ΣτΕ 1349/2016 [Τροποποίηση του ρυμοτομικού σχεδίου Αμαρουσίου]

Περίληψη

-Η Διοίκηση μετά την ως άνω ακυρωτική απόφαση (1027/1999), έλαβε υπόψη της ως προς τις ανάγκες σε κοινωνικό εξοπλισμό τα μεγέθη του ΓΠΣ του 1991. Δεδομένου ότι η πολεοδομική μελέτη αποτελεί το τελικό στάδιο του πολεοδομικού σχεδιασμού και ενόψει του σημειακού χαρακτήρα της ως άνω ακυρωτικής αποφάσεως του Δικαστηρίου, νομίμως η Διοίκηση έλαβε υπόψη τα δεδομένα του ΓΠΣ του 1991, αυξημένα σε σημαντικό ποσοστό, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες λόγω της μεταβολής των συνθηκών. Δεν ασκεί δε επιρροή το γεγονός ότι με την ως άνω απόφαση δεν ακυρώθηκε ο πίνακας των αναγκών σε κοινωνικό εξοπλισμό, αλλά μόνον οι μέσες πυκνότητες (κάτοικοι ανά Ha) των συγκεκριμένων ΠΕ του ΓΠΣ του 1997, ενόψει του αλληλένδετου χαρακτήρα των μεγεθών αυτών. Ενόψει όμως της σπουδαιότητας του ζητήματος αυτού, κατά πόσον δηλαδή νομίμως η Διοίκηση στηρίχθηκε στα δεδομένα του ΓΠΣ του 1991 εν μέρει προσαυξημένα, ή ήταν αναγκαίο εν προκειμένω να προηγηθεί επικαιροποίηση του ΓΠΣ, ενόψει της μεταβολής των συνθηκών και της παρόδου σημαντικού χρονικού διαστήματος, το Τμήμα κρίνει ότι η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί σε αυξημένη σύνθεση ως προς το ζήτημα αυτό.

Πρόεδρος: Χρ. Ράμμος
Εισηγητής: Αικ. Σακελλαροπούλου
Δικηγόροι: Παν. Θεοδωρόπουλος, Β. Κορκίζογλου, Δημ. Μέλισσας, Νικ. Αλιβιζάτος, Κων. Γιαννακόπουλος, Αν.- Γ. Βογιατζόγλου

Βασικές Σκέψεις

2.Επειδή, με την αίτηση αυτή, ζητείται η ακύρωση του από 20.12.2012 προεδρικού διατάγματος με τίτλο «Έγκριση πολεοδομικής μελέτης τμήματος της πολεοδομικής ενότητας 11 (Τύμβος – Μαρμαράδικα) και της πολεοδομικής ενότητας 13 (Κάτω Σωρός) του Δήμου Αμαρουσίου (ν. Αττικής) και τροποποίηση του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου στα όρια σύνδεσης με την περιοχή επέκτασης» (ΦΕΚ’ ΤΑΑΠΘ 15/24.1.2013).

3.Επειδή, στη δίκη παρεμβαίνουν, με χωριστά δικόγραφα, ο Δήμος Αμαρουσίου Αττικής και οι α) εταιρεία «Bryant Holdiugs Ltd», β) εταιρεία «Τechnoinvest Α.E.» και γ) η Ελισάβετ Τρύφωνος κλπ, ιδιοκτήτες ακινήτων που εμπίπτουν στις ρυθμίσεις του προσβαλλόμενου προεδρικού διατάγματος. Είχε επίσης καταθέσει δικόγραφο παρεμβάσεως ο Ηλίας Διάμεσης, ο οποίος όμως παραιτήθηκε από αυτό με την από 29.10.2014 έγγραφη δήλωση του πληρεξουσίου του δικηγόρου.

4.Επειδή, η κρινόμενη αίτηση ασκείται με έννομο συμφέρον από τους αιτούντες, κατοίκους Αμαρουσίου, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι θίγονται από τις ρυθμίσεις του προσβαλλόμενου διατάγματος, (ΣτΕ Ολομ. 3166/2014).

