητα είναι σχετική με παραδοσιακές καλλιέργειες της περιοχής ή την αναπτυσσόμενη σ’ αυτήν κτηνοτροφία ή δασοπονία. Περαιτέρω, εφ’ όσον με χωροταξικό ή ρυθμιστικό σχέδιο προβλέπονται περιοχές, όπου είναι μεν κατ’ αρχήν επιτρεπτή η άσκηση βιομηχανικής ή βιοτεχνικής δραστηριότητας, δεν έχουν όμως καθορισθεί βιομηχανικές ή βιοτεχνικές ζώνες ή ανάλογες περιοχές ή ζώνες, αναγνωριζόμενες κατά τρόπο συγκεκριμένο με διοικητική πράξη εκδιδόμενη δυνάμει των οικείων διατάξεων ως προοριζόμενες για τον ανωτέρω σκοπό, για την εγκατάσταση και λειτουργία ορισμένης μονάδας στις περιοχές αυτές απαιτείται η αξιολόγηση της καταλληλότητας της συγκεκριμένης θέσεως εγκαταστάσεως της μονάδας είτε κατά τη διαδικασία της προεγκρίσεως χωροθετήσεως ή κατά τη διαδικασία προκαταρκτικής περιβαλλοντικής εκτιμήσεως.

-Οι προσβαλλόμενες πράξεις εκδόθηκαν μετά την δημοσίευση στην ΕτΚ του Ειδικού πλαισίου χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης για τη βιομηχανία (τ. ΑΑΠ 151/13.4.2009)βάσει αιτήσεων και υποβολής προμελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παρεμβαίνουσας εταιρείας ομοίως μεταγενεστέρων της δημοσιεύσεως του ανωτέρω σχεδίου. Επομένως εφαρμοστέες είναι οι πάγιες διατάξεις του Ειδικού σχεδίου και όχι η μεταβατική διάταξη κατά την οποία “1. Διαδικασίες αδειοδότησης βιομηχανικών μονάδων ή οργανωμένων υποδοχέων σε εξέλιξη, κατά τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης, ακολουθούν τις προϋφιστάμενες διατάξεις.”, δεδομένου ότι εν προκειμένω δεν υπήρχε διαδικασία αδειοδότησης σε εξέλιξη κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του ανωτέρω σχεδίου. Συνεπώς ο αντίθετος λόγος παρεμβάσεως, κατά τον οποίο εφαρμοστέα είναι η ανωτέρω μεταβατική διάταξη διότι το επίδικο γήπεδο αποκτήθηκε πριν τη δημοσίευση του Ειδικού σχεδίου στην Ε.τ.Κ. είναι απορριπτέος ώς αβάσιμος, διότι το γεγονός αυτό δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένω.

-Όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, η επίδικη μονάδα χωροθετείται σε περιοχή του Ν. Βοιωτίας, η οποία εμπίπτει αφ’ ενός στην Μητροπολιτική Περιοχή Αθήνας (Μ.Π.Α.), η οποία στο συνημμένο διάγραμμα σημειώνεται με κίτρινο κύκλο και αποτελεί “περιοχή ποιοτικής αναδιάρθρωσης”, και αφ’ ετέρου σε περιοχή που σημειώνεται με κόκκινο χρώμα και αποτελεί κατά το σχετικό διάγραμμα “περιοχή επέκτασης”. Με τα δεδομένα αυτά κατά την κρατήσασα γνώμη του προεδρεύοντος Συμβούλου X. Ράμμου και της Συμβούλου Μ. Γκορτζολίδου η επίδικη χωροθέτηση είναι νόμιμη διότι η περιοχή εγκατάστασης της μονάδας της παρεμβαίνουσας αποτελεί περιοχή στην οποία επιτρέπεται η βιομηχανική δραστηριότητα βάσει του Ειδικού χωροταξικού σχεδίου για τη Βιομηχανία και για την οποία προβλέπεται πολιτική τύπου 5, δηλαδή στήριξη της εγκατάστασης νέων βιομηχανιών ώστε να αμβλυνθούν οι ενδονομαρχιακές ανισότητες μέχρι τη σταδιακή κατάργηση της εκτός σχεδίου διάσπαρτης χωροθέτησης με τη δημιουργία οργανωμένων υποδοχέων. Περαιτέρω το Ειδικό σχέδιο στο άρθρο 8 προβλέπει κατευθύνσεις και κριτήρια συμβατότητας για την κατ’ εξαίρεση σημειακή χωροθέτηση παρόμοιων μονάδων, και συνεπώς για την εγκατάσταση της επίμαχης μονάδας αρκούσε η έγκριση περιβαλλοντικών όρων και δεν απητείτο η έκδοση ειδικότερου χωροταξικού σχεδίου, διότι με τα ανωτέρω δεδομένα στην ανωτέρω περιοχή επέκτασης αργεί η απαγόρευση διάσπαρτης εγκαταστάσεως βιομηχανικών μονάδων που ισχύει στην υπόλοιπη Μητροπολιτική Περιοχή Αθηνών, ο δε αντίθετος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατά τη γνώμη όμως του Συμβούλου Θ. Αραβάνη και των Παρέδρων, εφ’ όσον η επίμαχη μονάδα εμπίπτει στην Μ.Π.Α.. στην οποία επιτρέπεται η διάσπαρτη χωροθέτηση μόνο νέων μονάδων ειδικού χαρακτήρα, στην κατηγορία δε αυτή δεν υπάγεται η προκειμένη, η προσβαλλόμενη έγκριση περιβαλλοντικών όρων δεν είναι νόμιμη. Και τούτο διότι σύμφωνα με τις παρατεθείσες διατάξεις του Ειδικού πλαισίου για την βιομηχανία η εγκατάσταση νέων μονάδων στην περιοχή της Μ.Π.Α. επιτρέπεται μόνο σε οργανωμένους υποδοχείς, όπως άλλωστε προέβλεπε και το Περιφερειακό χωροταξικό σχέδιο Στερεάς Ελλάδας, το οποίο μάλιστα προνοούσε για τη μεγίστη δυνατή διατήρηση της γεωργικής γης, ιδίως των αρδευομένων εκτάσεων, και την χωροθέτηση οργανωμένων υποδοχέων εκτός των εκτάσεων αυτών. Και ναι μεν η επίμαχη μονάδα εμπίπτει σε “περιοχή επέκτασης” του Ειδικού χωροταξικού, το γεγονός όμως αυτό δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένώ διότι δεν συνεπάγεται κατά νόμο τη δυνατότητα διάσπαρτης χωροθέτησης, η οποία αποκρούεται ρητώς από το Ειδικό χωροταξικό σχέδιο ως μέθοδος χωροθέτησης, επιτρέπεται δε κατ’ εξαίρεση μόνο σε περίπτωση μονάδων ειδικού τύπου, η οποία δεν συντρέχει εν προκειμένω.

-Ενόψει της σοβαρότητας των τιθεμένων ζητημάτων ερμηνείας των διατάξεων του Ειδικού χωροταξικού σχεδίου για την Βιομηχανία, το Τμήμα υπό την παρούσα σύνθεση απέχει να αποφανθεί οριστικά και παραπέμπει την υπόθεση στην επταμελή σύνθεση του Τμήματος.

Πρόεδρος: Χρ. Ράμμος
Εισηγητής: Θ. Αραβάνης

Βασικές σκέψεις

Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση, για την άσκηση της οποίας δεν απαιτείται κατά νόμο η καταβολή παραβόλου, ζητείται η ακύρωση της 31266/3574/7.5.2010 αποφάσεως του Γενικού Γραμματέα Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, με την οποία εγκρίθηκαν περιβαλλοντικοί όροι για την εγκατάσταση διαλυτηρίου οχημάτων της Ο.Ε. «Θ. Ν. Ν. Ε.», στη θέση «Χαρμάτι» του Δήμου Θεσπιέων
Ν. Βοιωτίας. Ως συμπροσβαλλομένη πρέπει να θεωρηθεί και η 25117/
3938/1.6.2011 απόφαση της Γενικής Γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας, με την οποία τροποποιήθηκε η προσβαλλομένη ως προς τον υπ’ αριθ. 4.8 περιβαλλοντικό όρο, χωρίς η πράξη αυτή να θιγεί κατά τα λοιπά.
Επειδή, η αίτηση ασκείται με έννομο συμφέρον από το Δήμο Θεσπιέων (ήδη Δήμο Αλιάρτου), στην εδαφική περιφέρεια του οποίου πρόκειται να εγκατασταθεί η επίμαχη μονάδα. Εξ άλλου, η αίτηση
ασκείται σε κάθε περίπτωση εμπροθέσμως στις 12.7.2010 κατά της προσβαλλομένης, η οποία εκδόθηκε στις 7.5.2010, λαμβανομένης
υπ’ όψη της αναστολής των δικονομικών προθεσμιών κατά τη διάρκεια των δικαστικών διακοπών.
