ΟΙ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ (Απρίλιος 2007)

1. Το ελληνικό Σύνταγμα κατοχυρώνει στο άρθρο 24 μετά την αναθεώρηση του 2001 την αρχή της αειφορίας και συγκαταλέγεται στα πιο προωθημένα συνταγματικά κείμενα στο χώρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Το ίδιο συνέβαινε άλλωστε και με την αρχική διατύπωση του άρθρου στο Σύνταγμα του 1975.

2. Με γνώμονα το Σύνταγμά μας έπρεπε να είχαν διαμορφωθεί έγκαιρα πολιτικές και δράσεις για την προώθηση των βασικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αφού μάλιστα οι συνθήκες στη χώρα μας είναι εξαιρετικά ευνοϊκές. Η καθυστέρηση που παρατηρείται είναι εκ πρώτης όψεως δυσεξήγητη, ενόψει και των εξελίξεων που συντελούνται τόσο διεθνώς όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την καταπολέμηση του φαινομένου του θερμοκηπίου.

3. Στη συνέχεια θα προσπαθήσω να αναδείξω, με κάθε δυνατή συντομία, τους σπουδαιότερους λόγους. Η καθυστέρηση οφείλεται εν πρώτοις στη δεσπόζουσα θέση που εξακολουθεί να κατέχει και σήμερα η ΔΕΗ στην παραγωγή ενέργειας. Η ΔΕΗ ήταν και εξακολουθεί να παραμένει προσανατολισμένη σε παραδοσιακές και συχνά ρυπογόνες πηγές ενέργειας, προσπάθησε δε να λειτουργήσει ως ανάχωμα τόσο για την απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας όσο και για την προώθηση νέων μορφών ενέργειας. Τα τελευταία χρόνια άρχισε να σημειώνεται πρόοδος με αργά μάλλον βήματα.

4. Εξάλλου, από το 1994 διαπιστώνεται μία αξιόλογη κινητικότητα του νομοθέτη. Μετά από αλλεπάλληλες πρωτοβουλίες του, μπορούμε να πούμε ότι η χώρα διαθέτει σήμερα μία σύγχρονη, σε γενικές γραμμές, νομοθεσία για όλες τις βασικές μορφές ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, την αιολική, την ηλιακή, τη γεωθερμική, την παλιρροϊκή και τα βιοκαύσιμα.

5. Θα ήταν πάντως αφέλεια να πιστεύουμε ότι με τη θέσπιση νόμων και την έκδοση διαταγμάτων και υπουργικών αποφάσεων μπορεί να ενισχυθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Είναι καιρός να συνειδητοποιήσουμε ότι η κανονιστική λογική που κυριαρχεί στη χώρα μας -δηλαδή η εντύπωση, ότι τα νομοθετήματα από μόνα τους είναι σε θέση να παράγουν τα επιθυμητά αποτελέσματα-  δεν είναι σε θέση να δώσει την αναγκαία ώθηση. Αν δεν συνδυαστεί με την επιχειρησιακή λογική, δηλαδή την επεξεργασία και την εφαρμογή προγραμμάτων δράσης, είναι καταδικασμένη σε αποτυχία.

6. Αυτήν την πραγματικότητα δεν μπορούμε ακόμη περιέργως να  κατανοήσουμε. Μένουμε έτσι με την εντύπωση, ότι αρκεί η παραγωγή στο διηνεκές νέων νομοθετημάτων για την κλιματική πολιτική μας και τη διάδοση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι ενδιαφερόμενοι -διοίκηση, μελετητές, επενδυτές- χάνονται ωστόσο κατά την εφαρμογή τους σε μια απίστευτη, ασφυκτική, αδιαφανή, ανορθολογική και τελικά αναποτελεσματική γραφειοκρατία.