5.Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου της υποθέσεως, με την 103571/7467/17.12.1991 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (Δ’ 968) (Διορθώσεις σφαλμάτων Δ’ 835/1992) εγκρίθηκε το Γ.Π.Σ. του Δήμου Αμαρουσίου με την επέκταση, μεταξύ άλλων, του σχεδίου στις πολεοδομικές ενότητες 11 και 13 του εν λόγω Δήμου. Η απόφαση αυτή τροποποιήθηκε διαδοχικώς με τις 6939/1283/22.2.1993 (Δ’ 744), 88223/6449/24.9.1993 (Δ’ 1241) αποφάσεις του Υφυπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και τις 72226/4579/20.7.1994 (Δ’ 734), 31477/6487/ 27.10.1997 (Δ’ 977) αποφάσεις του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Με την 1027/1999 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας ακυρώθηκε η τελευταία 31477/6487/27.10.1997 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., καθ’ ό μέρος με αυτήν αυξήθηκε η μέση πυκνότητα των πολεοδομικών ενοτήτων 11 και 13 εν σχέσει με την μέση πυκνότητα, η οποία προβλεπόταν στην αρχική 103571/7467/17.12.1991 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Ακολούθως, εκπονήθηκε πολεοδομική μελέτη, η οποία κατέληξε στην έκδοση της προσβαλλομένης πράξεως. Όπως προκύπτει από τα Α.Π. 035274/11.5.2012 και Α.Π. 37477/17.5.2012 έγγραφα της Διεύθυνσης Υπηρεσίας Δόμησης του Δήμου Αμαρουσίου, η εν λόγω μελέτη εκπονήθηκε επί τη βάσει της μέσης πυκνότητας η οποία προβλεπόταν στην αρχική 103571/7467/17.12.1991 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Περαιτέρω, όπως βεβαιώνεται στα ανωτέρω έγγραφα και στην από 14.5.2001 εισήγηση της Διεύθυνσης Πολεοδομικού Σχεδιασμού προς το Κ.Σ.Χ.Ο.Π., ο πίνακαςκοινωνικού εξοπλισμού της πολεοδομικής μελέτης, ο οποίος συναρτάται με τη μέση πυκνότητα των κατοίκων της πολεοδομικής ενότητας, συντάχθηκε σύμφωνα με τα μεγέθη που προβλέπονταν στην αρχική 103571/7467/ 17.12.1991 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., υπερκαλύπτει δε τα εν λόγω μεγέθη. Το ΚΣΧΟΠ επελήφθη στην 1 η συνεδρία της 12.1.2011 και με την 5/12.1.2011 πράξη του γνωμοδότησε θετικά για την έγκριση της επίμαχης πολεοδομικής μελέτης. Τελικώς, μετά από τα 135/2012 και 203/2012 Πρακτικά Επεξεργασίας του Συμβουλίου της Επικρατείας, εκδόθηκε το προσβαλλόμενο προεδρικό διάταγμα με το οποίο εγκρίθηκε η πολεοδομική μελέτη της πολεοδομικής ενότητας 11 (Τύμβος – Μαρμαράδικα) και της πολεοδομικής ενότητας 13 (Κάτω Σωρός) του Δήμου Αμαρουσίου (ν. Αττικής) και η τροποποίηση του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου στα όρια σύνδεσης με την περιοχή επέκτασης.

6.Επειδή, οι αιτούντες προσβάλλουν ότι το προσβαλλόμενο προεδρικό διάταγμα έχει εκδοθεί κατά παράβαση του άρθρου 24 του Συντάγματος, διότι με αυτό μειώνονται οι εκτάσεις για τη δημιουργία των απαιτούμενων κοινωνικών υποδομών (κοινωνικός εξοπλισμός) σε σχέση με το Γ.Π.Σ. Αμαρουσίου, όπως ισχύει μετά την τροποποίησή του με την 31477/6487/27.10.1997 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. Ειδικότερα ισχυρίζονται ότι με την προσβαλλόμενη μελέτη έχουν δεσμευθεί λιγότερο από το 30% των προβλεπόμενων στο Γ.Π.Σ. και στο νόμο (10788/5.3.2004 απόφαση Υ.Π.Ε.Κ.Α.) εκτάσεων για κοινόχρηστους χώρους, με αποτέλεσμα, κατ’ουσίαν, να τροποποιείται το Γ.Π.Σ. επί το δυσμενέστερο. Δεδομένου δε από παλαιότερες εντάξεις κοινοχρήστων χώρων, δεν είχαν προβλεφθεί, κατά τους ισχυρισμούς τους, ικανά ποσοστά κοινοχρήστων και κοινωφελών χώρων, το έλλειμμα αυτό πρέπει να καλυφθεί από την εντασσόμενη στο σχέδιο πόλεως Πολεοδομική Ενότητα 13.