Επειδή, παραδεκτώς παρεμβαίνει υπέρ της διατηρήσεως της προσβαλλόμενης πράξεως η ανωτέρω εταιρία «Θ. & Ν. Ν. Ο.Ε.».
Επειδή, νομίμως συζητήθηκε η υπόθεση χωρίς την παρουσία του Υπουργού Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, δεδομένου ότι έγιναν προς αυτόν οι νόμιμες κοινοποιήσεις.
Επειδή, όπως έχει κριθεί, κατά την έννοια των διατάξεων των άρθρων 4 παρ. 1 και 2, 6 παρ. 1 περ. α και 2 ν. 3325/2005 (Α΄ 68), σε συνδυασμό με εκείνες του άρθρου 24 του ν. 1650/1986 (Α΄ 160), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 10 του ν. 2742/1999 (Α΄ 207), ερμηνευομένων εν όψει των επιταγών του άρθρου 24 παρ. 1 και 2 του Συντάγματος περί αποτελεσματικής προστασίας του φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος και ορθολογικής χωροταξικής αναδιάρθρωσης της χώρας, η εγκατάσταση βιομηχανικής ή βιοτεχνικής επιχειρήσεως είναι επιτρεπτή μόνο σε ειδικώς εκ των προτέρων καθορισμένες περιοχές και όχι σε όσες περιοχές απλώς και μόνο δεν απαγορεύεται ρητά η συγκεκριμένη χρήση. Ειδικότερα, η εγκατάσταση αυτή, που από τη φύση της επάγεται οχλήσεις και για τις οικιστικές περιοχές και για το περιβάλλον, είναι επιτρεπτή, ενόψει των ορισμών των άρθρων 24 παρ. 2 και 106 παρ. 1 του Συντάγματος, μόνο σε περιοχές που εκ των προτέρων και με βάση νόμιμα κριτήρια έχουν καθορισθεί ως περιοχές προοριζόμενες για την ανάπτυξη της εν λόγω δραστηριότητας. Τα κριτήρια αυτά πρέπει να ανάγονται τόσο στην ανάγκη αναπτύξεως της παραγωγικής αυτής δραστηριότητας, όσο και στην ανάγκη προστασίας του φυσικού, οικιστικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, ούτως ώστε η ανάπτυξη που επιδιώκεται με την εγκατάσταση της επιχειρηματικής μονάδας να παραμένει στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας. Μέχρι δε να εκπονηθούν και εγκριθούν τα χωροταξικά σχέδια, και εφ’ όσον το ζήτημα του τόπου ασκήσεως της σχετικής δραστηριότητος δεν γίνεται με εγκεκριμένο ρυθμιστικό ή χωροταξικό ή πολεοδομικό σχέδιο ή με Ζ.Ο.Ε. ή με την πρόβλεψη βιομηχανικής ή βιοτεχνικής ζώνης, η εγκατάσταση βιομηχανιών επιτρέπεται, κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, σε περιοχές οργανωμένης ανάπτυξης παραγωγικών δραστηριοτήτων (Π.Ο.Α.Π.Δ.), καθοριζόμενες κατά το άρθρο 24 του ν. 1650/1986, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 10 παρ. 1 του ν. 2742/1999. Συνεπώς, δεν είναι επιτρεπτή η εγκατάσταση βιομηχανίας ή βιοτεχνίας σε περιοχή που δεν έχει αναγνωρισθεί με διοικητική πράξη ως κατάλληλη για την ανάπτυξη βιομηχανικής ή βιοτεχνικής δραστηριότητος (ΣΕ 2468/2011 7μ., 3825/2010, 3460/2009, 2269/2007, 2319/2002). Από τον κανόνα αυτόν μπορούν να εξαιρεθούν στοιχειώδεις μόνο, ως προς την κλίμακα και τις επιπτώσεις τους στο περιβάλλον, παραγωγικές δραστηριότητες χαμηλής οχλήσεως, εφ’ όσον η συγκεκριμένη δραστηριότητα είναι σχετική με παραδοσιακές καλλιέργειες της περιοχής ή την αναπτυσσόμενη σ’ αυτήν κτηνοτροφία ή δασοπονία (ΣΕ 3825/2010, 3175/2009, πρβλ. ΣΕ 2468/2011 7μ.). Περαιτέρω, εφ’ όσον με χωροταξικό ή ρυθμιστικό σχέδιο προβλέπονται περιοχές, όπου είναι μεν κατ’ αρχήν επιτρεπτή η άσκηση βιομηχανικής ή βιοτεχνικής δραστηριότητας, δεν έχουν όμως καθορισθεί βιομηχανικές ή βιοτεχνικές ζώνες ή ανάλογες περιοχές ή ζώνες, αναγνωριζόμενες κατά τρόπο συγκεκριμένο με διοικητική πράξη εκδιδόμενη δυνάμει των οικείων διατάξεων ως προοριζόμενες για τον ανωτέρω σκοπό, για την εγκατάσταση και λειτουργία ορισμένης μονάδας στις περιοχές αυτές απαιτείται η αξιολόγηση της καταλληλότητας της συγκεκριμένης θέσεως εγκαταστάσεως της μονάδας είτε κατά τη διαδικασία της προεγκρίσεως χωροθετήσεως, η οποία προβλεπόταν αρχικά στον ν. 1650/1986, ή κατά τη διαδικασία προκαταρκτικής περιβαλλοντικής εκτιμήσεως, υπό τους όρους του ν. 3010/2002, ο οποίος, κατά τα προεκτεθέντα, τροποποίησε τον ανωτέρω νόμο (βλ. ΣΕ 380/2014, 3825/2010, 3460/2009, 2951/2006 7μ.).
Επειδή, κατ’ εφαρμογή της συνταγματικής επιταγής για χωροταξικό σχεδιασμό εκδόθηκε ο ν. 2742/1999 (Α΄ 207). Σύμφωνα με τον νόμο αυτό, ο χωροταξικός σχεδιασμός αποσκοπεί να συμβάλει
«α. Στην προστασία και αποκατάσταση του περιβάλλοντος, στη διατήρηση των οικολογικών και πολιτισμικών αποθεμάτων και στην προβολή και ανάδειξη των συγκριτικών γεωγραφικών, φυσικών, παραγωγικών και πολιτιστικών πλεονεκτημάτων της χώρας. β. Στην ενίσχυση της διαρκούς και ισόρροπης οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης της χώρας και της ανταγωνιστικής παρουσίας της στον ευρύτερο ευρωπαϊκό, μεσογειακό και βαλκανικό της περίγυρο. γ. Στη στήριξη της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής στο σύνολο του εθνικού χώρου…» (άρθρο 2 παρ. 1). Για την εκπλήρωση των ανωτέρω στόχων, κατά την κατάρτιση των χωροταξικών πλαισίων και λοιπών σχεδίων πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, ιδίως, οι ακόλουθες αρχές: «α. Η εξασφάλιση ισάξιων όρων διαβίωσης και ευκαιριών παραγωγικής απασχόλησης των πολιτών σε όλες τις περιφέρειες της χώρας… β. Η αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών και η βελτίωση των υποδομών… γ. Η διατήρηση, ενίσχυση και ανάδειξη της οικιστικής και παραγωγικής πολυμορφίας, καθώς και της φυσικής ποικιλότητας στις αστικές και περιαστικές περιοχές, αλλά και στην ύπαιθρο και ιδιαίτερα στις παράκτιες, νησιωτικές και ορεινές περιοχές, καθώς και στις περιοχές που παρουσιάζουν αυξημένη βιομηχανική και τουριστική ανάπτυξη. δ. Η εξασφάλιση της ισόρροπης σχέσης μεταξύ του αστικού, περιαστικού και αγροτικού χώρου… ε. Η κοινωνική, οικονομική, περιβαλλοντική και πολιτισμική αναζωογόνηση των μητροπολιτικών κέντρων, των πόλεων και των ευρύτερων περιαστικών περιοχών τους… στ. Η ολοκληρωμένη ανάπτυξη, ανάδειξη και προστασία των νησιών, των ορεινών και των παραμεθόριων περιοχών της χώρας και ιδιαίτερα η ενίσχυση του δημογραφικού και πληθυσμιακού τους ισοζυγίου, η διατήρηση και ενθάρρυνση των παραδοσιακών παραγωγικών κλάδων τους και της παραγωγικής πολυμορφίας τους… καθώς και η προστασία των φυσικών και πολιτιστικών τους πόρων. ζ. Η συστηματική προστασία, αποκατάσταση, διατήρηση και ανάδειξη των περιοχών, οικισμών, τοπίων που διαθέτουν στοιχεία φυσικής, πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. η. Η συντήρηση, αποκατάσταση και ολοκληρωμένη διαχείριση των δασών των αναδασωτέων περιοχών και των αγροτικών εκτάσεων. θ. Η ορθολογική αξιοποίηση και η ολοκληρωμένη διαχείριση των υδάτινων πόρων. ι. Ο συντονισμός των δημόσιων προγραμμάτων και έργων που έχουν χωροταξικές επιπτώσεις…» (άρθρο 2 παρ. 2). Μέσα χωροταξικού σχεδιασμού είναι το γενικό, τα ειδικά και τα περιφερειακά πλαίσια χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης (βλ. άρθρα 6, 7, 8). Το Γενικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού αποτελεί σύνολο κειμένων ή και διαγραμμάτων, στο οποίο καταγράφονται και αξιολογούνται οι παράγοντες που επηρεάζουν την μακροπρόθεσμη χωρική ανάπτυξη και διάρθρωση του εθνικού χώρου, αποτιμώνται οι χωρικές επιπτώσεις των διεθνών, ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών, προσδιορίζονται, με προοπτική 15 ετών, οι βασικές προτεραιότητες και οι στρατηγικές κατευθύνσεις για την χωρική ανάπτυξη και την αειφόρο οργάνωση του εθνικού χώρου (άρθρο 6 παρ. 1). Το Πλαίσιο αυτό εγκρίνεται από την Ολομέλεια της Βουλής (άρθρο 6 παρ. 3), οι δε κατευθύνσεις του εξειδικεύονται ή συμπληρώνονται με τα Ειδικά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και τα Περιφερειακά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού. Συγκεκριμένα με τις διατάξεις του άρθρου 7 προβλέφθηκαν τα ειδικά πλαίσια χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης ως στρατηγικού χαρακτήρα μέσα χωροταξικού σχεδιασμού, που εξειδικεύουν και συμπληρώνουν τις κατευθύνσεις του γενικού πλαισίου, είτε σε τομεακό επίπεδο, είτε σε ειδικές περιοχές του εθνικού χώρου. Αντικείμενο των ειδικών πλαισίων αποτελεί, ειδικότερα, η χωρική διάρθρωση ορισμένων κλάδων παραγωγικών δραστηριοτήτων εθνικής σημασίας, δικτύων και υπηρεσιών τεχνικής, κοινωνικής και διοικητικής υποδομής εθνικού ενδιαφέροντος με εξαίρεση τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και υπηρεσίες, των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών, των ορεινών και προβληματικών ζωνών, των περιοχών που υπάγονται σε διεθνείς ή ευρωπαϊκές συμβάσεις για την προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και άλλων ενοτήτων του εθνικού χώρου, που παρουσιάζουν κρίσιμα περιβαλλοντικά, αναπτυξιακά και κοινωνικά προβλήματα (παρ. 1). Κατά τις ειδικότερες προβλέψεις του ίδιου άρθρου, τα ειδικά πλαίσια συνοδεύονται από προγράμματα δράσης, στα οποία εξειδικεύονται οι απαιτούμενες για την εφαρμογή τους ενέργειες, δράσεις, ρυθμίσεις και προγράμματα, το κόστος, οι πηγές και οι φορείς χρηματοδότησής τους, καθώς και το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης των αναγκαίων για την υλοποίησή τους έργων (παρ. 2). Προς το σκοπό, εξάλλου, της λειτουργικής σύνδεσης και εναρμόνισης των τομεακών πολιτικών προς τους επιμέρους στόχους και προτεραιότητες του γενικού εθνικού χωροταξικού σχεδιασμού, ορίζεται, περαιτέρω, ότι τα ειδικά πλαίσια καταρτίζονται από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, σε συνεργασία με τα κατά περίπτωση αρμόδια Υπουργεία και λοιπούς αρμόδιους οργανισμούς, εγκρίνονται δε με αποφάσεις της κατ’ άρθρο 3 του ίδιου
ν. 2742/1999 Επιτροπής Συντονισμού του Κυβερνητικού Έργου, οι οποίες λαμβάνονται κατόπιν γνώμης του Εθνικού Συμβουλίου Χωροταξικού Σχεδιασμού (παρ. 3 και 4). Με τις διατάξεις του άρθρου 8 προβλέπονται, περαιτέρω, τα περιφερειακά πλαίσια χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης, με τα οποία επιδιώκεται η προώθηση της αειφόρου, ισόρροπης και διαρκούς ανάπτυξης των επιμέρους περιφερειών της χώρας, σύμφωνα με τις φυσικές, οικονομικές και κοινωνικές τους ιδιαιτερότητες. Στα περιφερειακά πλαίσια, τα οποία καταρτίζονται για κάθε περιφέρεια της χώρας, καταγράφεται και αξιολογείται η θέση εκάστης εξ αυτών στον εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο, οι λειτουργίες διαπεριφερειακού χαρακτήρα, τις οποίες έχει ή μπορεί να αναπτύξει η περιφέρεια, και οι παράγοντες που επηρεάζουν τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξή της, αποτιμώνται οι χωρικές επιπτώσεις των ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών πολιτικών και προγραμμάτων και προσδιορίζονται, με προοπτική δεκαπενταετίας, οι βασικές προτεραιότητες και οι στρατηγικές επιλογές για την ολοκληρωμένη και αειφόρο
ανάπτυξή της. Στα περιφερειακά πλαίσια περιλαμβάνονται, επιπλέον, οι κατευθύνσεις και τα προγραμματικά πλαίσια για τη χωροθέτηση των βασικών παραγωγικών δραστηριοτήτων του πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς τομέα και, ιδίως, οι περιοχές που πληρούν τα κριτήρια για να χαρακτηρισθούν ως περιοχές οργανωμένης ανάπτυξης παραγωγικών δραστηριοτήτων, καθώς, επίσης, και οι περιοχές που παρουσιάζουν μειονεκτικά χαρακτηριστικά και απαιτούν ειδικές χωρικές παρεμβάσεις. Κατά ρητή πρόβλεψη του νόμου, τα περιφερειακά πλαίσια περιλαμβάνουν, επίσης, τις κατευθύνσεις για την ισόρροπη και αειφόρο διάρθρωση του περιφερειακού οικιστικού δικτύου και τις βασικές προτεραιότητες για την προστασία, τη διατήρηση και την ανάδειξη της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της περιφέρειας. Με το ίδιο άρθρο παρέχεται η δυνατότητα περαιτέρω εξειδικεύσεως των γενικών κατευθύνσεων και προτάσεων των περιφερειακών πλαισίων σε επίπεδο νομού ή άλλης γεωγραφικής ενότητας της οικείας περιφέρειας, εφόσον προκύπτει τεκμηριωμένη προς τούτο ανάγκη λόγω των οικονομικών, κοινωνικών ή πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων των περιοχών αυτών. Προς το σκοπό, εξ άλλου, του αποτελεσματικότερου συντονισμού των διαδικασιών εκπόνησης του χωροταξικού σχεδιασμού σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, ορίζεται, περαιτέρω, ότι τα περιφερειακά πλαίσια, τα οποία συνοδεύονται από πρόγραμμα δράσης, εναρμονίζονται προς τις κατευθύνσεις του γενικού και των ειδικών πλαισίων χωροταξικού σχεδιασμού, εξειδικεύουν δε και συμπληρώνουν τις βασικές προτεραιότητες και επιλογές τους (παρ. 1 και 2). Με τις διατάξεις, εξ άλλου, του άρθρου 9, όπως ίσχυαν κατά το χρόνο εκδόσεως της προσβαλλόμενης πράξεως, προ, δηλαδή, της συμπληρώσεώς τους με το άρθρο 9 του ν. 3851/2010 (Α΄ 85/4.6.2010), καθορίσθηκαν οι συνέπειες της έγκρισης των πλαισίων χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης εν σχέσει προς τα λοιπά μέσα χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, που εγκρίνονται σε τοπικό επίπεδο. Ειδικότερα, με τις διατάξεις αυτές καθιερώνεται υποχρέωση εναρμόνισης των εγκρινόμενων, μετά την έναρξη ισχύος του νόμου αυτού, ρυθμιστικών σχεδίων, γενικών πολεοδομικών σχεδίων, σχεδίων χωρικής και οικιστικής οργάνωσης ανοικτών πόλεων, σχεδίων ανάπτυξης περιοχών β΄ κατοικίας, ζ.ο.ε., π.ο.α.π.δ. ή άλλων σχεδίων χρήσεων γης προς τις επιλογές ή κατευθύνσεις των εγκεκριμένων περιφερειακών πλαισίων και, σε περίπτωση που αυτά ελλείπουν, προς τις επιλογές ή κατευθύνσεις του γενικού και των εγκεκριμένων ειδικών χωροταξικών σχεδίων. Κατά ρητή δε πρόβλεψη των ίδιων διατάξεων, μέχρι την έγκριση των ανωτέρω πλαισίων, η εκπόνηση των ρυθμιστικών σχεδίων, των γενικών πολεοδομικών σχεδίων και των λοιπών σχεδίων χρήσεων γης, καθώς και η έκδοση των συναφών κανονιστικών και ατομικών διοικητικών πράξεων, γίνεται κατόπιν συνεκτιμήσεως των διαθέσιμων στοιχείων του ευρύτερου χωροταξικού σχεδιασμού και, ιδίως, αυτών που προκύπτουν από ήδη εκπονηθείσες ή υπό εκπόνηση μελέτες χωροταξικού περιεχομένου (παρ. 1). Η, κατά τα ανωτέρω, υποχρέωση εναρμόνισης επεκτείνεται και στα ήδη εγκεκριμένα κατά την έναρξη ισχύος του
ν. 2742/1999 ρυθμιστικά σχέδια, γενικά πολεοδομικά σχέδια και άλλα σχέδια χρήσεων γης, τα οποία, κατά ρητή πρόβλεψη του νόμου, πρέπει να τροποποιούνται ή να αναθεωρούνται καταλλήλως με τη διαδικασία που ορίζεται στις διατάξεις που τα διέπουν (παρ. 2).