7. Δεν γνωρίζουν έτσι συχνά ποιες αρχές είναι αρμόδιες, πώς συνεργάζονται μεταξύ τους, ποιά είναι η (ιεραρχική ή υπηρεσιακή) σχέση που τις συνδέει, ποιά κριτήρια και ποιές πρακτικές προσδιορίζουν τη λήψη των αποφάσεων. Αγνοούν επίσης το χρονοδιάγραμμα, αν υπάρχει, για την αποπεράτωση της προβλεπόμενης διαδικασίας. Τέλος, όταν με πολλούς κόπους αποσπούν μια απόφαση, δεν είναι σε θέση να εκτιμήσουν τους κινδύνους που συνεπάγεται ο έλεγχος της νομιμότητάς της από το Συμβούλιο Επικρατείας.  

8. Το χωροταξικό σχέδιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που εκπονήθηκε με μεγάλη καθυστέρηση, βρίσκεται στη φάση διαβούλευσης με τους ενδιαφερόμενους εταίρους. Το σχέδιο δίνει απάντηση σε ορισμένα προβλήματα. Μένει βέβαια να δούμε την τελική μορφή του. Το γεγονός πάντως ότι επενδύεται σε κανονιστική πράξη (ΚΥΑ) δείχνει ότι η Πολιτεία εξακολουθεί να αγνοεί την επιχειρησιακή και παραμένει προσηλωμένη στην κανονιστική λογική. Αρνείται δηλαδή να διδαχθεί από τις χρόνιες δυσλειτουργίες και τα σωρευμένα προβλήματα που ενδημούν στην περιοχή των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

9. Η πρόταση, να δημιουργηθεί μια υπηρεσία one-stop-shop για την αδειοδότηση μονάδων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, θα αποτελούσε σε πολλές περιπτώσεις την καλύτερη λύση. Φοβάμαι ότι οι αγκυλώσεις του διοικητικού συστήματός μας δεν επιτρέπουν ελπίδες για την αποδοχή της. Θα μπορούσαμε λοιπόν να στρέψουμε την προσοχή μας στην εκπόνηση αξιόπιστων σχεδίων δράσης για την προώθηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και στη συνεπή εφαρμογή τους στην πράξη.

10. Βασική παράμετρος των σχεδίων δράσης πρέπει να είναι η στελέχωση των υπηρεσιών με εξειδικευμένο προσωπικό, ο σύγχρονος εξοπλισμός τους και η διαμόρφωση βέλτιστων πρακτικών που εγγυώνται τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα. Χαρακτηριστικά θα μπορούσε να αναφέρει κανείς την εσωτερική επικοινωνία των δημοσίων υπηρεσιών με τη χρήση σύγχρονων τεχνολογιών, τη φιλική και εποικοδομητική επικοινωνία των ενδιαφερομένων με τις υπηρεσίες, την πιστή τήρηση χρονοδιαγραμμάτων και, γενικότερα, την επικράτηση ενός νέου πνεύματος συνεργασίας της διοίκησης με τους επενδυτές και τους πολίτες για την ενίσχυση μιας καλώς νοούμενης επιχειρηματικότητας.

11. Γενικότερα, η εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας εμφανίζει ακόμη στην πράξη ανεπάρκειες, αντιφάσεις και δυσλειτουργίες. Το γεγονός αυτό αποτυπώνεται, κατά τρόπο που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, στην περιορισμένη ώς σήμερα διάδοση και τη μικρή συμμετοχή τους στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας. Είναι λοιπόν επιβεβλημένη και επείγουσα η επεξεργασία μιας νέας ενπολλοίς πολιτικής με γνώμονα την επιχειρησιακή λογική ικανής να συμβάλλει στην ανάπτυξη της χώρας σε μια εξαιρετικά ευαίσθητη περιοχή, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Μια πολιτική, που να θεμελιώνεται στην αρχή της βιώσιμης ανάπτυξης και να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η χώρα απέναντι τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και τη διεθνή κοινότητα.

Το κείμενο αποτελεί τα βασικά σημεία της εισήγησης στο Συνέδριο «Ενεργειακή αποτελεσματικότητα και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας» που διοργάνωσε το Ελληνογερμανικό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο στις 29-30 Μαρτίου 2007 στη Θεσσαλονίκη.

Facebook

0

Twitter

Linkedin

email

Print