7.Επειδή, στις ισχύουσες, κατά τον κρίσιμο εν προκειμένω χρόνο της εκδόσεως της 31477/6487/27.10.1997 αποφάσεως του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., διατάξεις του ν. 1337/1983 (Α’ 33), προβλέπονται τα εξής: Στην παρ. 1 του άρθρου 2 ότι για την ένταξη περιοχής σε σχέδιο πόλεως ή την επέκταση εγκεκριμένου σχεδίου κατά τις διατάξεις του νόμου αυτού απαιτείται η σύνταξη γενικού πολεοδομικού σχεδίου που καλύπτει “όλες τις πολεοδομημένες ή προς πολεοδόμηση περιοχές ενός τουλάχιστο Δήμου ή Κοινότητας”, στην παράγραφο 2 του άρθρου αυτού ορίζεται ότι “το γενικό πολεοδομικό σχέδιο περιλαμβάνει τους απαραίτητους χάρτες, σχέδια, διαγράμματα και κείμενα ώστε να περιέχει όλα τα απαιτούμενα κατά το νόμο αυτόν στοιχεία και ιδιαίτερα τα όρια της κάθε πολεοδομικής ενότητας … τη γενική εκτίμηση των αναγκών των πολεοδομικών ενοτήτων σε κοινόχρηστους χώρους, κοινωφελείς εξυπηρετήσεις και δημόσιες παρεμβάσεις ή ενισχύσεις στον τομέα της στέγης, τη γενική πρόταση πολεοδομικής οργάνωσης των πολεοδομικών ενοτήτων, σε συνάρτηση με τις παραπάνω ανάγκες, που αναφέρεται στις χρήσεις γης, τα κέντρα, το κύριο δίκτυο κυκλοφορίας, την πυκνότητα και το μέσο συντελεστή δόμησης και περιλαμβάνει τις τυχόν απαγορεύσεις δόμησης και χρήσης, την επιλογή των τρόπων ανάπτυξης ή αναμόρφωσης με τον καθορισμό των αντίστοιχων ζωνών και την εκτίμηση των αναμενόμενων επιπτώσεων στο περιβάλλον …”, ενώ κατά την παράγραφο 3 του ίδιου άρθρου “ο καθορισμός του μεγέθους και των ορίων των πολεοδομικών ενοτήτων γίνεται έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η πλέον ενδεδειγμένη οργάνωση των περιοχών κατοικίας με την πρόβλεψη των απαραίτητων εξυπηρετήσεων των κατοίκων τους … η αντιμετώπιση στεγαστικών αναγκών προβληματικών περιοχών κατοικίας, η απόκτηση γης για κοινόχρηστους και κοινωφελείς χώρους και η εκτέλεση προγραμμάτων οργανωμένης οικιστικής ανάπτυξης …”. Περαιτέρω, στην παράγρ αφο 6 του άρθρου 3 του αυτού νόμου προβλέπεται ότι “το γενικό πολεοδομικό σχέδιο εγκρίνεται με απόφαση του Υπουργού χωροταξίας, Οικισμού και Περιβάλλοντος που περιλαμβάνει την πρόταση της μελέτης και συνοδεύεται από τους σχετικούς χάρτες. Η απόφαση με σμίκρυνση των χαρτών δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και αποτελεί την πράξη αναγνώρισης της περιοχής ως οικιστικής” και στην παράγραφο 2 του άρθρου 5 του ίδιου νόμου ορίζεται ότι “οι δημόσιες υπηρεσίες και οι οργανισμοί και επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας είναι υποχρεωμένες να προσαρμόσουν τα στεγαστικά προγράμματα και τα προγράμματα και σχέδια ανάπτυξης των δικτύων υποδομής ή παροχής υπηρεσιών για την ικανοποίηση των αναγκών της περιοχής, σύμφωνα με τις σχετικές προβλέψεις του γενικού πολεοδομικού σχεδίου”. Εξάλλου, στο άρθρο 6 του νόμου αυτού, το οποίο αφορά την πολεοδομική μελέτη, ορίζεται, στη μεν παράγραφο 2, ότι η μελέτη αυτή εναρμονίζεται με τις κατευθύνσεις του γενικού πολεοδομικού σχεδίου και εξειδικεύει τις προτάσεις και τα σχετικά προγράμματά του, στην δε παράγραφο 4 ότι με την πολεοδομική μελέτη καθορίζονται, πλην άλλων, τα όρια των προς πολεοδόμηση ζωνών του γενικού πολεοδομικού σχεδίου, οι χρήσεις γης και οι σχετικοί περιορισμοί, απαγορεύσεις και υποχρεώσεις, οι κοινόχρηστοι και κοινωφελείς χώροι με βάση τις σχετικές γενικές εκτιμήσεις των αναγκών, όπως αυτές προκύπτουν από το γενικό πολεοδομικό σχέδιο, οι οικοδομήσιμοι χώροι, και τα συστήματα, οι όροι και οι περιορισμοί δομήσεως.

8.Επειδή, κατά τα παγίως γινόμενα δεκτά, με τις διατάξεις του ν. 1337/1983 θεσπίζεται σύστημα πολεοδομικού σχεδιασμού που περιλαμβάνει δύο διαδοχικές φάσεις, οι οποίες αντιστοιχούν σε διαφορετικά επίπεδα σχεδιασμού. Το πρώτο από τα επίπεδα αυτά του πολεοδομικού σχεδιασμού πραγματοποιείται με το γενικό πολεοδομικό σχέδιο, το οποίο συνιστά τη γενική πρόταση πολεοδομικής οργάνωσης και περιέχει καταρχήν γενικούς ορισμούς και κατευθύνσεις. Επιτρέπεται όμως, κατ’ εξαίρεση, να θεσπίζονται με το γενικό πολεοδομικό σχέδιο και ειδικότερες πολεοδομικές ρυθμίσεις, που συνιστούν βασικές επιλογές και αναγκαία στοιχεία της εισαγόμενης με το σχέδιο πρότασης πολεοδομικής οργάνωσης, αναπόσπαστα συνδεδεμένα με αυτή. Σύμφωνα δε με τις προαναφερόμενες διατάξεις, οι ρυθμίσεις που περιέχονται στο γενικό πολεοδομικό σχέδιο, τόσο εκείνες που συνιστούν γενικούς ορισμούς και κατευθύνσεις όσο και οι ειδικότερες, οι οποίες έχουν τυχόν περιληφθεί στο σχέδιο αυτό, είναι δεσμευτικές για την πολεοδομική μελέτη, η οποία εντάσσεται στο δεύτερο στάδιο πολεοδομικού σχεδιασμού (ΣτΕ Ολ. 2283/2000, 4578/2001, Ολ. 3144/2004, 4530/2013 7μ.).