Επειδή, δυνάμει των διατάξεων του προαναφερθέντος
ν. 2742/1999 εγκρίθηκε το Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας με την απόφαση 26298/1.7.2003 της Υπουργού ΠΕΧΩΔΕ (Β΄ 1469/9.10.2003). Στο σχέδιο αυτό αναφέρεται, μεταξύ άλλων, τα εξής: Στο άρθρο 3 ότι η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος διαθέτει σημαντική βιομηχανική υποδομή με μεγάλες μονάδες (παρ. Β.3.2.), ότι ο Ν. Βοιωτίας ειδικότερα είναι «μακράν
ο πρώτος νομός της περιφέρειας όπως και της χώρας από
πλευράς παραγωγικότητας λόγω της παρουσίας του εκσυγχρονισμένου δευτερογενούς τομέα» (παρ. Β.3.4.), ότι η Περιφέρεια διαθέτει οργανωμένη ΒΙΠΕ στη Λαμία, μεγάλη «άτυπη» ΒΙΠΕ στην περιοχή Οινοφύτων-Σχηματαρίου και ότι «μεγάλο απόθεμα καλά οργανωμένης και ελκυστικά χωροθετημένης ζώνης αποτελεί η σχολάζουσα αλλά σταδιακά ενεργοποιούμενη (σε σύνδεση με τη δυτική Αττική) ΒΙΠΕ στη Θίσβη (πρώην Αλουμίνα)» (Β.5.3). Περαιτέρω, στην πρόταση του περιφερειακού πλαισίου (παρ. Δ), στην περίπτ. Δ.2 «Αναπτυξιακό πλαίσιο» αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «Σχετικά με τη μεταποίηση προτείνεται ο προγραμματισμός της δραστηριότητας και η εξειδίκευση και ολοκλήρωση της παραγωγικής διαδικασίας με ανάπτυξη και υποδομών Ε&Τ παρά η μεγέθυνση στη διασυνοριακή περιοχή Χαλκίδας-Θήβας-Αθήνας, η ανάπτυξη βιομηχανίας στη Θίσβη», στην περίπτ. Δ.3.3. «Χωρική οργάνωση του παραγωγικού χώρου» αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι «Με βάση το αναπτυξιακό πλαίσιο και τους ειδικούς στόχους Π.Π.Χ.Σ.Α.Α η οργάνωση των παραγωγικών τομέων και η χωροθέτηση των επιχειρήσεων πρέπει να κατατείνει σε συγκεντρωμένες υποδομές σύνθετου περιεχομένου και λειτουργίας που θα προωθούν τη σύζευξη κυρίως του δευτερογενούς/τριτογενούς αλλά και πρωτογενούς/τριτογενούς τομέα της οικονομίας και θα υποστηρίζουν το αστικό δίκτυο και τις χωρικές ενότητές του» και ότι το Περιφερειακό πλαίσιο προτείνει τον έλεγχο των μεγεθών στη βιομηχανική υπερσυγκέντρωση «Οινόφυτα-Σχηματάρι» και τις προεκτάσεις του κατά μήκος της ΠΑΘΕ, τη σταδιακή οργάνωση σε σε παραγωγικές ζώνες διαφόρων τύπων (ΒΕΠΕ, ΠΟΑΠΔ κλπ) και επαναπροσανατολίζει τη βιομηχανική παραγωγή στον πόλο της Θήβας με την προώθηση της ΒΙΠΕ της Θίσβης. Περαιτέρω, στην ενότητα «Χρήσεις γης και πολιτική γης» δίδονται μεταξύ άλλων οι εξής γενικές κατευθύνσεις: «•Περιοχές αγροτο-γεωργικής δραστηριότητας (υψόμετρο <800 μ.): Στόχος στις περιοχές αυτές είναι η μέγιστη διατήρηση της γεωργικής γης ιδίως των αρδευόμενων ή αρδεύσιμων εκτάσεων γεωργικής γης και των πεδινών (κλίσεις <10%). Η μετατροπή της γεωργικής γης σε οικιστική χρήση… έχει προτεραιότητα στις προγραμματισμένες επεκτάσεις των υπαρχόντων οικισμών. Η μετατροπή σε παραγωγικές εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας (παραγωγικές ζώνες) γίνεται με την πρόταση του Χωροταξικού Σχεδίου ή των ΣΧΟΑΑΠ ή Γ.Π.Σ. … • Οικιστική ανάπτυξη: … -η προώθηση της χωροθέτησης των παραγωγικών χρήσεων σε οργανωμένους υποδοχείς σε συνάρτηση με τα αστικά οικιστικά κέντρα για αποφυγή των μετακινήσεων με την προϋπόθεση της τήρησης περιβαλλοντικών όρων και της χωροθέτησής τους εκτός των αρδευόμενων και αρδεύσιμων από τα αναπτυσσόμενα δίκτυα περιοχών. -η μεμονωμένη χωροθέτηση παραγωγικών εγκαταστάσεων πρέπει να συνδυάζεται με την αγροτική παραγωγή ή τους ειδικούς πόρους και να ελέγχεται βάσει των εκάστοτε ισχυουσών γενικών διατάξεων…» Τέλος στην περίπτ. Δ.4 διατυπώνεται «Πρόγραμμα δράσης» διαρθρωμένο σε έξι άξονες που αντιστοιχούν σε βασικές επιλογές του ΠΠΣΧΑΑ, μεταξύ των οποίων ο άξονας 5 «Οργάνωση, ενίσχυση και δικτύωση του δευτερογενούς τομέα», όπου αναφέρεται μεταξύ των ληπτέων μέτρων η «Χωροθέτηση βιομηχανικών δραστηριοτήτων» (στοιχ. 5.1).