9.Επειδή, στην προκειμένη περίπτωση το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Αμαρουσίου εγκρίθηκε, κατά τα ήδη εκτεθέντα, με την υπ’ αριθμ. 103571/7467/17.12.1991 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. (Δ’ 968). Ειδικότερα, για την πολεοδομική ενότητα 11 (Σωρός) η μέση πυκνότητα καθορίστηκε σε 67 κατοίκους ανά Ηα και για την πολεοδομική ενότητα 13 (Πολύδροσο) καθορίστηκε σε 66 κατοίκους ανά Ηα. Επίσης για την πολεοδομική ενότητα 11 καθορίστηκαν ως ανάγκες για κοινωνική υποδομή: 7 στρ. για πλατείες, 21,50 στρ. για πράσινο, 3 στρ. για παιδικές χαρές, 19,56 στρ. για αθλητισμό (ελ. γήπεδο), 1,57 στρ. για νηπιαγωγεία, 2,83 στρ. για δημοτικά σχολεία, 5,88 στρ. για γυμνάσια-λύκεια και, τέλος, 1,01 στρ. για Πρόνοια και βρεφονηπιακούς σταθμούς. Σύνολο 62,35 στρ. Για την πολεοδομική ενότητα 13, καθορίστηκαν ως ανάγκες για κοινωνική υποδομή: 2 στρ. για παιδικές χαρές, 13 στρ. για ελεύθερους χώρους, 1,50 στρ. για αθλητισμό (ελ. γήπεδο), 0,86 στρ. για νηπιαγωγεία, 2,14 στρ. για δημοτικά σχολεία, 1,68 στρ. για γυμνάσια-λύκεια και, τέλος, 0,50 στρ. για Πρόνοια και βρεφονηπιακούς σταθμούς. Σύνολο 21,68 στρ. Στη συνέχεια, το επίμαχο Γ.Π.Σ. τροποποιήθηκε με τις υπ’ αριθμ. 6939/1283/22.2.1993 (Δ’ 744), 88223/6449/24.9.1993 (Δ’ 1241) και 72228/4579/20.7.1994 (Δ’ 734) αποφάσεις του αυτού Υπουργού. Με την 31477/6487/27.10.1997 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., εκδοθείσα κατ’ επίκληση του άρθρου 3 του ν. 1337/1983, των άρθρων 3, 4 και 5 του Ν. 1515/1984 και του άρθρου 4 παρ. 11 του Ν. 2508/1997, το Γ.Π.Σ. Αμαρουσίου τροποποιήθηκε για τέταρτη φορά εντός εξαετίας και, ειδικότερα, εγκρίθηκαν, μεταξύ άλλων: α) ο καθορισμός στην περιοχή του Κάτω Σωρού (φαίνεται να ανήκει στην Π.Ε. 13) επιπλέον των ισχυουσώ ν χρήσεων αμιγούς κατοικίας και εργαστηρίων συγχρόνου τεχνολογίας και επαγγελματικών εργαστηρίων χαμηλής οχλήσεως, β) η αύξηση της μέσης πυκνότητας όλων σχεδόν των πολεοδομικών ενοτήτων του Δήμου [παρ. Α. 3), γ) η αντικατάσταση του πίνακα 1 της 103571/7467/17.12.1991 αποφάσεως του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. με τίτλο «Πίνακας Αναγκών για Κοινωνική Υποδομή», με νέο πίνακα με τίτλο «Ανάγκες κοινωνικού εξοπλισμού ανά πολεοδομική ενότητα» [παρ. Γ). Ειδικότερα, για την πολεοδομική ενότητα 11 (Σωρός) η μέση πυκνότητα καθορίστηκε σε 120 κατοίκους ανά Ηα και για την πολεοδομική ενότητα 13 (Πολύδροσο) καθορίστηκε σε 100 κατοίκους ανά Ηα. Για την πολεοδομική ενότητα 11, συνολικής εκτάσεως 105 Ηα και θεωρητικής χωρητικότητας 12500 κατοίκων, καθορίστηκαν ως ανάγκες κοινωνικού εξοπλισμού: 100 στρ. για ελεύθερους χώρους πρασίνου, 68,7 στρ. για αθλητικούς χώρους, 7,8 στρ. για νηπιαγωγεία, 19 στρ. για δημοτικά σχολεία, 17 στρ. για γυμνάσια- λύκεια, 8,8 στρ. για Πολιτισμό και, τέλος, 2,5 στρ. για Πρόνοια και βρεφονηπιακούς σταθμούς. Σύνολο: 223,8 στρέμματα. Για την πολεοδομική ενότητα 13, συνολικής εκτάσεως 92 Ηα και θεωρητικής χωρητικότητας 9500 κατοίκων καθορίστηκαν ως ανάγκες κοινωνικού εξοπλισμού: 76 στρ. για ελεύθερους χώρους πρασίνου, 52,2 στρ. για αθλητικούς χώρους, 6 στρ. για νηπιαγωγεία, 14 στρ. για δημοτικά σχολεία, 12,5 στρ. για γυμνάσια- λύκεια, 6,6 στρ. για Πολιτισμό και, τέλος, 2 στρ. για Πρόνοια και βρεφονηπιακούς σταθμούς. Σύνολο: 169,3 στρέμματα. Κατά της τελευταίας αυτής τροποποιήσεως του επίμαχου Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου ασκήθηκε αίτηση ακυρώσεως, επί της οποίας εκδόθηκε η μνημονευθείσα ήδη, 1027/1999 απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας.

10.Επειδή, με την 1027/1999 απόφαση κρίθηκαν, μεταξύ άλλων, τα εξής «το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο αποτελεί την γενική πρόταση πολεοδομικής οργανώσεως των πολεοδομικών ενοτήτων, η οποία διατυπώνεται μετά από εκτίμηση των οικιστικών αναγκών και των προβλεπομένων επιπτώσεων της πολεοδομικής ρυθμίσεως στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον και τους γενικότερους αναπτυξιακούς στόχους, περιέχει δε, ως εκ τούτου, γενικούς ορισμούς και κατευθύνσεις, που συνιστούν στρατηγικό σχεδιασμό με μακροπρόθεσμες εκτιμήσεις και ρυθμίσεις. Δεν αποκλείεται όμως, σε περίπτωση μεταβολής των αντικειμενικών όρων και συνθηκών εν όψει των οποίων καταρτίσθηκε το Γ.Π.Σ. ή σε περίπτωση που ανακύπτουν νέες ανάγκες, καταλλήλως τεκμηριούμενες, να προσαρμόζεται αναλόγως και ο πολεοδομικός σχεδιασμός, με τροποποίηση του Γ.Π.Σ. Από την κατά τα ανωτέρω φύση των αναγκών που την υπαγορεύουν, η τροποποίηση αυτή πρέπει να γίνεται μετά πάροδο ευλόγου χρόνου από την κατάρτιση του αρχικού Γ.Π.Σ., εκτιμωμένου εκάστοτε κατά τις περιστάσεις. Εξ άλλου, κατά τις αυτές διατάξεις, το Γ.Π.Σ. πρέπει να συνοδεύεται από λεπτομερή ειδική μελέτη, από την οποία να προκύπτει η αξιολόγηση όλων των κατά νόμο στοιχείων, μεταξύ των οποίων και η επίδραση της νέας πολεοδομικής οργανώσεως στο περιβάλλον, εν όψει δε της μελέτης αυτής πρέπει να διατυπώνονται οι κατά νόμο γνωμοδοτήσεις που προηγούνται της εγκρίσεως του Γ.Π.Σ. Η αυτή διαδικασία εκπονήσεως του Γ.Π.Σ., που περιλαμβάνει και την κατάρτιση της κατά τα ανωτέρω ειδικής μελέτης, πρέπει, κατά την έννοια των αυτών διατάξεων, να ακολουθείται και για κάθε τροποποίηση του Γ.Π.Σ. Εφ’ όσον δε, κατά τα ανωτέρω, η κατάρτιση του Γ.Π.Σ. πρέπει να διασφαλίζει και την τήρηση των κανόνων προστασίας του περιβάλλοντος, έπεται ότι, τόσο κατά την έγκρισή του όσο και κατά την τυχόν τροποποίησή του πρέπει να τηρείται και ο θεμελιώδης κανών της βελτιώσεως του υπάρχοντος φυσικού και οικιστικού περιβάλλοντος (ΣτΕ Ολ. 10/1988), επί τη βάσει του οποίου απαγορεύεται, ειδικότερα, και η μείωση των κοινοχρήστων χώρων της περιοχής. Η μείωση αυτή δεν αποκλείει, κατά τα ήδη γενόμενα δεκτά, (ΣτΕ 6472/1995, 2242/1994, 3403/ 1992 κ.ά.) την αναδιάταξη κοινοχρήστων χώρων, υπό την προϋπόθεση ότι το καθαρό ποσοστό κοινοχρήστων χώρων, ο καθορισμός άλλωστε του οποίου αποτελεί ουσιώδες στοιχείο κάθε πολεοδομικού σχεδιασμού, θα παραμένει τουλάχιστον το αυτό. Περαιτέρω, κατά την έννοια των αυτών διατάξεων, είναι κατ’ εξαίρεση δυνατή και η κατά πάντα χρόνο περιορισμένη τροποποίηση του Γ.Π.Σ., όταν αποδεικνύεται ότι επί μέρους ορισμοί και ρυθμίσεις του διατυπώθηκαν κατά πλάνη περί τα πράγματα δηλ. με παραγνώριση πραγματικών δεδομένων τα οποία καθιστούν αδύνατη ή δυσχερή την εφαρμογή του αρχικού σχεδιασμού (ΣτΕ 1507/1997)». Κρίθηκαν, περαιτέρω, με την ίδια απόφαση τα εξής: «10. Επειδή, εν προκειμένω, . εις τον καθορισμόν της περιοχής του Κάτω Σωρού (Π.Ε. 13) επιπλέον των ισχυουσών χρήσεων αμιγούς κατοικίας καθορίζεται και χρήσις εργαστηρίων σύγχρονης τεχνολογίας και επαγγελματικών εργαστηρίων χαμηλής οχλήσεως. Η τοιαύτη επί το δυσμενέστερον μετατροπή των ισχυουσών εις την περιοχήν του εγκεκριμένου σχεδίου του Δήμου Αμαρουσίου χρήσεων γης συνιστά, κατά τα προεκτεθέντα, ανεπίτρεπτον επιδείνωσιν των υπό του άρθρου 24 του Συντάγματος προστατευομένων αρίστων όρων διαβιώσεως και ποιότητος ζωής εις του οικισμούς και είναι, διά τον λόγον τούτον βασίμως προβαλλόμενον μη νόμιμ ος και ακυρωτέα. 11. . 12. Επειδή, τέλος, διά της προσβαλλομένης αποφάσεως η διά του προϊσχύοντος Γ.Π.Σ. Αμαρουσίου καθορισθείσα δι’ εκάστην πολεοδομικήν ενότητα μέση πυκνότης σε κατοίκους ανά Ηα αυξάνεται λίαν σημαντικώς, σχεδόν διπλασιαζομένη εις ωρισμένας περιπτώσεις (π.χ. Π.Ε. 1 από 75 εις 128, Π.Ε. 4 από 66 εις 100, Π.Ε. 5 από 77 εις 130, Π.Ε. 7 από 83 εις 130, Π.Ε. 13 από 66 εις 100, Π.Ε. 14 από 64 εις 105, Π.Ε. 15 από 69 εις 135 κ.ο.κ.). Η τοιαύτη αύξησις της μέσης πυκνότητος, η οποία είναι ουσιώδης όρος των συνθηκών διαβιώσεως και της ποιότητος του αστικού περιβάλλοντος, συνιστά συνταγματικώς ανεπίτρεπτον επιδείνωσιν των υφισταμένων όρων διαβιώσεως και, κατά συνέπειαν, η σχετική διάταξις της προσβαλλομένης αποφάσεως (παρ. Α’ 3) είναι, διά τον λόγον τούτον, βασίμως προβαλλόμενον, μη νόμιμος και ακυρωτέα». Κατόπιν τούτου, με την ως άνω απόφαση ακυρώθηκε το προσβαλλόμενο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο, κατά το πληττόμενο μέρος, (παρ. Α’ 1 εδ. α που αναφέρεται στην Π.Ε. 14, Α’ 3, ως προς τη μέση πυκνότητα, Α’ 4 που προέβλεπε την τροποποίηση του μέσου συντελεστή δόμησης στην περιοχή αθλητικών εγκαταστάσεων, Β’ 1 και Β’ 2 για τον καθορισμό και τροποποίηση χρήσεων γης σε άλλες Π.Ε.