Επειδή, εξ άλλου, με την 11508/18.2.2009 της Επιτροπής συντονισμού της κυβερνητικής πολιτικής στον τομέα του χωροταξικού σχεδιασμού και της αειφόρου ανάπτυξης εγκρίθηκε το «Ειδικό πλαίσιο χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης για τη βιομηχανία» και η στρατηγική μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού (ΑΑΠ 151/
13.4.2009). Στο προοίμιο της αποφάσεως αυτής αναφέρεται ότι η Επιτροπή έλαβε υπ’ όψη, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Β. … 11. Η χωροταξική κατανομή της βιομηχανίας χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση σε λίγες περιοχές, και ιδίως στις ευρύτερες μητροπολιτικές ζώνες Αθήνας και Θεσσαλονίκης, οι οποίες υπερβαίνουν τα όρια των αντίστοιχων Νομών (και, στην πρώτη περίπτωση, της Περιφέρειας Αττικής). … 14. Σε τοπική κλίμακα, το μεταπολεμικό μοντέλο χωρικής οργάνωσης της βιομηχανίας χαρακτηρίστηκε από την κυριαρχία της διάσπαρτης σημειακής χωροθέτησης, τόσο στον αστικό όσο και στον εξωαστικό χώρο, και την πολύ περιορισμένη ανάπτυξη της χωροθέτησης σε οργανωμένους υποδοχείς. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει, μακροχρόνια, σε πολλαπλά προβλήματα περιβαλλοντικού (ρύπανση, υποβάθμιση τοπίου, διευκόλυνση της μη εφαρμογής διατάξεων), πολεοδομικού (συγκρούσεις χρήσεων γης, υποβάθμιση της κυκλοφοριακής ικανότητας των υπερτοπικών οδικών αξόνων λόγω της έρπουσας παρόδιας δόμησης, υποθήκευση της μελλοντικής οικιστικής ανάπτυξης) αλλά και αναπτυξιακού (νόθευση ανταγωνισμού, μείωση δυνητικών οικονομιών συγκέντρωσης) χαρακτήρα. Η ακαμψία των χωρικών δομών δεν επιτρέπει, προφανώς, μια ριζική αναστροφή της κατάστασης αυτής βραχυ- ή μεσοπρόθεσμα, ενώ μια πρόσθετη κρίσιμη παράμετρος είναι ότι οι οργανωμένοι υποδοχείς αποτελούν κατά κύριο λόγο αντικείμενο της ιδιωτικής πρωτοβουλίας, και συνεπώς πρέπει το συνολικό πλαίσιο δημιουργίας και λειτουργίας τους να τους καθιστά ελκυστικούς για ιδιωτικές επενδύσεις. Σήμερα, η συγκριτική ανάλυση των διαφόρων καθεστώτων χωροθέτησης της βιομηχανίας δείχνει ότι κατά κανόνα η διάσπαρτη χωροθέτηση παρουσιάζει άμεσα οικονομικά πλεονεκτήματα για τις μονάδες, που οφείλεται και στους ευνοϊκούς όρους διάσπαρτης χωροθέτησης (ιδίως στον εξωαστικό χώρο) και σε ορισμένες αδυναμίες των θεσμικών πλαισίων και των διαδικασιών υλοποίησης οργανωμένων υποδοχέων. 15. Το προηγούμενο σημείο δεν σημαίνει ότι είναι σκόπιμη η συγκέντρωση του συνόλου της βιομηχανίας σε οργανωμένους υποδοχείς. Αντίθετα, σε μεγάλο μέρος των μεταποιητικών μονάδων, για λόγους που συνδέονται με κλαδικές ή άλλες παραμέτρους (μέγεθος, τοπική τελική αγορά ή αγορά εργασίας, έλλειψη ανεπιθύμητων επιπτώσεων), η διάσπαρτη χωροθέτηση δεν δημιουργεί προβλήματα ενώ συχνά έχει και θετικές συνέπειες (μείωση μετακινήσεων εργασίας-κατοικίας και των συνακόλουθων κυκλοφοριακών και περιβαλλοντικών παρενεργειών, ανάμειξη χρήσεων που δημιουργεί ποικίλο και ενδιαφέρον αστικό περιβάλλον, τόνωση μικροτοπικών αγορών εργασίας, δυνατότητα εξωαστικής χωροθέτησης μεμονωμένων μονάδων που δημιουργούν οχλήσεις σε περιοχές στις οποίες δεν υπάρχει η κρίσιμη μάζα βιομηχανίας που είναι αναγκαία για τη δημιουργία οργανωμένου υποδοχέα). Για τις υφιστάμενες μονάδες, επιπλέον, υπάρχουν και άλλες παράμετροι που πρέπει να ληφθούν υπόψη, δεδομένου ότι αναγκαστική μετακίνηση από τη θέση τους μπορεί να οδηγήσει σε πιέσεις στην τοπική αγορά εργασίας και, ενίοτε, στη διακοπή λειτουργίας. … 19. Η προστασία του περιβάλλοντος γίνεται όλο και περισσότερο κρίσιμη παράμετρος της βιομηχανικής πολιτικής. Πλέον, δεν περιορίζεται στην αντιρρύπανση αλλά συνίσταται στην ολοκληρωμένη ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης στο σύνολο των λειτουργιών και παραγωγικών διαδικασιών. Η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης παίζει ήδη θετικό ρόλο στο πλαίσιο αυτό, αλλά δεν υποκαθιστά το χωροταξικό σχεδιασμό ούτε υποκαθίσταται από τον τελευταίο. … 21. Τα εγκεκριμένα Περιφερειακά Πλαίσια Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης περιλαμβάνουν κατευθύνσεις για τη βιομηχανία. Παρατηρούνται όμως ορισμένες αδυναμίες καθώς και ανομοιογενής προσέγγιση της δραστηριότητας, που οφείλονται σε διάφορους παράγοντες, και κυρίως στην έλλειψη προγενέστερης εμπειρίας, ενώ παράλληλα έχει παρέλθει αρκετός χρόνος από τη σύνταξή τους. Ο πολεοδομικός σχεδιασμός, χαρακτηρίζεται επίσης από αποσπασματική προσέγγιση στα ζητήματα βιομηχανικής χωροθέτησης, λόγω κυρίως της έλλειψης ενός υπερκείμενου πλαισίου κατευθύνσεων». Περαιτέρω, το ίδιο ειδικό πλαίσιο ορίζει τα ακόλουθα: Στο άρθρο 3 (Στόχοι του Ειδικού Πλαισίου) ότι «Οι στόχοι του Ειδικού Πλαισίου είναι οι εξής: … -Εξορθολογισμός και εξυγίανση της χωροθέτησης της βιομηχανίας σε επίπεδο χρήσεων γης και ριζική αλλαγή της σημερινής σχετικής ελκυστικότητας μεταξύ οργανωμένης και διάσπαρτης/σημειακής χωροθέτησης της βιομηχανίας, υπέρ της πρώτης, -Προσδιορισμός όρων και προϋποθέσεων διάσπαρτης χωροθέτησης της βιομηχανίας. Ειδικότερα διαμόρφωση ειδικών όρων χωροθέτησης για τους κλάδους ή κατηγορίες βιομηχανίας που παρουσιάζουν έντονες χωρικές εξαρτήσεις από συγκεκριμένα στοιχεία της γενικότερης οργάνωσης του χώρου (συμπεριλαμβανομένων των ορυκτών πρώτων υλών), -Προώθηση της ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής συνιστώσας στη χωρική διάρθρωση της δραστηριότητας, κυρίως με την προαγωγή οργανωμένων μορφών χωροθέτησης της βιομηχανίας. …». Στο άρθρο 4 “Εθνικό πρότυπο χωροταξικής οργάνωσης της βιομηχανίας” παρέχονται κατευθύνσεις για τη χωροθέτηση της βιομηχανίας στον εθνικό χώρο α) σε εθνικό επίπεδο και β) σε επίπεδο διοικητικών ενοτήτων (περιφέρειες, Νομούς), που αποτυπώνονται σε συνημμένο Διάγραμμα Ι. Ειδικότερα, στο άρθρο αυτό διαλαμβάνονται τα εξής: «… Α. Εθνικό επίπεδο 1. Πόλοι και άξονες ανάπτυξης. … -Ευρύτερες μητροπολιτικές περιοχές Αθήνας και Θεσσαλονίκης (διαπεριφερειακού χαρακτήρα στην πρώτη, διανομαρχιακού στη δεύτερη). Οι περιοχές αυτές εξακολουθούν