11.Επειδή, μετά την κατά τα ανωτέρω μερική ακύρωση του Γ.Π.Σ. του 1997, προκύπτουν από το φάκελο τα εξής: Ο Δήμος Αμαρουσίου με το 37477/17.5.2012 έγγραφο προς το ΣτΕ (που υποβλήθηκε κατά την επεξεργασία του σχεδίου του επίμαχου διατάγματος) ανέφερε ότι «η Πολεοδομική Μελέτη Επέκτασης του ρυμοτομικού σχεδίου της περιοχής «Κάτω Σωρός – Τύμβος – Μαρμαράδικα» του Δήμου μας συντάχθηκε αρχικά και κατατέθηκε για πρώτη ανάρτηση (υπ’αρ. 16/2000 Απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου Δ.Α.), με βάση τις κατευθύνσεις του Γ.Π.Σ. ’97 του Δήμου (πίνακα αναγκών κοινωνικού εξοπλισμού). Στη συνέχεια, μετά από συνεννοήσεις της υπηρεσίας μας με τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. και του Οργανισμού της Αθήνας διαπιστώθηκε ότι η ακύρωση των μέσων πυκνοτήτων, (κάτοικοι ανά Ηα) των Πολεοδομικών Ενοτήτων (Π.Ε.) του Γ.Π.Σ. ’97, η οποία επήλθε με την 1027/1999 απόφαση του Ε’ Τμήματος ΣτΕ, συμπαρέσυρε και τον σχετικό πίνακα αναγκών κοινωνικού εξοπλισμού, με συνέπεια να επανέλθει σε ισχύ ο αντίστοιχος πίνακας αναγκών του προγενέστερου Γ.Π.Σ ’91 του Δήμου. Έκτοτε και καθ’όλη τη διάρκεια των επόμενων σταδίων της μελέτης (αναρτήσεις, καθώς και ανασυντάξεις αυτής που προέκυψαν από την αποδοχή ενστάσεων), για την κάλυψη των αναγκών της εντασσόμενης περιοχής σε Κ.Χ. – Κ.Φ. χώρους λαμβάνονταν ως βάση τα προβλεπόμενα από τον πίνακα αναγκών του Γ.Π.Σ. ’91 ελάχιστα απαιτούμενα μεγέθη. Βεβαίως, ελήφθη μέριμνα ώστε η τελική πρόταση να περιλαμβάνει σημαντικά μεγαλύτερα (από τα ελάχιστα απαιτούμενα βάσει του ισχύοντος Γ.Π.Σ.) μεγέθη για Κ.Χ. – Κ.Φ. χώρους στην εντασσόμενη περιοχή (συνολικά επιπλέον 77 στρέμματα στις δύο Πολεοδομικές Ενότητες που εμπλέκονται στην παρούσα μελέτη)». Στο δε 35274/11.5.2012 έγγραφο του Δ. Αμαρουσίου προς το ΣτΕ αναφέρονται τα εξής: «. Η συγκεκριμένη μελέτη αφορά επέκταση του σχεδίου σε μη πολεοδομημένα εκτός σχεδίου τμήματα των Π.Ε. 11 και 13 του Δήμου μας το μεγαλύτερο τμήμα των οποίων έχει ήδη ενταχθεί στο σχέδιο με Δ/γματα του 1960, 1970 και 1988. με την υπ’ αρ. 1027/1999 απόφαση Ε’ τμήματος του ΣτΕ, (παρ. 12 αυτής), ακυρώθηκαν οι μέσες πυκνότητες κατοίκων ανά εκτάριο ( ha) που προέβλεπε το προαναφερόμενο τελευταίο Γ.Π.Σ., γεγονός που συμπαρέσυρε και τον πίνακα αναγκών κοινωνικού εξοπλισμού που το συνόδευε, καθότι η αναγκαία κοινωνική υποδομή εξαρτάται άμεσα από την μέση πυκνότητα κατοίκων ανά ha της κάθε Π.Ε. Συνέπεια της ακύρωσης αυτής ήταν οι προβλεπόμενες ρυθμίσεις της μερικώς ακυρωθείσας πράξης (πυκνότητες και πίνακας αναγκών Γ.Π.Σ. ’97) να μην μπορούν να εφαρμοσθούν και να επανέλθει σε ισχύ το προ της ακυρωθείσας πράξης νομικό καθεστώς που ίσχυε στην περιοχή (πυκνότητες, πίνακας αναγκών Γ.Π.Σ. 91). Επομένως, οι χώροι για κοινωνικό εξοπλισμό (κοινόχρηστοι και κοινωφελείς) των πολεοδομικών ενοτήτων Π.Ε. 11 και Π.Ε. 13, οι οποίοι περιλαμβάνουν τους ήδη εγκεκριμένους και τους προτεινόμενους με την παρούσα πολεοδομική μελέτη (ΠΜ), μπορούν να συγκριθούν σήμερα μόνο με αυτούς που προκύπτουν από τον εγκ/νο πίνακα αναγκών του αρχικού Γ.Π.Σ. του Δήμου (ΦΕΚ 968/Δ/91). Ειδικότερα: στο αρχικό τεύχος ανάλυσης που συνοδεύει την Πολεοδομική μελέτη, αναφέρεται ότι οι ήδη εγκεκριμένοι Κ.Χ. χώροι (εκτός των δρόμων) και Κ.Φ. χώροι για την Π.Ε. 13 ανέρχονται σε 18,6 στρέμματα. Αντίστοιχα, για την Π.Ε. 11 οι Κ.Χ. και Κ.Φ. χώροι ανέρχονται σε 35,8 στρέμματα. Από το ήδη εγκεκριμένο σχέδιο και από το προτεινόμενο σχέδιο προκύπτουν συνολικά για την κάθε Π.Ε. τα εξής: Π.Ε. 13 ΚΧ-ΚΦ χώροι: 18,6+79,4=98 στρ. Π.Ε. 11 ΚΧ- ΚΦ χώροι: 35,8+27,2=63 στρ. Από τον πίνακα αναγκών που συνοδεύει το αρχικό Γ.Π.Σ (ΦΕΚ’ 968/Δ/91) προκύπτουν τα εξής: Π.Ε. 13 Απαιτούμενοι κοινόχρηστοι χώροι 15 στρ. Απαιτούμενοι ΚΦ χώροι 6,68 στρ. Σύνολο 21,68 στρ. Π.Ε. 11 Απαιτούμενοι κοινόχρηστοι χώροι 31,50 στρ. Απαιτούμενοι ΚΦ χώροι 30,85 στρ. Σύνολο 62,35 στρ. Από τα παραπάνω διαπιστώνεται ότι οι θεσμοθετημένοι ΚΧ – ΚΦ χώροι των Π.Ε. 13 και Π.Ε. 11 μετά και την έγκριση της παρούσας μελέτης θα υπερκαλύπτουν τις ανάγκες που προβλέπονται από το εγκ/νο Γ.Π.Σ. του 1991. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας ελέγχου, δεν μπορεί να παραβλεφθεί το γεγονός πως έχουν παρέλθει πολλά έτη από την έγκριση του αρχικού Γ.Π.Σ. του Δήμου και τα μεγέθη κοινωνικού εξοπλισμού που προβλέπονται σε αυτό μπορεί να μην ανταποκρίνονται πλήρως στη σημερινή εποχή και να απαιτούνται ενδεχομένως μεγαλύτερα μεγέθη κοινωνικού εξοπλισμού. Παράλληλα, όμως, πρέπει να ληφθεί υπόψη και το γεγονός ότι στην προκειμένη περίπτωση τα εντός σχεδίου τμήματα των Π.Ε. 13 και 11 είχαν πολεοδομηθεί προ της εγκρίσεως του αρχικού Γ.Π.Σ. του Δήμου με σαφώς περιορισμένη έκταση ΚΧ – ΚΦ χώρων, χωρίς δηλαδή τα εγκεκριμένα σχέδιά τους να τηρούν τα προβλεπόμενα από τον μετέπειτα εγκεκριμένο πίνακα αναγκών για χώρους κοινωνικού εξοπλισμού που συνόδευε το πρώτο Γ.Π.Σ. του 1991. Συνεπώς, δημιουργείται έντονος προβληματισμός από πολεοδομικής απόψεως για το κατά πόσον σε ενδεχόμενη έγκριση νεότερου Γ.Π.Σ. του Δήμου θα έπρεπε η νεοεντασσόμενη περιοχή να υποχρεούται να καλύψει τις ελλείψεις των παλαιότερων σχεδίων σε ΚΧ – ΚΦ χώρους. Η αναλογική εφαρμογή των κατευθύνσεων του Γ.Π.Σ. που αφορούν τις ανάγκες κοινωνικής υποδομής στις υπό ένταξη περιοχές σύμφωνα με την έκταση που καταλαμβάνουν αυτές στο σύνολο της Π.Ε., θα μπορούσε να αποτελέσει λύση στο συγκεκριμένο ζήτημα». Τέλος στην από 10.1.2011 εισήγηση της Διευθύντριας Πολεοδομικού Σχεδιασμού του ΥΠΕΧΩΔΕ Α. Κουδούνη προς το ΚΣΧΟΠ αναφέρεται ότι «η πολεοδομική οργάνωση της περιοχής εξασφαλίζει αύξηση των Κ.Χ. – Κ.Φ. με εκτιμώμενο ποσοστό το 30% έναντι του 26,2% της προηγούμενης πρότασης βελτιώνοντας το οικιστικό περιβάλλον της περιοχής» (σελ. 4).