να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής βιομηχανίας, αλλά με μικρότερο σχετικό βάρος. Η πολιτική που πρέπει να εφαρμοστεί περιλαμβάνει [α] την προσέλκυση στρατηγικών δραστηριοτήτων αιχμής και/ή διεθνούς προσανατολισμού (με την Αθήνα να επιδιώκει ισχυρό ρόλο σε επίπεδο ανατολικής Μεσογείου, και τη Θεσσαλονίκη σε επίπεδο Βαλκανίων) που έχουν ανάγκη το μητροπολιτικό περιβάλλον, [β] τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων δραστηριοτήτων –ιδιαίτερα αυτών που είναι αναγκαίες για την ολοκλήρωση του μητροπολιτικού βιομηχανικού ιστού–, και [γ] την αποθάρρυνση περαιτέρω συγκέντρωσης/ενθάρρυνση της αποκέντρωσης μονάδων (ιδίως μεγαλύτερης κλίμακας) που δεν ανήκουν στις δύο προηγούμενες κατηγορίες. … 2. Περιοχές εντατικοποίησης, επέκτασης, ποιοτικής αναδιάρθρωσης και στήριξης της βιομηχανίας. α) …, β) Περιοχές επέκτασης: Περιοχές στις οποίες διαμορφώνονται ή θα διαμορφωθούν, μέσω δράσεων του σχεδιασμού ή/και από εξωγενείς παράγοντες και τις τάσεις της αγοράς, δυνατότητες εκκίνησης διαδικασιών ανάπτυξης της βιομηχανίας. Η γενική κατεύθυνση πολιτικής είναι η στήριξη αυτής της προοπτικής, με παράλληλη λήψη μέτρων για την αποφυγή μεταγενέστερων παρενεργειών χωρικού ή περιβαλλοντικού χαρακτήρα, ενώ ειδικότερες κατευθύνσεις είναι οι εξής: − Ισχυρή ενίσχυση από τον αναπτυξιακό νόμο. − Κάλυψη των ελλείψεων των υφιστάμενων υποδομών (ιδίως υπερτοπικής εμβέλειας). – Προώθηση οργανωμένων υποδοχέων της βιομηχανίας. – Σχεδιασμός χρήσεων γης και σταδιακός περιορισμός των δυνατοτήτων διάσπαρτης χωροθέτησης νέων μονάδων. – Πολύ ισχυρά προληπτικά και διορθωτικά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος… γ) Περιοχές ποιοτικής αναδιάρθρωσης: Περιοχές που συνδυάζουν συγκριτικά πλεονεκτήματα και ήδη αναπτυγμένη βιομηχανική βάση με συγκριτικά δυναμική κλαδική φυσιογνωμία, με δεδομένες τις γενικότερες διαρθρωτικές αδυναμίες της ελληνικής βιομηχανίας. Η γενική κατεύθυνση πολιτικής είναι η αναδιάρθρωση της βιομηχανικής βάσης για την αντιμετώπιση αυτών των αδυναμιών, ενώ ειδικότερες κατευθύνσεις είναι οι εξής: – Αποκέντρωση των συμβατικών δραστηριοτήτων που δεν είναι αναγκαίες για την ολοκλήρωση της βιομηχανικής βάσης, ιδίως στις μητροπολιτικές περιοχές. – Ενίσχυση από τον αναπτυξιακό νόμο των δραστηριοτήτων με έντονο αναδιαρθρωτικό ρόλο (εξωστρεφείς, βασισμένες στην καινοτομία, υψηλής προστιθέμενης αξίας). – Συμπληρώσεις (ιδίως τοπικής εμβέλειας) των υφιστάμενων υποδομών. – Πολύ ισχυρή προώθηση οργανωμένων υποδοχέων της βιομηχανίας, με ιδιαίτερη έμφαση σε αυτούς που αφορούν υφιστάμενες άτυπες συγκεντρώσεις, ή
–ιδίως στις μητροπολιτικές περιοχές– σε αυτούς που είναι αναγκαίοι για την υποστήριξη διαδικασιών μετεγκατάστασης από τον αστικό ιστό οχλουσών δραστηριοτήτων. – Σχεδιασμός χρήσεων γης και σημαντικός περιορισμός των δυνατοτήτων διάσπαρτης χωροθέτησης νέων μονάδων. – Κάλυψη των αναγκών μετασχηματισμού μέρους της βιομηχανικής βάσης σε υφιστάμενες θέσεις. – … – Προληπτικά και διορθωτικά μέτρα για την προστασία του περιβάλλοντος.». Στο άρθρο 6 καθορίζονται κατευθύνσεις για το καθεστώς και τους όρους οργανωμένης χωροθέτησης της βιομηχανίας με το καθορισμό, μεταξύ άλλων, πολεοδομικών και οικονομικών όρων και κινήτρων ώστε οι οργανωμένοι υποδοχείς να καταστούν ελκυστικοί για την εγκατάσταση ή μετεγκατάσταση μονάδων (παρ. 5 περ. α και β). Στο άρθρο 7 τίθενται κατευθύνσεις για το καθεστώς και τους όρους δόμησης της βιομηχανίας σε εκτός σχεδίου περιοχές, και ιδίως μειωμένος σ.δ. 0,6 και σ.ο. 2,4 έναντι 0,9 και 3,3 κατ’ άρθ. 4 παρ. 5 του π.δ. της 24-31.5.1985 (περ. α), η δυνατότητα επεκτάσεως υφισταμένων βιομηχανιών με παρεκκλίσεις (περ. β), και η κατάργηση όλων των παρεκκλίσεων αρτιότητας για την εκτός σχεδίου δόμηση βιομηχανικών εγκαταστάσεων (περ. γ). Στο άρθρο 8 περ. στ τίθενται κριτήρια χωροθέτησης που συνάπτονται με τα χαρακτηριστικά της οργάνωσης του χώρου για μεμονωμένες βιομηχανικές μονάδες εκτός οργανωμένων υποδοχέων. Στο Παράρτημα Ι (Κατευθύνσεις για τη χωρική οργάνωση της βιομηχανίας σε περιφερειακό και νομαρχιακό επίπεδο) αναφέρεται ως προς την πολιτική για τις χρήσεις γης και τη διάσπαρτη χωροθέτηση ότι γενική κατεύθυνση του Ειδικού Πλαισίου είναι ο περιορισμός της διάσπαρτης χωροθέτησης με την ταυτόχρονη πρόβλεψη διαφόρων περιπτώσεων, όπου αυτή είναι αποδεκτή ή και επιθυμητή, ενώ όσον αφορά την πολιτική για τις περιοχές όπου εμφανίζονται ενδονομαρχιακές ανισότητες ως προς την παρουσία βιομηχανίας προβλέπονται περισσότεροι τύποι πολιτικής. Ειδικότερα, ο τύπος πολιτικής 5, για περιοχές όπου η χαμηλή απόλυτη ένταση των ανισοτήτων (λόγω γενικότερα χαμηλής παρουσίας της βιομηχανίας) μειώνει την αντικειμενική σημασία τους, περιλαμβάνει γεωγραφική επιλεκτική πολιτική μερικής διεύρυνσης της βιομηχανικής βάσης. Περαιτέρω, στην παρ. 3.2 του αυτού Παραρτήματος Ι περιλαμβάνονται κατευθύνσεις για την Περιφέρεια της Στερεάς Ελλάδας και αναφέρεται, μεταξύ άλλων, ότι «Η Περιφέρεια παρουσιάζει έντονο δυϊσμό… μεταξύ του τμήματός της που λειτουργικά εντάσσεται στη Μητροπολιτική Περιοχή της Αθήνας (ΜΠΑ) και της υπόλοιπης έκτασής της… Μείζον ζήτημα είναι η εκλογίκευση των σχέσεων με τη Μ.Π.Α.: αποφυγή των κινδύνων… της μεγαλύτερης συσσώρευσης δραστηριοτήτων στα όρια με την Αττική, απορρόφηση πολλαπλασιαστικών επιπτώσεων και αξιοποίηση των υψηλού επιπέδου μητροπολιτικών υπηρεσιών. Όσον αφορά ειδικότερα τη βιομηχανία, υπάρχουν θετικές προοπτικές περαιτέρω ανάπτυξης της… και μεγιστοποίησης της προστιθεμένης αξίας. Η τοποθέτηση της Περιφέρειας σε καθεστώς μεταβατικής στήριξης δεν πρέπει, ωστόσο, να αγνοήσει τον έντονο δυϊσμό, και –ειδικότερα για τη βιομηχανία– πρέπει να διαφοροποιήσει προς τα κάτω τη στήριξη της ζώνης που ανήκει στη Μ.Π.Α. ή είναι σε επαφή με αυτήν, από αυτήν της υπόλοιπης Περιφέρειας. … Οργανωμένη χωροθέτηση της βιομηχανίας: Αν και η παρουσία οργανωμένων υποδοχέων είναι συγκριτικά σημαντική σήμερα, η νέα επενδυτική δραστηριότητα και η ήδη υπάρχουσα σημαντική βιομηχανική βάση επιβάλλουν αύξηση, αρκετά υψηλή με σχετικούς όρους και υψηλή με απόλυτους, των οργανωμένων υποδοχέων, που θα έχουν τριπλό ρόλο: εξυγίανση υφιστάμενων συγκεντρώσεων (ιδίως στο τμήμα της περιφέρειας που εμπίπτει στη Μ.