12.Επειδή, προβάλλεται ότι οι προβλεπόμενες χρήσεις γης των οικοπέδων είναι επιβαρυντικές, πέραν αυτών της αμιγούς κατοικίας, ο λόγος όμως προβάλλεται εντελώς αόριστα και πρέπει να απορριφθεί.

13.Επειδή, προβάλλεται περαιτέρω, ότι η επίμαχη μελέτη δεν εγκρίθηκε από το ΚΣΧΟΠ, δεδομένου ότι η 5/2011 γνωμοδότησή του δεν ήταν οριστική. Όπως όμως προκύπτει από το περιεχόμενο της 5/12.1.2011 γνωμοδότησης του ΚΣΧΟΠ, σε συνδυασμό με την εισήγηση της Προϊστ/νης Δ/σης Α. Κουδούνη, με την ως άνω πράξη του το ΚΣΧΟΠ γνωμοδότησε θετικά για την έκδοση της προσβαλλόμενης πολεοδομικής μελέτης. Συνεπώς τα περί του αντιθέτου προσβαλλόμενα πρέπει να απορριφθούν ως αβάσιμα.

14.Επειδή, όπως έχει κριθεί (ΣτΕ 1608/2014, 414/2005 κά), κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 4 του ν. 1650/1986, η σύνταξη μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και η έγκριση περιβαλλοντικών όρων παρέλκει στην περίπτωση της εγκρίσεως κατά τις διατάξεις του ν. 1337/1983 πολεοδομικής μελέτης μίας περιοχής, η πολεοδόμηση της οποίας προβλέπεται ήδη από εγκεκριμένο Γ.Π.Σ. Και τούτο διότι η διαδικασία εγκρίσεως της πολεοδομικής μελέτης καλύπτει τις απαιτήσεις του ν. 1650/86 και της σχετικής κ.υ.α., τόσο από ουσιαστικής απόψεως, εφ’ όσον οι μεν επιπτώσεις στο περιβάλλον από την πολεοδόμηση της περιοχής έχουν ήδη αντιμετωπισθεί στο στάδιο της εκπονήσεως του Γ.Π.Σ., ενώ οι επιπτώσεις από τις ειδικότερες ρυθμίσεις της πολεοδομικής μελέτης προκύπτουν από την έκθεση, τα σχεδιαγράμματα και τις γνωμοδοτήσεις που συνοδεύουν την πολεοδομική μελέτη, όσο και από διαδικαστικής απόψεως, δεδομένου ότι ο νόμος προβλέπει στάδιο γνωμοδοτήσεων των αρμόδιων φορέων, καθώς και συμμετοχή του κοινού μέσω της ασκήσεως ενστάσεων. Πέραν τούτων, το προσβαλλόμενο προεδρικό διάταγμα εκδόθηκε υπό την ισχύ των διατάξεων του ν. 4014/2011 και της κυα 1958/2012 (Β’ 21), οι οποίες δεν περιλαμβάνουν τον πολεοδομικό σχεδιασμό στον πίνακα κατάταξης έργων και δραστηριοτήτων. Συνεπώς, ο λόγος με τον οποίο προβάλλονται τα αντίθετα είναι απορριπτέος ως αβάσιμος.

15.Επειδή, εξάλλου, όπως προκύπτει από όσα έχουν ήδη εκτεθεί, η Διοίκηση, μετά την ως άνω ακυρωτική απόφαση (1027/1999), έλαβε υπόψη της ως προς τις ανάγκες σε κοινωνικό εξοπλισμό τα μεγέθη του Γ.Π.Σ. του 1991. Δεδομένου ότι η πολεοδομική μελέτη αποτελεί το τελικό στάδιο του πολεοδομικού σχεδιασμού και ενόψει του σημειακού χαρακτήρα της ως άνω ακυρωτικής αποφάσεως του Δικαστηρίου, νομίμως η Διοίκηση έλαβε υπόψη τα δεδομένα του Γ.Π.Σ. του 1991, αυξημένα σε σημαντικό ποσοστό, όπως εκτέθηκε ήδη, προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες λόγω της μεταβολής των συνθηκών. Δεν ασκεί δε επιρροή το γεγονός ότι με την ως άνω απόφαση 1027/1999 δεν ακυρώθηκε ο πίνακας των αναγκών σε κοινωνικό εξοπλισμό, αλλά μόνον οι μέσες πυκνότητες (κάτοικοι ανά Ηα) των συγκεκριμένων Π.Ε. του Γ.Π.Σ. του 1997, ενόψει του αλληλένδετου χαρακτήρα των μεγεθών αυτών. Ενόψει όμως της σπουδαιότητας του ζητήματος αυτού, κατά πόσον δηλαδή νομίμως η Διοίκηση στηρίχθηκε στα δεδομένα του Γ.Π.Σ. του 1991 εν μέρει προσαυξημένα, ή ήταν αναγκαίο εν προκειμένω να προηγηθεί επικαιροποίηση της Γ.Π.Σ., ενόψει της μεταβολής των συνθηκών και της παρόδου σημαντικού χρονικού διαστήματος, το Τμήμα κρίνει ότι η υπόθεση πρέπει να παραπεμφθεί σε αυξημένη σύνθεση ως προς το ζήτημα αυτό.

16.Επειδή, κατόπιν τούτων, πρέπει να απορριφθούν όσα κρίθηκαν ως απορριπτέα και η υπόθεση να παραπεμφθεί ως προς το ανωτέρω ζήτημα στην επταμελή σύνθεση του Τμήματος να ορισθεί δικάσιμος η 2-11-2016 και εισηγητής η Πάρεδρος Μ. Τριπολιτσιώτη.