Π.Α.), μετεγκαταστάσεις υφιστάμενων και εγκατάσταση νέων μονάδων. … Πολιτική για τις χρήσεις γης και τη διάσπαρτη χωροθέτηση της βιομηχανίας: (α) Είναι αναγκαίος ο έλεγχος (αποτροπή) της παρόδιας έρπουσας ανάπτυξης μονάδων μεταποίησης στους μη-κλειστούς αυτοκινητόδρομους και το λοιπό βασικό οδικό δίκτυο των περιοχών στις οποίες υπάρχει ή αναμένεται σημαντική επενδυτική δραστηριότητα στον τομέα της μεταποίησης. (β) Η χωροθέτηση νέων μονάδων με βάση τις γενικές διατάξεις της νομοθεσίας περί εκτός σχεδίου δόμησης είναι μη αποδεκτή στη ζώνη που εντάσσεται στη Μ.Π.Α.. Σταδιακά, η πολιτική αυτή πρέπει να επεκταθεί και στα υπόλοιπα ισχυρά στοιχεία της χωρικής οργάνωσης της βιομηχανίας. (γ) Η στήριξη της επιβίωσης/μετασχηματισμού των υπαρχουσών μονάδων, εκτός των περιοχών των σημείων (α) και (β) στις σημερινές τους θέσεις είναι σκόπιμη. Η ανάγκη αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη, επειδή η βιομηχανική βάση της περιφέρειας περιλαμβάνει μεγάλες μονάδες που από τη φύση τους (μέγεθος) τείνουν να χωροθετούνται αυτοτελώς και επίσης πολύ μεγάλες μονάδες με άκαμπτη χωροθέτηση λόγω της εξάρτησης από σημαντικούς ορυκτούς πόρους. Οι ενδοπεριφερειακές ανισότητες ως προς τη μεταποίηση είναι εξαιρετικά έντονες, οφειλόμενες συνήθως σε διαφορές συγκριτικών πλεονεκτημάτων. Η καταλληλότερη στρατηγική είναι όχι μια προσπάθεια γενικευμένης εξισορρόπησης, που είναι ανέφικτη (λόγω των μεγεθών της βιομηχανικής βάσης και της χωρικής διαφοροποίησης των πλεονεκτημάτων) και η επιδίωξή της θα οδηγούσε και σε συγκρούσεις με άλλους τομείς σε περιοχές στις οποίες αυτοί παρουσιάζουν μεγαλύτερη πλεονεκτήματα, αλλά μια προσπάθεια γεωγραφικής διεύρυνσης των ζωνών βιομηχανικής ανάπτυξης, με δικτύωση προς τους ήδη υφιστάμενους πόλους με δευτερεύοντα σήμερα ρόλο…». Ειδικότερα ως προς το Νομό Βοιωτίας αναφέρεται ότι: «Γενική προτεραιότητα άσκησης χωρικής πολιτικής για τη μεταποίηση: Πολύ υψηλή (3,0)… Η Βοιωτία είναι ισχυρός βιομηχανικός πόλος ολοκληρωμένου χαρακτήρα, με μονάδες μητροπολιτικής χωροθέτησης καθώς και μεγάλες μονάδες βαριάς βιομηχανίας που υποστηρίζεται και από την ανάπτυξη μονάδων ηλεκτροπαραγωγής από φυσικό αέριο. … Χωροταξικό πρότυπο της βιομηχανίας: Με τη σημαντική εξαίρεση του βιομηχανικού πόλου των Άσπρων Σπιτιών και του μεταλλευτικού πόλου της Λάρυμνας, που επεκτείνεται και στο Νομό Βοιωτίας, η βιομηχανία συγκεντρώνεται στο
ΝΔ τμήμα του νομού, που εμπίπτει στη ΜΠΑ και στην περιφερειακή
ζώνη μεταποίησης Θήβας-Οινοφύτων-Χαλκίδας, δηλ. εντάσσεται σε υπερνομαρχιακές χωρικές ενότητες. Στην περιοχή αυτή πρέπει να ασκηθούν πολιτικές ελέγχου και εξυγίανσης, όπως προδιαγράφεται στις περιφερειακές κατευθύνσεις, ενώ θα απαιτηθεί λεπτομερής σχεδιασμός χρήσεων γης. Οργανωμένη χωροθέτηση της βιομηχανίας: Υπάρχει μεγάλη ανάγκη πολεοδομούμενων υποδοχέων και των τριών βαθμίδων όχλησης (που δεν μπορεί να καλυφθεί από την υπάρχουσα ΒΙ.ΠΕ. Θίσβης) τόσο για νέες μονάδες όσο και για μετεγκαταστάσεις, αλλά και την οργάνωση υφιστάμενων άτυπων συγκεντρώσεων μονάδων. Περιοχές με ήδη δρομολογημένο ενδιαφέρον για οργανωμένους υποδοχείς είναι η Τανάγρα και το Κάστρο. Παράλληλα, το μέγεθος και ο χαρακτήρας της εγκατεστημένης βάσης της μεταποίησης καθιστά αναγκαία την επιλεκτική διατήρηση της υφιστάμενης χωροθέτησης μεγάλου ποσοστού/αριθμού υπαρχουσών μονάδων, και συνεπώς θα πρέπει να στηριχθεί ο επί τόπου μετασχηματισμός τους. Ειδική περίπτωση αποτελούν επίσης ορισμένες πολύ μεγάλες μονάδες, που από τη φύση τους χωροθετούνται αυτοτελώς, και το γεγονός αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη από το χωρικό σχεδιασμό. … Πολιτική για τις περιοχές με ιδιαίτερα χαμηλή παρουσία βιομηχανίας (ενδονομαρχιακές ανισότητες): Πολιτική τύπου 5 στις εντός Μητροπολιτικής Περιοχής της Αθήνας ζώνες, και τύπου 1 στις υπόλοιπες, με συνέργεια μεταξύ τους. … Ειδικά ζητήματα: Ανάγκη ενιαίου στρατηγικού σχεδιασμού σε επίπεδο μητροπολιτικής περιοχής της Αθήνας.». Τέλος, στην παράγρ. 5 “Χωρική ενότητα/Περιφέρεια Αττικής” δίδονται κατευθύνσεις για την Περιφέρεια Αττικής που ισχύουν, εκτός
αν ορίζεται ή συνάγεται το αντίθετο, και για την Μητροπολιτική Περιοχή της Αθήνας (Μ.Π.Α., δηλαδή την Αττική, το ηπειρωτικό τμήμα του
Ν. Εύβοιας και την ευρύτερη περιοχή της Χαλκίδας, το νότιο τμήμα του
Ν. Βοιωτίας, το ηπειρωτικό τμήμα του Ν. Κορινθίας και την ευρύτερη περιοχή της Κορίνθου, βλ. άρθ. 9 παρ. 2), με τις οποίες προτείνεται η ενίσχυση του μητροπολιτικού και διεθνούς ρόλου της περιοχής, η διατήρηση και ενίσχυση μονάδων που συνάδουν με τον ρόλο αυτό (δραστηριότητες αιχμής, νέες τεχνολογίες, μεγάλες μονάδες, εξαγωγικές, στρατηγικού χαρακτήρα καθώς και μικρομεσαίες ή πολύ μικρές μονάδες συνδεόμενες με τις προηγούμενες), οι οποίες πρέπει είτε να συγκεντρωθούν σε κατάλληλους υποδοχείς ή να δυνηθούν να παραμείνουν (χωρίς υποστήριξη) κατ’ εξαίρεση και υπό προϋποθέσεις στη θέση που ευρίσκονται, “… εφόσον δεν δημιουργούν μη αντιμετωπίσιμες περιβαλλοντικές επιπτώσεις”, ενώ ως προς τις λοιπές, που δεν έχουν τον ανωτέρω χαρακτήρα, “… βασική πολιτική θα είναι η αποθάρρυνση της παραμονής τους και η ώθηση προς αποκέντρωση, εκτός Αττικής και Μ.Π.Α.”, που πρέπει να γίνει σταδιακά, ενώ πρέπει να περιορισθεί και να αποτραπεί η διάσπαρτη χωροθέτηση. Στο Παράρτημα ΙΙ εκτιμώνται ανά Περιφέρεια, με ορίζοντα το 2013, οι ανάγκες δημιουργίας νέων οργανωμένων υποδοχέων, οι οποίες για την Αττική (όπως δε συνάγεται από τα ήδη εκτεθέντα, για το σύνολο της Μ.Π.Α.) ανέρχονται σε 7.500 στρ., τα οποία θα κατανεμηθούν σε 22-26 μικρούς, 4-6 μεσαίους και 3-4 μεγάλους οργανωμένους υποδοχείς, για δε την Στερεά Ελλάδα ανέρχονται σε 4.500 στρ. περίπου, τα οποία θα κατανεμηθούν σε 5-7 μικρούς, 2-3 μεσαίους και 3 μεγάλους υποδοχείς.
Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση, από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτουν τα εξής: Με την 96465/9440/4.11.2009 πράξη του Γενικού Διευθυντή Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, η οποία εκδόθηκε μετά τις από 11.9 και 20.10.2009 σχετικές αιτήσεις και την υποβολή προμελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων, χορηγήθηκε στην παρεμβαίνουσα θετική γνωμοδότηση για την εγκατάσταση διαλυτηρίου οχημάτων στο τέλος κύκλου ζωής τους σε αγροτική έκταση εμβαδού 4.838,10 μ² στη θέση «Χαρμάτι» του αιτούντος Δήμου. Στη γνωμοδότηση αυτή αναφέρεται ότι το γήπεδο, όπου πρόκειται να εγκατασταθεί η ως άνω δραστηριότητα, δεν εμπίπτει σε περιοχή εγκεκριμένης Ζ.Ο.Ε., ορίων οικισμού ή άλλου σχεδίου καθορισμού χρήσεων γης (βλ. 2290/2.6.2009 βεβαίωση χρήσεων γης του Τμήματος Πολεοδομικών Εφαρμογών και Σχεδίων της Διεύθυνσης Χ.Ο.Π. της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας), και ότι σύμφωνα με το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία (απόφαση 11508/18.2.2009,
ΦΕΚ 151 ΑΑΠ), η δραστηριότητα θα εγκατασταθεί σε περιοχή εντός της Μητροπολιτικής Περιοχής Αθήνας και ειδικότερα εντός περιοχής επέκτασης της βιομηχανικής δραστηριότητας, για την οποία προβλέπεται πολιτική τύπου 5, δηλαδή στήριξη της εγκατάστασης νέων βιομηχανιών ώστε να αμβλυνθούν οι ενδονομαρχιακές ανισότητες μέχρι τη σταδιακή κατάργηση της εκτός σχεδίου διάσπαρτης χωροθέτησης με τη δημιουργία οργανωμένων υποδοχέων. Κατόπιν τούτου με την από 27.11.2009 αίτησή τους οι εκπρόσωποι της παρεμβαίνουσας υπέβαλαν προς έγκριση Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το ως άνω έργο. Ακολούθως εκδόθηκε η προσβαλλόμενη απόφαση για την έγκριση των περιβαλλοντικών όρων της μονάδας, η οποία υπάγεται στην 2η υποκατηγορία της πρώτης κατηγορίας της 9ης Ομάδας (Βιομηχανικές Εγκαταστάσεις, α/α 294) της κ.υ.α. Η.Π.15393/2332/2002 (Β΄ 1022) και κατατάσσεται στις δραστηριότητες μέσης όχλησης, σύμφωνα με την κ.υ.α. 13727/724/2003 (Β΄ 1087),
η οποία μετά την κατάθεση της κρινόμενης αιτήσεως τροποποιήθηκε
με την συμπροσβαλλόμενη 25117/3938/1.6.2011 απόφαση της Γενικής Γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Θεσσαλίας – Στερεάς Ελλάδας, που εκδόθηκε κατόπιν σχετικής αιτήσεως της παρεμβαίνουσας και την υποβολή συμπληρωματική τεχνικής εκθέσεως.
Επειδή, οι προσβαλλόμενες πράξεις εκδόθηκαν μετά την δημοσίευση στην ΕτΚ του Ειδικού πλαισίου χωροταξικού σχεδιασμού και αειφόρου ανάπτυξης για τη βιομηχανία (τ. ΑΑΠ 151/13.4.2009), βάσει αιτήσεων και υποβολής προμελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παρεμβαίνουσας εταιρείας ομοίως μεταγενεστέρων της δημοσιεύσεως του ανωτέρω σχεδίου (αιτήσεις από 11.9 και 20.10.2009). Επομένως εφαρμοστέες είναι οι πάγιες διατάξεις του Ειδικού σχεδίου και όχι η μεταβατική διάταξη του άρθρου 13 παρ. 1 αυτού, κατά την οποία
“1. Διαδικασίες αδειοδότησης βιομηχανικών μονάδων ή οργανωμένων υποδοχέων σε εξέλιξη, κατά τη δημοσίευση της παρούσας απόφασης, ακολουθούν τις προϋφιστάμενες διατάξεις.”, δεδομένου ότι εν προκειμένω δεν υπήρχε διαδικασία αδειοδότησης σε εξέλιξη κατά την ημερομηνία δημοσιεύσεως του ανωτέρω σχεδίου. Συνεπώς ο αντίθετος λόγος παρεμβάσεως, κατά τον οποίο εφαρμοστέα είναι η ανωτέρω μεταβατική διάταξη διότι το επίδικο γήπεδο αποκτήθηκε πριν τη δημοσίευση του Ειδικού σχεδίου στην Ε.τ.Κ. είναι απορριπτέος ως αβάσιμος, διότι το γεγονός αυτό δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένω.
Επειδή, προβάλλεται ότι μη νομίμως η προσβαλλομένη επιτρέπει την εγκατάσταση διαλυτηρίου οχημάτων σε περιοχή που δεν είναι εκ των προτέρων καθορισμένη ως περιοχή στην οποία επιτρέπεται
η χωροθέτηση τέτοιου είδους εγκαταστάσεων με βάση ευρύτερο χωροταξικό ή πολεοδομικό σχεδιασμό ούτε έχει αναγνωρισθεί με διοικητική πράξη ως κατάλληλη για την ανάπτυξη βιομηχανικής ή βιοτεχνικής δραστηριότητας.
Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, η επίδικη μονάδα χωροθετείται σε περιοχή του Ν. Βοιωτίας, η οποία εμπίπτει αφ’ ενός στην Μητροπολιτική Περιοχή Αθήνας (M.Π.A.), η οποία στο συνημμένο διάγραμμα σημειώνεται με κίτρινο κύκλο και αποτελεί “περιοχή ποιοτικής αναδιάρθρωσης”, και αφ’ ετέρου σε περιοχή που σημειώνεται με κόκκινο χρώμα και αποτελεί κατά το σχετικό διάγραμμα “περιοχή επέκτασης”. Με τα δεδομένα αυτά κατά την κρατήσασα
γνώμη του προεδρεύοντος Συμβούλου Χ. Ράμμου και της Συμβούλου
Μ. Γκορτζολίδου η επίδικη χωροθέτηση είναι νόμιμη διότι η περιοχή εγκατάστασης της μονάδας της παρεμβαίνουσας αποτελεί περιοχή στην οποία επιτρέπεται η βιομηχανική δραστηριότητα βάσει του Ειδικού χωροταξικού σχεδίου για τη Βιομηχανία και για την οποία προβλέπεται πολιτική τύπου 5, δηλαδή στήριξη της εγκατάστασης νέων βιομηχανιών ώστε να αμβλυνθούν οι ενδονομαρχιακές ανισότητες μέχρι τη σταδιακή κατάργηση της εκτός σχεδίου διάσπαρτης χωροθέτησης με τη δημιουργία οργανωμένων υποδοχέων. Περαιτέρω το Ειδικό σχέδιο στο άρθρο 8 προβλέπει κατευθύνσεις και κριτήρια συμβατότητας για την κατ’ εξαίρεση σημειακή χωροθέτηση παρόμοιων μονάδων, και συνεπώς για την εγκατάσταση της επίμαχης μονάδας αρκούσε η έγκριση περιβαλλοντικών όρων και δεν απητείτο η έκδοση ειδικότερου χωροταξικού σχεδίου, διότι με τα ανωτέρω δεδομένα στην ανωτέρω περιοχή επέκτασης αργεί η απαγόρευση διάσπαρτης εγκαταστάσεως βιομηχανικών μονάδων που ισχύει στην υπόλοιπη Μητροπολιτική Περιοχή Αθηνών, ο δε αντίθετος λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος. Κατά τη γνώμη όμως του Συμβούλου Θ. Αραβάνη και των Παρέδρων, εφ’ όσον η επίμαχη μονάδα εμπίπτει στην Μ.Π.Α., στην οποία επιτρέπεται η διάσπαρτη χωροθέτηση μόνο νέων μονάδων ειδικού χαρακτήρα, στην κατηγορία
δε αυτή δεν υπάγεται η προκείμενη, η προσβαλλόμενη έγκριση περιβαλλοντικών όρων δεν είναι νόμιμη. Και τούτο διότι σύμφωνα με τις παρατεθείσες διατάξεις του Ειδικού πλαισίου για την βιομηχανία η εγκατάσταση νέων μονάδων στην περιοχή της Μ.Π.Α. επιτρέπεται μόνο σε οργανωμένους υποδοχείς, όπως άλλωστε προέβλεπε και το Περιφερειακό χωροταξικό σχέδιο Στερεάς Ελλάδας, το οποίο μάλιστα προνοούσε για τη μέγιστη δυνατή διατήρηση της γεωργικής γης, ιδίως των αρδευόμενων εκτάσεων, και την χωροθέτηση οργανωμένων υποδοχέων εκτός των εκτάσεων αυτών. Και ναι μεν η επίμαχη μονάδα εμπίπτει σε “περιοχή επέκτασης” του Ειδικού χωροταξικού, το γεγονός όμως αυτό δεν ασκεί επιρροή εν προκειμένω διότι δεν συνεπάγεται κατά νόμο τη δυνατότητα διάσπαρτης χωροθέτησης, η οποία αποκρούεται ρητώς από το Ειδικό χωροταξικό σχέδιο ως μέθοδος χωροθέτησης, επιτρέπεται δε κατ’ εξαίρεση μόνο σε περίπτωση μονάδων ειδικού τύπου, η οποία δεν συντρέχει εν προκειμένω.
Επειδή, εν όψει της σοβαρότητας των τιθεμένων ζητημάτων ερμηνείας των διατάξεων του Ειδικού χωροταξικού σχεδίου για την Βιομηχανία, το Τμήμα υπό την παρούσα σύνθεση απέχει να αποφανθεί οριστικά και παραπέμπει την υπόθεση στην επταμελή σύνθεση του Τμήματος, σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγρ. 5 του π.δ. 18/1989
(Α΄ 8).